సామాజిక బహిష్కరణ - టెస్ట్ 17 - న్యాయ ప్రాప్యత, న్యాయ సహాయం మరియు ఫిర్యాదు పరిష్కారం
Please keep at least one language enabled. || కనీసం ఒక భాషను ఎంచుకోండి.
Question 1
ప్రశ్న 1
What is the central constitutional objective of Article 39A?
ఆర్టికల్ 39A యొక్క ప్రధాన రాజ్యాంగ లక్ష్యం ఏమిటి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Article 39A is a Directive Principle requiring the legal system to promote justice on a basis of equal opportunity.
• It specifically directs the State to provide free legal aid through suitable legislation, schemes or other means.
• Its purpose is to prevent economic or other disadvantages from denying citizens meaningful access to justice.
• It specifically directs the State to provide free legal aid through suitable legislation, schemes or other means.
• Its purpose is to prevent economic or other disadvantages from denying citizens meaningful access to justice.
వివరణ:
• ఆర్టికల్ 39A సమాన అవకాశాల ఆధారంగా న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించేలా న్యాయ వ్యవస్థ పనిచేయాలని చెప్పే ఆదేశిక సూత్రం.
• తగిన చట్టాలు, పథకాలు లేదా ఇతర మార్గాల ద్వారా ఉచిత న్యాయ సహాయం అందించాలని రాష్ట్రాన్ని ప్రత్యేకంగా ఆదేశిస్తుంది.
• ఆర్థిక లేదా ఇతర ప్రతికూలతల వల్ల పౌరులకు న్యాయ ప్రాప్యత నిరాకరించబడకుండా చూడటం దీని లక్ష్యం.
• తగిన చట్టాలు, పథకాలు లేదా ఇతర మార్గాల ద్వారా ఉచిత న్యాయ సహాయం అందించాలని రాష్ట్రాన్ని ప్రత్యేకంగా ఆదేశిస్తుంది.
• ఆర్థిక లేదా ఇతర ప్రతికూలతల వల్ల పౌరులకు న్యాయ ప్రాప్యత నిరాకరించబడకుండా చూడటం దీని లక్ష్యం.
Question 2
ప్రశ్న 2
Which statement correctly describes Article 32 of the Constitution?
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 32ను సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Article 32 guarantees the right to move the Supreme Court for enforcement of rights conferred by Part III.
• The Supreme Court may issue directions, orders or writs including habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto and certiorari for that purpose.
• Article 32 itself is part of the Fundamental Rights chapter and should not be confused with the broader High Court power under Article 226.
• The Supreme Court may issue directions, orders or writs including habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto and certiorari for that purpose.
• Article 32 itself is part of the Fundamental Rights chapter and should not be confused with the broader High Court power under Article 226.
వివరణ:
• Part IIIలోని హక్కుల అమలుకోసం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును ఆర్టికల్ 32 హామీ ఇస్తుంది.
• ఆ ప్రయోజనం కోసం సుప్రీంకోర్టు habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto, certiorari సహా ఆదేశాలు, ఉత్తర్వులు లేదా రిట్లు జారీ చేయవచ్చు.
• ఆర్టికల్ 32 స్వయంగా ప్రాథమిక హక్కుల భాగంలో ఉంది; దీనిని ఆర్టికల్ 226 కింద హైకోర్టుల విస్తృత అధికారంతో కలపకూడదు.
• ఆ ప్రయోజనం కోసం సుప్రీంకోర్టు habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto, certiorari సహా ఆదేశాలు, ఉత్తర్వులు లేదా రిట్లు జారీ చేయవచ్చు.
• ఆర్టికల్ 32 స్వయంగా ప్రాథమిక హక్కుల భాగంలో ఉంది; దీనిని ఆర్టికల్ 226 కింద హైకోర్టుల విస్తృత అధికారంతో కలపకూడదు.
Question 3
ప్రశ్న 3
How does the writ jurisdiction of a High Court under Article 226 differ from Article 32 in an important respect?
ఆర్టికల్ 226 కింద హైకోర్టు రిట్ అధికార పరిధి ఆర్టికల్ 32తో పోలిస్తే ఒక ముఖ్య అంశంలో ఎలా భిన్నంగా ఉంటుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Article 226 authorises High Courts to issue writs for enforcement of rights conferred by Part III and 'for any other purpose'.
• Article 32 is textually tied to enforcement of Fundamental Rights under Part III.
• The High Court's writ jurisdiction is therefore broader in subject matter, although it operates within the territorial and other constitutional limits of Article 226.
• Article 32 is textually tied to enforcement of Fundamental Rights under Part III.
• The High Court's writ jurisdiction is therefore broader in subject matter, although it operates within the territorial and other constitutional limits of Article 226.
వివరణ:
• ఆర్టికల్ 226 ప్రకారం హైకోర్టులు Part IIIలోని హక్కుల అమలుతో పాటు 'ఇతర ప్రయోజనాల కోసం' కూడా రిట్లు జారీ చేయవచ్చు.
• ఆర్టికల్ 32 పాఠ్యం Part IIIలోని ప్రాథమిక హక్కుల అమలుతో అనుసంధానమై ఉంటుంది.
• అందువల్ల విషయ పరంగా హైకోర్టు రిట్ అధికార పరిధి విస్తృతమైనది; అయితే అది ఆర్టికల్ 226లోని ప్రాదేశిక మరియు ఇతర రాజ్యాంగ పరిమితులకు లోబడి ఉంటుంది.
• ఆర్టికల్ 32 పాఠ్యం Part IIIలోని ప్రాథమిక హక్కుల అమలుతో అనుసంధానమై ఉంటుంది.
• అందువల్ల విషయ పరంగా హైకోర్టు రిట్ అధికార పరిధి విస్తృతమైనది; అయితే అది ఆర్టికల్ 226లోని ప్రాదేశిక మరియు ఇతర రాజ్యాంగ పరిమితులకు లోబడి ఉంటుంది.
Question 4
ప్రశ్న 4
What is the principal institutional role of the National Legal Services Authority (NALSA)?
National Legal Services Authority (NALSA) యొక్క ప్రధాన సంస్థాగత పాత్ర ఏమిటి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NALSA is constituted under the Legal Services Authorities Act, 1987 as the apex body in the statutory legal-services network.
• It lays down policies and principles and frames economical and effective schemes for making legal services available.
• It also supports State Legal Services Authorities through policy direction and funding for legal-aid programmes.
• It lays down policies and principles and frames economical and effective schemes for making legal services available.
• It also supports State Legal Services Authorities through policy direction and funding for legal-aid programmes.
వివరణ:
• NALSAను Legal Services Authorities Act, 1987 కింద చట్టబద్ధ న్యాయ సేవల వ్యవస్థలో అగ్ర సంస్థగా ఏర్పాటు చేశారు.
• న్యాయ సేవలను అందుబాటులోకి తేవడానికి విధానాలు, సూత్రాలు రూపొందించి సమర్థవంతమైన, వ్యయసరళమైన పథకాలను రూపొందిస్తుంది.
• రాష్ట్ర న్యాయ సేవల సంస్థలకు విధాన దిశ మరియు న్యాయ సహాయ కార్యక్రమాల కోసం నిధుల మద్దతు కూడా అందిస్తుంది.
• న్యాయ సేవలను అందుబాటులోకి తేవడానికి విధానాలు, సూత్రాలు రూపొందించి సమర్థవంతమైన, వ్యయసరళమైన పథకాలను రూపొందిస్తుంది.
• రాష్ట్ర న్యాయ సేవల సంస్థలకు విధాన దిశ మరియు న్యాయ సహాయ కార్యక్రమాల కోసం నిధుల మద్దతు కూడా అందిస్తుంది.
Question 5
ప్రశ్న 5
Which statement correctly describes a State Legal Services Authority (SLSA)?
State Legal Services Authority (SLSA)ను సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• A State Legal Services Authority is constituted under the Legal Services Authorities Act for each State or Union Territory as applicable.
• It gives effect to NALSA's policies and directions and provides legal services to persons satisfying the statutory criteria.
• It also conducts Lok Adalats and undertakes preventive and strategic legal-aid programmes.
• It gives effect to NALSA's policies and directions and provides legal services to persons satisfying the statutory criteria.
• It also conducts Lok Adalats and undertakes preventive and strategic legal-aid programmes.
వివరణ:
• వర్తించే విధంగా ప్రతి రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి Legal Services Authorities Act కింద State Legal Services Authority ఏర్పాటు చేయబడుతుంది.
• ఇది NALSA విధానాలు, ఆదేశాలను అమలు చేస్తూ చట్టబద్ధ అర్హతలు ఉన్న వ్యక్తులకు న్యాయ సేవలు అందిస్తుంది.
• Lok Adalats నిర్వహించడం, నిరోధక మరియు వ్యూహాత్మక న్యాయ సహాయ కార్యక్రమాలు చేపట్టడం కూడా దాని విధుల్లో భాగం.
• ఇది NALSA విధానాలు, ఆదేశాలను అమలు చేస్తూ చట్టబద్ధ అర్హతలు ఉన్న వ్యక్తులకు న్యాయ సేవలు అందిస్తుంది.
• Lok Adalats నిర్వహించడం, నిరోధక మరియు వ్యూహాత్మక న్యాయ సహాయ కార్యక్రమాలు చేపట్టడం కూడా దాని విధుల్లో భాగం.
Question 6
ప్రశ్న 6
Who is the ex-officio Chairman of a District Legal Services Authority (DLSA)?
District Legal Services Authority (DLSA)కు పదవీ రీత్యా ఛైర్మన్ ఎవరు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Legal Services Authorities Act provides for a District Legal Services Authority in every district.
• The District Judge is its ex-officio Chairman.
• DLSAs implement legal-aid programmes in the district and perform functions delegated by the State Legal Services Authority.
• The District Judge is its ex-officio Chairman.
• DLSAs implement legal-aid programmes in the district and perform functions delegated by the State Legal Services Authority.
వివరణ:
• Legal Services Authorities Act ప్రతి జిల్లాలో District Legal Services Authority ఏర్పాటుకు నిబంధన చేస్తుంది.
• జిల్లా న్యాయమూర్తి దాని పదవీ రీత్యా ఛైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• DLSAలు జిల్లాలో న్యాయ సహాయ కార్యక్రమాలను అమలు చేసి, State Legal Services Authority అప్పగించిన విధులను నిర్వహిస్తాయి.
• జిల్లా న్యాయమూర్తి దాని పదవీ రీత్యా ఛైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• DLSAలు జిల్లాలో న్యాయ సహాయ కార్యక్రమాలను అమలు చేసి, State Legal Services Authority అప్పగించిన విధులను నిర్వహిస్తాయి.
Question 7
ప్రశ్న 7
Who ordinarily serves as the ex-officio Chairman of a Taluk Legal Services Committee under the statutory legal-services structure?
చట్టబద్ధ న్యాయ సేవల వ్యవస్థలో Taluk Legal Services Committeeకు సాధారణంగా పదవీ రీత్యా ఛైర్మన్‌గా ఎవరు ఉంటారు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Taluk Legal Services Committees form the local tier of the legal-services network.
• The senior Civil Judge operating within the Committee's jurisdiction serves as its ex-officio Chairman.
• These Committees coordinate legal-services activities at Taluk or Mandal level and may organise Lok Adalats.
• The senior Civil Judge operating within the Committee's jurisdiction serves as its ex-officio Chairman.
• These Committees coordinate legal-services activities at Taluk or Mandal level and may organise Lok Adalats.
వివరణ:
• Taluk Legal Services Committees న్యాయ సేవల వ్యవస్థలో స్థానిక స్థాయి సంస్థలుగా పనిచేస్తాయి.
• కమిటీ అధికార పరిధిలో పనిచేసే సీనియర్ సివిల్ న్యాయమూర్తి పదవీ రీత్యా ఛైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• ఇవి తాలూకా లేదా మండల స్థాయిలో న్యాయ సేవల కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేసి Lok Adalatsను కూడా నిర్వహించవచ్చు.
• కమిటీ అధికార పరిధిలో పనిచేసే సీనియర్ సివిల్ న్యాయమూర్తి పదవీ రీత్యా ఛైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• ఇవి తాలూకా లేదా మండల స్థాయిలో న్యాయ సేవల కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేసి Lok Adalatsను కూడా నిర్వహించవచ్చు.
Question 8
ప్రశ్న 8
Which person is expressly entitled to seek legal services under Section 12 of the Legal Services Authorities Act without having to rely on the income-based category?
Legal Services Authorities Act సెక్షన్ 12 ప్రకారం ఆదాయ ఆధారిత వర్గంపై ఆధారపడకుండానే న్యాయ సేవలకు అర్హత కలిగిన వ్యక్తి ఎవరు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 12 expressly lists 'a woman or a child' as an independent eligibility category for legal services.
• Such a person need not qualify only through the separate income criterion in Section 12.
• Eligibility for legal services remains subject to the other applicable statutory requirements, including Section 13 regarding a genuine case to prosecute or defend.
• Such a person need not qualify only through the separate income criterion in Section 12.
• Eligibility for legal services remains subject to the other applicable statutory requirements, including Section 13 regarding a genuine case to prosecute or defend.
వివరణ:
• సెక్షన్ 12లో 'మహిళ లేదా బాలుడు/బాలిక'ను న్యాయ సేవలకు స్వతంత్ర అర్హత వర్గంగా స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు.
• అలాంటి వ్యక్తి కేవలం సెక్షన్ 12లోని విడి ఆదాయ ప్రమాణం ద్వారా మాత్రమే అర్హత నిరూపించాల్సిన అవసరం లేదు.
• అయితే కేసును నడపడానికి లేదా ప్రతిరక్షించడానికి నిజమైన ఆధారం ఉండాలనే సెక్షన్ 13 వంటి వర్తించే ఇతర చట్టబద్ధ షరతులు కొనసాగుతాయి.
• అలాంటి వ్యక్తి కేవలం సెక్షన్ 12లోని విడి ఆదాయ ప్రమాణం ద్వారా మాత్రమే అర్హత నిరూపించాల్సిన అవసరం లేదు.
• అయితే కేసును నడపడానికి లేదా ప్రతిరక్షించడానికి నిజమైన ఆధారం ఉండాలనే సెక్షన్ 13 వంటి వర్తించే ఇతర చట్టబద్ధ షరతులు కొనసాగుతాయి.
Question 9
ప్రశ్న 9
Which vulnerable group is expressly covered by Section 12 of the Legal Services Authorities Act by reference to Article 23 of the Constitution?
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 23ను సూచిస్తూ Legal Services Authorities Act సెక్షన్ 12లో ఏ బలహీన వర్గాన్ని స్పష్టంగా చేర్చారు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 12 expressly includes a victim of trafficking in human beings or begar as referred to in Article 23 of the Constitution.
• This provision recognises that severe exploitation can create special barriers to obtaining legal assistance.
• The legal-aid framework therefore identifies vulnerability through categories other than income alone.
• This provision recognises that severe exploitation can create special barriers to obtaining legal assistance.
• The legal-aid framework therefore identifies vulnerability through categories other than income alone.
వివరణ:
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 23లో పేర్కొన్న మనుషుల అక్రమ రవాణా లేదా బేగార్ బాధితులను సెక్షన్ 12 స్పష్టంగా చేర్చింది.
• తీవ్రమైన దోపిడీ న్యాయ సహాయం పొందడంలో ప్రత్యేక అవరోధాలను సృష్టించగలదని ఈ నిబంధన గుర్తిస్తుంది.
• అందువల్ల న్యాయ సహాయ చట్రం కేవలం ఆదాయం కాకుండా ఇతర బలహీనత వర్గాలను కూడా గుర్తిస్తుంది.
• తీవ్రమైన దోపిడీ న్యాయ సహాయం పొందడంలో ప్రత్యేక అవరోధాలను సృష్టించగలదని ఈ నిబంధన గుర్తిస్తుంది.
• అందువల్ల న్యాయ సహాయ చట్రం కేవలం ఆదాయం కాకుండా ఇతర బలహీనత వర్గాలను కూడా గుర్తిస్తుంది.
Question 10
ప్రశ్న 10
Under Section 13 of the Legal Services Authorities Act, a person satisfying a Section 12 criterion is entitled to legal services when the concerned authority is satisfied that:
Legal Services Authorities Act సెక్షన్ 13 ప్రకారం, సెక్షన్ 12 అర్హతను తీర్చిన వ్యక్తికి సంబంధిత సంస్థ ఏ విషయంలో సంతృప్తి చెందినప్పుడు న్యాయ సేవలు లభిస్తాయి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 13 links entitlement under Section 12 with the authority being satisfied that the applicant has a genuine case to prosecute or defend.
• The statute does not require certainty of success before legal services can be granted.
• The requirement helps distinguish genuine requests for legal assistance from unsupported or frivolous claims.
• The statute does not require certainty of success before legal services can be granted.
• The requirement helps distinguish genuine requests for legal assistance from unsupported or frivolous claims.
వివరణ:
• సెక్షన్ 13 ప్రకారం సెక్షన్ 12 అర్హతతో పాటు దరఖాస్తుదారునికి నడపడానికి లేదా ప్రతిరక్షించడానికి నిజమైన కేసు ఉందని సంబంధిత సంస్థ సంతృప్తి చెందాలి.
• న్యాయ సేవలు ఇవ్వడానికి ముందు కేసు తప్పనిసరిగా గెలుస్తాడని నిర్ధారించాల్సిన అవసరం చట్టంలో లేదు.
• ఆధారమున్న న్యాయ సహాయ అభ్యర్థనలను నిరాధారమైన లేదా అల్పమైన వాదనల నుంచి వేరు చేయడంలో ఈ షరతు సహాయపడుతుంది.
• న్యాయ సేవలు ఇవ్వడానికి ముందు కేసు తప్పనిసరిగా గెలుస్తాడని నిర్ధారించాల్సిన అవసరం చట్టంలో లేదు.
• ఆధారమున్న న్యాయ సహాయ అభ్యర్థనలను నిరాధారమైన లేదా అల్పమైన వాదనల నుంచి వేరు చేయడంలో ఈ షరతు సహాయపడుతుంది.
Question 11
ప్రశ్న 11
Which statement correctly describes the scope of free legal services available through the legal-services institutions?
న్యాయ సేవల సంస్థల ద్వారా లభించే ఉచిత న్యాయ సేవల పరిధిని సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NALSA states that free legal aid is not confined to subordinate courts and is available through the legal-services network up to the Supreme Court according to jurisdiction.
• Legal services can include advice as well as representation and assistance in legal proceedings.
• An eligible person may also seek legal aid at a later stage such as an appeal, even if private counsel was used earlier.
• Legal services can include advice as well as representation and assistance in legal proceedings.
• An eligible person may also seek legal aid at a later stage such as an appeal, even if private counsel was used earlier.
వివరణ:
• NALSA ప్రకారం ఉచిత న్యాయ సహాయం కేవలం క్రింది న్యాయస్థానాలకు పరిమితం కాదు; అధికార పరిధికి అనుగుణంగా సుప్రీంకోర్టు వరకు న్యాయ సేవల వ్యవస్థ ద్వారా లభించవచ్చు.
• న్యాయ సేవల్లో సలహాతో పాటు న్యాయ ప్రతినిధిత్వం మరియు న్యాయ ప్రక్రియల్లో సహాయం కూడా ఉండవచ్చు.
• ముందుగా ప్రైవేటు న్యాయవాదిని ఉపయోగించినప్పటికీ, అర్హత ఉంటే అప్పీల్ వంటి తరువాతి దశలో కూడా న్యాయ సహాయం కోరవచ్చు.
• న్యాయ సేవల్లో సలహాతో పాటు న్యాయ ప్రతినిధిత్వం మరియు న్యాయ ప్రక్రియల్లో సహాయం కూడా ఉండవచ్చు.
• ముందుగా ప్రైవేటు న్యాయవాదిని ఉపయోగించినప్పటికీ, అర్హత ఉంటే అప్పీల్ వంటి తరువాతి దశలో కూడా న్యాయ సహాయం కోరవచ్చు.
Question 12
ప్రశ్న 12
Which matter cannot be settled by a regular Lok Adalat under the Legal Services Authorities Act?
Legal Services Authorities Act ప్రకారం సాధారణ Lok Adalatలో ఏ విషయాన్ని పరిష్కరించలేరు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Lok Adalats may deal with suitable pending cases and pre-litigation disputes for amicable settlement.
• The Act expressly excludes matters relating to offences that are not compoundable under law from Lok Adalat settlement jurisdiction.
• This limitation distinguishes consensual settlement mechanisms from adjudication of serious non-compoundable offences.
• The Act expressly excludes matters relating to offences that are not compoundable under law from Lok Adalat settlement jurisdiction.
• This limitation distinguishes consensual settlement mechanisms from adjudication of serious non-compoundable offences.
వివరణ:
• సఖ్యతతో పరిష్కరించడానికి అనుకూలమైన పెండింగ్ కేసులు మరియు న్యాయవివాదానికి ముందు దశలోని వివాదాలను Lok Adalats పరిష్కరించవచ్చు.
• చట్టప్రకారం రాజీ చేయలేని నేరాలకు సంబంధించిన విషయాలను Lok Adalat పరిష్కార పరిధి నుంచి చట్టం స్పష్టంగా మినహాయిస్తుంది.
• ఈ పరిమితి పరస్పర అంగీకార పరిష్కార విధానాన్ని తీవ్రమైన రాజీ చేయలేని నేరాల న్యాయ నిర్ణయం నుంచి వేరు చేస్తుంది.
• చట్టప్రకారం రాజీ చేయలేని నేరాలకు సంబంధించిన విషయాలను Lok Adalat పరిష్కార పరిధి నుంచి చట్టం స్పష్టంగా మినహాయిస్తుంది.
• ఈ పరిమితి పరస్పర అంగీకార పరిష్కార విధానాన్ని తీవ్రమైన రాజీ చేయలేని నేరాల న్యాయ నిర్ణయం నుంచి వేరు చేస్తుంది.
Question 13
ప్రశ్న 13
If parties before a regular Lok Adalat fail to reach a compromise or settlement, what is the correct position?
సాధారణ Lok Adalat ముందు ఉన్న పక్షాలు రాజీ లేదా పరిష్కారానికి చేరుకోలేకపోతే సరైన స్థితి ఏమిటి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• A regular Lok Adalat is fundamentally a settlement and conciliation forum.
• Its members assist parties in arriving at an amicable compromise and cannot coerce a settlement or adjudicate the dispute on merits merely because negotiations fail.
• If settlement is not reached, the parties may pursue the dispute before the appropriate court or forum according to law.
• Its members assist parties in arriving at an amicable compromise and cannot coerce a settlement or adjudicate the dispute on merits merely because negotiations fail.
• If settlement is not reached, the parties may pursue the dispute before the appropriate court or forum according to law.
వివరణ:
• సాధారణ Lok Adalat ప్రధానంగా రాజీ మరియు సఖ్యతా వేదిక.
• సభ్యులు పక్షాలు పరస్పర అంగీకారంతో పరిష్కారానికి చేరేందుకు సహాయపడతారు; రాజీకి బలవంతం చేయలేరు లేదా చర్చలు విఫలమయ్యాయని వివాద అంశాలపై స్వయంగా తీర్పు ఇవ్వలేరు.
• పరిష్కారం కుదరకపోతే పక్షాలు చట్టప్రకారం తగిన న్యాయస్థానం లేదా వేదికను ఆశ్రయించవచ్చు.
• సభ్యులు పక్షాలు పరస్పర అంగీకారంతో పరిష్కారానికి చేరేందుకు సహాయపడతారు; రాజీకి బలవంతం చేయలేరు లేదా చర్చలు విఫలమయ్యాయని వివాద అంశాలపై స్వయంగా తీర్పు ఇవ్వలేరు.
• పరిష్కారం కుదరకపోతే పక్షాలు చట్టప్రకారం తగిన న్యాయస్థానం లేదా వేదికను ఆశ్రయించవచ్చు.
Question 14
ప్రశ్న 14
Which statement correctly describes an award of a regular Lok Adalat under Section 21?
సెక్షన్ 21 ప్రకారం సాధారణ Lok Adalat అవార్డును సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 21 gives a Lok Adalat award the status of a civil-court decree or, as applicable, an order of another court.
• The award is final and binding on all parties to the dispute and the Act provides no appeal against it.
• When a pending court case is settled in Lok Adalat, the court fee paid is refundable in accordance with law.
• The award is final and binding on all parties to the dispute and the Act provides no appeal against it.
• When a pending court case is settled in Lok Adalat, the court fee paid is refundable in accordance with law.
వివరణ:
• సెక్షన్ 21 ప్రకారం Lok Adalat అవార్డుకు సివిల్ న్యాయస్థాన డిక్రీ లేదా వర్తించే సందర్భంలో ఇతర న్యాయస్థాన ఉత్తర్వు స్థాయి ఉంటుంది.
• అవార్డు వివాదంలోని అన్ని పక్షాలపై తుది మరియు బంధనకరమైనది; చట్టం దానిపై అప్పీల్కు అవకాశం ఇవ్వదు.
• న్యాయస్థానంలో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసు Lok Adalatలో రాజీ అయితే చెల్లించిన కోర్టు ఫీజు చట్టప్రకారం తిరిగి లభిస్తుంది.
• అవార్డు వివాదంలోని అన్ని పక్షాలపై తుది మరియు బంధనకరమైనది; చట్టం దానిపై అప్పీల్కు అవకాశం ఇవ్వదు.
• న్యాయస్థానంలో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసు Lok Adalatలో రాజీ అయితే చెల్లించిన కోర్టు ఫీజు చట్టప్రకారం తిరిగి లభిస్తుంది.
Question 15
ప్రశ్న 15
Which feature distinguishes a Permanent Lok Adalat for Public Utility Services from a regular Lok Adalat?
Public Utility Services కోసం Permanent Lok Adalatను సాధారణ Lok Adalat నుంచి వేరు చేసే ముఖ్య లక్షణం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Permanent Lok Adalats under Section 22B deal with specified public utility services through a pre-litigation process.
• They first attempt conciliation and settlement between the parties.
• If settlement fails, Section 22C permits the Permanent Lok Adalat, subject to statutory limits, to decide the dispute on merits, unlike a regular Lok Adalat.
• They first attempt conciliation and settlement between the parties.
• If settlement fails, Section 22C permits the Permanent Lok Adalat, subject to statutory limits, to decide the dispute on merits, unlike a regular Lok Adalat.
వివరణ:
• సెక్షన్ 22B కింద Permanent Lok Adalats నిర్దిష్ట ప్రజా ఉపయోగ సేవలకు సంబంధించిన వివాదాలను న్యాయవివాదానికి ముందు దశలో పరిష్కరించే విధానంగా పనిచేస్తాయి.
• మొదట పక్షాల మధ్య సఖ్యత మరియు రాజీ సాధించేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి.
• రాజీ విఫలమైతే, చట్టబద్ధ పరిమితులకు లోబడి సెక్షన్ 22C ప్రకారం Permanent Lok Adalat వివాద అంశాలపై నిర్ణయం ఇవ్వగలదు; ఇది సాధారణ Lok Adalatతో ఉన్న ముఖ్య తేడా.
• మొదట పక్షాల మధ్య సఖ్యత మరియు రాజీ సాధించేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి.
• రాజీ విఫలమైతే, చట్టబద్ధ పరిమితులకు లోబడి సెక్షన్ 22C ప్రకారం Permanent Lok Adalat వివాద అంశాలపై నిర్ణయం ఇవ్వగలదు; ఇది సాధారణ Lok Adalatతో ఉన్న ముఖ్య తేడా.
Question 16
ప్రశ్న 16
Which of the following is expressly included in the statutory concept of a 'public utility service' for Permanent Lok Adalats?
Permanent Lok Adalats సందర్భంలో చట్టబద్ధ 'public utility service' భావనలో క్రింది వాటిలో ఏది స్పష్టంగా చేర్చబడింది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 22A expressly includes transport services for carriage of passengers or goods by air, road or water within 'public utility service'.
• The statutory list also includes specified communications, power/light/water supply, sanitation, hospital or dispensary services and insurance services.
• Governments may additionally notify other services as public utility services in the public interest as permitted by the Act.
• The statutory list also includes specified communications, power/light/water supply, sanitation, hospital or dispensary services and insurance services.
• Governments may additionally notify other services as public utility services in the public interest as permitted by the Act.
వివరణ:
• సెక్షన్ 22A ప్రకారం గాలి, రహదారి లేదా జల మార్గంలో ప్రయాణికులు లేదా సరుకుల రవాణా సేవను 'public utility service'లో స్పష్టంగా చేర్చారు.
• నిర్దిష్ట సమాచార సేవలు, విద్యుత్/వెలుగు/నీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం, ఆసుపత్రి లేదా డిస్పెన్సరీ సేవలు, బీమా సేవలు కూడా చట్టబద్ధ జాబితాలో ఉన్నాయి.
• చట్టం అనుమతించిన మేరకు ప్రజా ప్రయోజనంలో ప్రభుత్వాలు ఇతర సేవలను కూడా public utility servicesగా నోటిఫై చేయవచ్చు.
• నిర్దిష్ట సమాచార సేవలు, విద్యుత్/వెలుగు/నీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం, ఆసుపత్రి లేదా డిస్పెన్సరీ సేవలు, బీమా సేవలు కూడా చట్టబద్ధ జాబితాలో ఉన్నాయి.
• చట్టం అనుమతించిన మేరకు ప్రజా ప్రయోజనంలో ప్రభుత్వాలు ఇతర సేవలను కూడా public utility servicesగా నోటిఫై చేయవచ్చు.
Question 17
ప్రశ్న 17
What is the current statutory pecuniary ceiling for a Permanent Lok Adalat under Section 22C, as enhanced by Central Government notification?
కేంద్ర ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్ ద్వారా పెంచిన ప్రస్తుత సెక్షన్ 22C ప్రకారం Permanent Lok Adalatకు ధన పరిమితి ఎంత?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 22C originally contained a ₹10 lakh limit with power for the Central Government to enhance it by notification.
• Notification S.O. 803(E) dated 20 March 2015 enhanced the ceiling to ₹1 crore.
• A Permanent Lok Adalat does not have jurisdiction where the value of the property in dispute exceeds the currently notified statutory limit.
• Notification S.O. 803(E) dated 20 March 2015 enhanced the ceiling to ₹1 crore.
• A Permanent Lok Adalat does not have jurisdiction where the value of the property in dispute exceeds the currently notified statutory limit.
వివరణ:
• సెక్షన్ 22Cలో మొదట ₹10 లక్షల పరిమితి ఉండగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం నోటిఫికేషన్ ద్వారా దాన్ని పెంచే అధికారం ఉంది.
• 20 మార్చి 2015 తేదీ S.O. 803(E) నోటిఫికేషన్ ద్వారా ఈ పరిమితిని ₹1 కోటికి పెంచారు.
• వివాదంలోని ఆస్తి విలువ ప్రస్తుతం నోటిఫై చేసిన చట్టబద్ధ పరిమితిని మించినప్పుడు Permanent Lok Adalatకు అధికార పరిధి ఉండదు.
• 20 మార్చి 2015 తేదీ S.O. 803(E) నోటిఫికేషన్ ద్వారా ఈ పరిమితిని ₹1 కోటికి పెంచారు.
• వివాదంలోని ఆస్తి విలువ ప్రస్తుతం నోటిఫై చేసిన చట్టబద్ధ పరిమితిని మించినప్పుడు Permanent Lok Adalatకు అధికార పరిధి ఉండదు.
Question 18
ప్రశ్న 18
Which statement correctly describes an award of a Permanent Lok Adalat under Section 22E?
సెక్షన్ 22E ప్రకారం Permanent Lok Adalat అవార్డును సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Section 22E makes every Permanent Lok Adalat award final and binding on the parties and persons claiming under them.
• The award is deemed to be a decree of a civil court and is executable accordingly.
• The Act also requires the award to be made by a majority of the persons constituting the Permanent Lok Adalat.
• The award is deemed to be a decree of a civil court and is executable accordingly.
• The Act also requires the award to be made by a majority of the persons constituting the Permanent Lok Adalat.
వివరణ:
• సెక్షన్ 22E ప్రకారం Permanent Lok Adalat అవార్డు పక్షాలు మరియు వారి ద్వారా హక్కు కోరేవారిపై తుది మరియు బంధనకరమైనది.
• అవార్డును సివిల్ న్యాయస్థాన డిక్రీగా పరిగణించి తదనుగుణంగా అమలు చేయవచ్చు.
• Permanent Lok Adalatను నిర్మించే సభ్యుల మెజారిటీతో అవార్డు చేయాలని కూడా చట్టం పేర్కొంటుంది.
• అవార్డును సివిల్ న్యాయస్థాన డిక్రీగా పరిగణించి తదనుగుణంగా అమలు చేయవచ్చు.
• Permanent Lok Adalatను నిర్మించే సభ్యుల మెజారిటీతో అవార్డు చేయాలని కూడా చట్టం పేర్కొంటుంది.
Question 19
ప్రశ్న 19
Which statement correctly describes CPGRAMS as a current public-grievance mechanism of the Government of India?
భారత ప్రభుత్వ ప్రస్తుత ప్రజా ఫిర్యాదు పరిష్కార యంత్రాంగంగా CPGRAMSను సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• CPGRAMS is the Centralised Public Grievance Redress and Monitoring System, an online Government grievance platform available to citizens around the clock.
• Citizens can track a grievance through its registration ID and use the portal's appeal mechanism when dissatisfied with the disposal in accordance with the portal process.
• CPGRAMS is an administrative grievance mechanism, not a substitute for constitutional courts, RTI proceedings or judicial remedies in sub judice matters.
• Citizens can track a grievance through its registration ID and use the portal's appeal mechanism when dissatisfied with the disposal in accordance with the portal process.
• CPGRAMS is an administrative grievance mechanism, not a substitute for constitutional courts, RTI proceedings or judicial remedies in sub judice matters.
వివరణ:
• CPGRAMS అంటే Centralised Public Grievance Redress and Monitoring System; ఇది పౌరులకు నిరంతరం అందుబాటులో ఉండే ప్రభుత్వ ఆన్‌లైన్ ఫిర్యాదు వేదిక.
• నమోదు సంఖ్య ద్వారా ఫిర్యాదు స్థితిని అనుసరించవచ్చు; పరిష్కారంతో అసంతృప్తి ఉన్నప్పుడు పోర్టల్ విధానం ప్రకారం అప్పీల్ సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.
• CPGRAMS పరిపాలనా ఫిర్యాదు పరిష్కార యంత్రాంగం మాత్రమే; రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాలు, RTI ప్రక్రియలు లేదా sub judice విషయాల్లో న్యాయ పరిహారాలకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
• నమోదు సంఖ్య ద్వారా ఫిర్యాదు స్థితిని అనుసరించవచ్చు; పరిష్కారంతో అసంతృప్తి ఉన్నప్పుడు పోర్టల్ విధానం ప్రకారం అప్పీల్ సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.
• CPGRAMS పరిపాలనా ఫిర్యాదు పరిష్కార యంత్రాంగం మాత్రమే; రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాలు, RTI ప్రక్రియలు లేదా sub judice విషయాల్లో న్యాయ పరిహారాలకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
Question 20
ప్రశ్న 20
Under the current comprehensive CPGRAMS guidelines, which statement about grievance and appeal timelines is correct?
ప్రస్తుత సమగ్ర CPGRAMS మార్గదర్శకాల ప్రకారం ఫిర్యాదు మరియు అప్పీల్ కాలపరిమితుల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• DARPG's comprehensive CPGRAMS guidelines advise a maximum grievance-redressal period of 21 days.
• If resolution needs longer because of procedural or other reasons, an interim reply should state the reason and expected timeline.
• The guidelines provide that an appeal should be independently examined and disposed of within a maximum of 30 days; these are administrative grievance-handling timelines, not constitutional court limitation periods.
• If resolution needs longer because of procedural or other reasons, an interim reply should state the reason and expected timeline.
• The guidelines provide that an appeal should be independently examined and disposed of within a maximum of 30 days; these are administrative grievance-handling timelines, not constitutional court limitation periods.
వివరణ:
• DARPG సమగ్ర CPGRAMS మార్గదర్శకాలు ఫిర్యాదు పరిష్కారానికి సూచించిన గరిష్ఠ కాలాన్ని 21 రోజులుగా పేర్కొంటాయి.
• విధానపరమైన లేదా ఇతర కారణాలతో ఎక్కువ సమయం అవసరమైతే కారణం మరియు అంచనా పరిష్కార కాలాన్ని మధ్యంతర సమాధానంలో తెలియజేయాలి.
• అప్పీల్‌ను స్వతంత్రంగా పరిశీలించి గరిష్ఠంగా 30 రోజుల్లో పరిష్కరించాలని మార్గదర్శకాలు పేర్కొంటాయి; ఇవి పరిపాలనా ఫిర్యాదు నిర్వహణ కాలాలు మాత్రమే, రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాల పరిమితి కాలాలు కావు.
• విధానపరమైన లేదా ఇతర కారణాలతో ఎక్కువ సమయం అవసరమైతే కారణం మరియు అంచనా పరిష్కార కాలాన్ని మధ్యంతర సమాధానంలో తెలియజేయాలి.
• అప్పీల్‌ను స్వతంత్రంగా పరిశీలించి గరిష్ఠంగా 30 రోజుల్లో పరిష్కరించాలని మార్గదర్శకాలు పేర్కొంటాయి; ఇవి పరిపాలనా ఫిర్యాదు నిర్వహణ కాలాలు మాత్రమే, రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాల పరిమితి కాలాలు కావు.
Answer Key సమాధానాల పట్టిక
-
Question 1 ప్రశ్న 1Answer: B. To promote equal justice and provide free legal aid so that opportunities for securing justice are not denied because of economic or other disabilities సమాధానం: B. ఆర్థిక లేదా ఇతర ప్రతికూలతల కారణంగా న్యాయం పొందే అవకాశాలు నిరాకరించబడకుండా సమాన న్యాయాన్ని ప్రోత్సహించి ఉచిత న్యాయ సహాయం కల్పించడం
-
Question 2 ప్రశ్న 2Answer: A. It guarantees the right to move the Supreme Court by appropriate proceedings for enforcement of Fundamental Rights and empowers the Court to issue specified writs సమాధానం: A. ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకోసం తగిన ప్రక్రియ ద్వారా సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును హామీ ఇస్తూ, నిర్దిష్ట రిట్లు జారీ చేసే అధికారాన్ని సుప్రీంకోర్టుకు ఇస్తుంది
-
Question 3 ప్రశ్న 3Answer: D. A High Court may issue writs for enforcement of Fundamental Rights and also for any other purpose within its constitutional jurisdiction సమాధానం: D. హైకోర్టు తన రాజ్యాంగ అధికార పరిధిలో ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకే కాకుండా ఇతర ప్రయోజనాల కోసం కూడా రిట్లు జారీ చేయవచ్చు
-
Question 4 ప్రశ్న 4Answer: C. To serve as the apex legal-services body laying down policies and principles for legal services and supporting legal-aid schemes under the Legal Services Authorities Act, 1987 సమాధానం: C. Legal Services Authorities Act, 1987 కింద న్యాయ సేవలకు విధానాలు, సూత్రాలు రూపొందించి న్యాయ సహాయ పథకాలకు మద్దతు ఇచ్చే అగ్ర న్యాయ సేవల సంస్థగా పనిచేయడం
-
Question 5 ప్రశ్న 5Answer: B. It gives effect to NALSA policies and directions, provides legal services to eligible persons and conducts Lok Adalats in the State సమాధానం: B. NALSA విధానాలు, ఆదేశాలను అమలు చేస్తూ అర్హులకు న్యాయ సేవలు అందించి రాష్ట్రంలో Lok Adalats నిర్వహిస్తుంది
-
Question 6 ప్రశ్న 6Answer: A. The District Judge సమాధానం: A. జిల్లా న్యాయమూర్తి
-
Question 7 ప్రశ్న 7Answer: D. The senior Civil Judge operating within the jurisdiction of the Committee సమాధానం: D. కమిటీ అధికార పరిధిలో పనిచేసే సీనియర్ సివిల్ న్యాయమూర్తి
-
Question 8 ప్రశ్న 8Answer: C. A woman or a child సమాధానం: C. మహిళ లేదా బాలుడు/బాలిక
-
Question 9 ప్రశ్న 9Answer: A. Victims of trafficking in human beings or begar సమాధానం: A. మనుషుల అక్రమ రవాణా లేదా బేగార్‌కు గురైన బాధితులు
-
Question 10 ప్రశ్న 10Answer: A. The person has a genuine case to prosecute or defend సమాధానం: A. ఆ వ్యక్తికి నడపడానికి లేదా ప్రతిరక్షించడానికి నిజమైన కేసు ఉందని
-
Question 11 ప్రశ్న 11Answer: D. Eligible persons may obtain legal advice and representation, and legal aid can extend from lower courts to High Courts and the Supreme Court according to jurisdiction సమాధానం: D. అర్హులైన వారికి న్యాయ సలహా మరియు న్యాయ ప్రతినిధిత్వం లభించవచ్చు; అధికార పరిధికి అనుగుణంగా క్రింది న్యాయస్థానాల నుంచి హైకోర్టులు, సుప్రీంకోర్టు వరకు న్యాయ సహాయం విస్తరించవచ్చు
-
Question 12 ప్రశ్న 12Answer: C. A matter relating to an offence that is not compoundable under law సమాధానం: C. చట్టప్రకారం రాజీ చేయలేని నేరానికి సంబంధించిన విషయం
-
Question 13 ప్రశ్న 13Answer: B. A regular Lok Adalat acts as a conciliatory forum and does not adjudicate the dispute on merits merely because settlement fails సమాధానం: B. సాధారణ Lok Adalat సఖ్యతా వేదికగా పనిచేస్తుంది; రాజీ విఫలమైందనే కారణంతో వివాద అంశాలపై స్వయంగా తీర్పు ఇవ్వదు
-
Question 14 ప్రశ్న 14Answer: A. It is deemed to be a decree of a civil court or an order of the relevant court, is final and binding on the parties, and no appeal lies against it under the Act సమాధానం: A. ఇది సివిల్ న్యాయస్థాన డిక్రీగా లేదా సంబంధిత న్యాయస్థాన ఉత్తర్వుగా పరిగణించబడుతుంది; పక్షాలపై తుది మరియు బంధనకరమైనది; చట్టం కింద దీనిపై అప్పీల్ ఉండదు
-
Question 15 ప్రశ్న 15Answer: D. It is a pre-litigation mechanism for specified public utility services and, if conciliation fails, may decide the dispute on merits subject to the Act సమాధానం: D. ఇది నిర్దిష్ట ప్రజా ఉపయోగ సేవలకు సంబంధించిన న్యాయవివాదానికి ముందు దశ పరిష్కార యంత్రాంగం; సఖ్యత విఫలమైతే చట్టంలోని షరతులకు లోబడి వివాదాన్ని అంశాలపై నిర్ణయించవచ్చు
-
Question 16 ప్రశ్న 16Answer: C. Transport service for carriage of passengers or goods by air, road or water సమాధానం: C. గాలి, రహదారి లేదా జల మార్గంలో ప్రయాణికులు లేదా సరుకుల రవాణా సేవ
-
Question 17 ప్రశ్న 17Answer: B. ₹1 crore సమాధానం: B. ₹1 కోటి
-
Question 18 ప్రశ్న 18Answer: D. It is final and binding on the parties, is deemed to be a decree of a civil court, and is made by a majority of the persons constituting the Permanent Lok Adalat సమాధానం: D. ఇది పక్షాలపై తుది మరియు బంధనకరమైనది; సివిల్ న్యాయస్థాన డిక్రీగా పరిగణించబడుతుంది; Permanent Lok Adalat సభ్యుల మెజారిటీతో అవార్డు చేయబడుతుంది
-
Question 19 ప్రశ్న 19Answer: A. It is a 24x7 online platform for service-delivery grievances connected with Union Ministries/Departments and States, with tracking and an appeal facility; RTI and court-related or sub judice matters are among matters not taken up సమాధానం: A. ఇది కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు/విభాగాలు మరియు రాష్ట్రాలతో అనుసంధానమైన సేవల పంపిణీ సంబంధిత ఫిర్యాదుల కోసం 24x7 ఆన్‌లైన్ వేదిక; స్థితి అనుసరణ మరియు అప్పీల్ సౌకర్యం ఉంది; RTI మరియు న్యాయస్థాన సంబంధిత లేదా sub judice విషయాలు స్వీకరించని అంశాల్లో ఉన్నాయి
-
Question 20 ప్రశ్న 20Answer: B. The advised maximum redressal time for CPGRAMS grievances is 21 days; where more time is needed an interim reply should explain the reason and expected timeline, and an appeal is to be disposed of within a maximum of 30 days సమాధానం: B. CPGRAMS ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి సూచించిన గరిష్ఠ కాలం 21 రోజులు; ఎక్కువ సమయం అవసరమైతే కారణం మరియు అంచనా కాలాన్ని మధ్యంతర సమాధానంలో తెలియజేయాలి; అప్పీల్‌ను గరిష్ఠంగా 30 రోజుల్లో పరిష్కరించాలి