సామాజిక బహిష్కరణ - టెస్ట్ 28 - కులం, కులతత్వం మరియు సామాజిక బహిష్కరణ
Please keep at least one language enabled. || కనీసం ఒక భాషను ఎంచుకోండి.
Question 1
ప్రశ్న 1
Which statement best describes caste in the context of traditional Indian social stratification?
సాంప్రదాయ భారతీయ సామాజిక స్తరీకరణ సందర్భంలో కులాన్ని అత్యుత్తమంగా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• In the traditional caste order, membership was largely ascribed by birth and arranged within a hierarchy.
• Caste historically influenced social relations, occupations, status and access to resources in unequal ways.
• Caste as a sociological institution is not identical to the constitutional category of Scheduled Castes.
• Caste historically influenced social relations, occupations, status and access to resources in unequal ways.
• Caste as a sociological institution is not identical to the constitutional category of Scheduled Castes.
వివరణ:
• సాంప్రదాయ కుల వ్యవస్థలో సభ్యత్వం ప్రధానంగా జన్మతో ఆపాదించబడుతూ, శ్రేణీకృత క్రమంలో అమర్చబడేది.
• కులం చారిత్రకంగా సామాజిక సంబంధాలు, వృత్తులు, స్థానం, వనరులకు ప్రాప్యతపై అసమాన ప్రభావం చూపింది.
• సామాజిక సంస్థగా కులం, రాజ్యాంగంలోని అనుసూచిత కులాల (Scheduled Castes) వర్గంతో సమానం కాదు.
• కులం చారిత్రకంగా సామాజిక సంబంధాలు, వృత్తులు, స్థానం, వనరులకు ప్రాప్యతపై అసమాన ప్రభావం చూపింది.
• సామాజిక సంస్థగా కులం, రాజ్యాంగంలోని అనుసూచిత కులాల (Scheduled Castes) వర్గంతో సమానం కాదు.
Question 2
ప్రశ్న 2
In sociology, caste membership acquired by birth is an example of:
సామాజిక శాస్త్రంలో జన్మతో లభించే కుల సభ్యత్వం దేనికి ఉదాహరణ?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• An ascribed status is assigned largely without an individual's choice, commonly by birth.
• Traditional caste membership is a standard example of an ascribed social status.
• An achieved status, in contrast, is associated with positions attained through actions, qualifications or accomplishments.
• Traditional caste membership is a standard example of an ascribed social status.
• An achieved status, in contrast, is associated with positions attained through actions, qualifications or accomplishments.
వివరణ:
• వ్యక్తి ఎంపికతో కాకుండా ప్రధానంగా జన్మ వంటి కారణాలతో లభించే స్థానాన్ని ఆపాదిత సామాజిక స్థానం అంటారు.
• సాంప్రదాయ కుల సభ్యత్వం ఆపాదిత సామాజిక స్థానానికి ప్రామాణిక ఉదాహరణ.
• దీనికి విరుద్ధంగా, విద్య, చర్యలు లేదా సాధనల ద్వారా పొందిన స్థానాన్ని సాధించిన సామాజిక స్థానం అంటారు.
• సాంప్రదాయ కుల సభ్యత్వం ఆపాదిత సామాజిక స్థానానికి ప్రామాణిక ఉదాహరణ.
• దీనికి విరుద్ధంగా, విద్య, చర్యలు లేదా సాధనల ద్వారా పొందిన స్థానాన్ని సాధించిన సామాజిక స్థానం అంటారు.
Question 3
ప్రశ్న 3
What does endogamy mean in the study of caste?
కుల అధ్యయనంలో అంతర్వివాహం (endogamy) అంటే ఏమిటి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Endogamy refers to the norm of marrying within a defined social group.
• It has historically been an important mechanism for maintaining caste boundaries.
• It differs from exogamy, which requires marriage outside a specified group such as a particular clan or lineage.
• It has historically been an important mechanism for maintaining caste boundaries.
• It differs from exogamy, which requires marriage outside a specified group such as a particular clan or lineage.
వివరణ:
• నిర్వచిత సామాజిక సమూహం లోపలే వివాహం చేసుకోవాలనే నియమాన్ని అంతర్వివాహం అంటారు.
• కుల సరిహద్దులను కొనసాగించడంలో ఇది చారిత్రకంగా ముఖ్యమైన పద్ధతిగా పనిచేసింది.
• నిర్దిష్ట వంశం లేదా గోత్రం వంటి సమూహానికి బయట వివాహం చేయాలని చెప్పే బహిర్వివాహంతో ఇది భిన్నం.
• కుల సరిహద్దులను కొనసాగించడంలో ఇది చారిత్రకంగా ముఖ్యమైన పద్ధతిగా పనిచేసింది.
• నిర్దిష్ట వంశం లేదా గోత్రం వంటి సమూహానికి బయట వివాహం చేయాలని చెప్పే బహిర్వివాహంతో ఇది భిన్నం.
Question 4
ప్రశ్న 4
Which statement most accurately describes casteism?
కులతత్వాన్ని అత్యంత సరిగ్గా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Casteism involves prejudice, partiality or discriminatory treatment based on caste identity or hierarchy.
• Merely having a caste identity does not by itself amount to casteism.
• Casteism becomes socially exclusionary when it restricts equal dignity, participation, opportunity or access for others.
• Merely having a caste identity does not by itself amount to casteism.
• Casteism becomes socially exclusionary when it restricts equal dignity, participation, opportunity or access for others.
వివరణ:
• కులతత్వం అనేది కుల గుర్తింపు లేదా కుల శ్రేణీకరణ ఆధారంగా పూర్వగ్రహం, పక్షపాతం లేదా వివక్షాత్మక వ్యవహారాన్ని సూచిస్తుంది.
• కేవలం కుల గుర్తింపు ఉండటం మాత్రమే కులతత్వంగా పరిగణించబడదు.
• ఇతరుల సమాన గౌరవం, భాగస్వామ్యం, అవకాశాలు లేదా ప్రాప్యతను కులం ఆధారంగా పరిమితం చేసినప్పుడు అది సామాజిక బహిష్కరణకు దారితీస్తుంది.
• కేవలం కుల గుర్తింపు ఉండటం మాత్రమే కులతత్వంగా పరిగణించబడదు.
• ఇతరుల సమాన గౌరవం, భాగస్వామ్యం, అవకాశాలు లేదా ప్రాప్యతను కులం ఆధారంగా పరిమితం చేసినప్పుడు అది సామాజిక బహిష్కరణకు దారితీస్తుంది.
Question 5
ప్రశ్న 5
Which statement correctly distinguishes caste-based social exclusion from poverty?
కుల ఆధారిత సామాజిక బహిష్కరణను పేదరికం నుంచి సరిగ్గా వేరు చేసే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Social exclusion can restrict participation in institutions, services, occupations and social relations because of group identity.
• Poverty concerns lack of adequate economic resources, although it may intensify or result from exclusion.
• A person or group may experience caste discrimination even when income alone does not explain the disadvantage.
• Poverty concerns lack of adequate economic resources, although it may intensify or result from exclusion.
• A person or group may experience caste discrimination even when income alone does not explain the disadvantage.
వివరణ:
• సమూహ గుర్తింపు కారణంగా సంస్థలు, సేవలు, వృత్తులు, సామాజిక సంబంధాల్లో భాగస్వామ్యాన్ని పరిమితం చేయడం సామాజిక బహిష్కరణలో భాగం.
• పేదరికం తగిన ఆర్థిక వనరుల లోపానికి సంబంధించినది; అయితే అది బహిష్కరణను పెంచవచ్చు లేదా బహిష్కరణ ఫలితంగా రావచ్చు.
• ఆదాయం మాత్రమే ప్రతికూలతను వివరించకపోయినా ఒక వ్యక్తి లేదా సమూహం కుల వివక్షను ఎదుర్కొనవచ్చు.
• పేదరికం తగిన ఆర్థిక వనరుల లోపానికి సంబంధించినది; అయితే అది బహిష్కరణను పెంచవచ్చు లేదా బహిష్కరణ ఫలితంగా రావచ్చు.
• ఆదాయం మాత్రమే ప్రతికూలతను వివరించకపోయినా ఒక వ్యక్తి లేదా సమూహం కుల వివక్షను ఎదుర్కొనవచ్చు.
Question 6
ప్రశ్న 6
A village facility is formally open to everyone, but members of one caste are informally prevented from using it because of their caste identity. This is best understood as:
ఒక గ్రామ సౌకర్యం అధికారికంగా అందరికీ అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, ఒక కులానికి చెందిన వారిని వారి కుల గుర్తింపు కారణంగా అనధికారికంగా దాన్ని ఉపయోగించకుండా అడ్డుకుంటున్నారు. దీనిని అత్యుత్తమంగా ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The restriction is imposed because of group identity rather than an individual's income or qualification.
• Social exclusion may operate through informal norms even where formal access appears equal.
• Such barriers can limit participation in community resources and reproduce unequal social relations.
• Social exclusion may operate through informal norms even where formal access appears equal.
• Such barriers can limit participation in community resources and reproduce unequal social relations.
వివరణ:
• ఈ పరిమితి వ్యక్తి ఆదాయం లేదా అర్హత వల్ల కాకుండా సమూహ గుర్తింపు కారణంగా విధించబడుతోంది.
• అధికారికంగా సమాన ప్రాప్యత ఉన్నట్టుగా కనిపించినా అనధికారిక సామాజిక నియమాల ద్వారా బహిష్కరణ కొనసాగవచ్చు.
• ఇటువంటి అడ్డంకులు సామూహిక వనరుల్లో భాగస్వామ్యాన్ని తగ్గించి అసమాన సామాజిక సంబంధాలను కొనసాగించవచ్చు.
• అధికారికంగా సమాన ప్రాప్యత ఉన్నట్టుగా కనిపించినా అనధికారిక సామాజిక నియమాల ద్వారా బహిష్కరణ కొనసాగవచ్చు.
• ఇటువంటి అడ్డంకులు సామూహిక వనరుల్లో భాగస్వామ్యాన్ని తగ్గించి అసమాన సామాజిక సంబంధాలను కొనసాగించవచ్చు.
Question 7
ప్రశ్న 7
Which situation most clearly represents caste-based segregation?
కుల ఆధారిత వేర్పాటును అత్యంత స్పష్టంగా చూపించే పరిస్థితి ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Segregation involves separation of groups in physical or social spaces.
• When such separation is imposed or sustained on caste grounds, it becomes a form of caste-based exclusion.
• Ordinary differences in schedules, subjects or administrative postings are not caste segregation unless caste identity determines the separation.
• When such separation is imposed or sustained on caste grounds, it becomes a form of caste-based exclusion.
• Ordinary differences in schedules, subjects or administrative postings are not caste segregation unless caste identity determines the separation.
వివరణ:
• వేర్పాటు అంటే సమూహాలను భౌతిక లేదా సామాజిక ప్రదేశాల్లో విడిగా ఉంచడం.
• ఇటువంటి వేర్పాటు కులం ఆధారంగా విధించబడితే లేదా కొనసాగితే అది కుల ఆధారిత బహిష్కరణ రూపంగా మారుతుంది.
• పని సమయాలు, ఐచ్ఛిక విషయాలు లేదా పరిపాలనా బదిలీలలో సాధారణ తేడాలు కుల గుర్తింపు ఆధారంగా లేకపోతే కుల వేర్పాటుగా పరిగణించబడవు.
• ఇటువంటి వేర్పాటు కులం ఆధారంగా విధించబడితే లేదా కొనసాగితే అది కుల ఆధారిత బహిష్కరణ రూపంగా మారుతుంది.
• పని సమయాలు, ఐచ్ఛిక విషయాలు లేదా పరిపాలనా బదిలీలలో సాధారణ తేడాలు కుల గుర్తింపు ఆధారంగా లేకపోతే కుల వేర్పాటుగా పరిగణించబడవు.
Question 8
ప్రశ్న 8
Two equally qualified applicants are treated differently solely because of caste identity. Which concept is most directly illustrated?
సమాన అర్హతలు ఉన్న ఇద్దరు అభ్యర్థులను కేవలం కుల గుర్తింపు కారణంగా వేర్వేరుగా చూస్తే, అది ఏ భావనను అత్యంత ప్రత్యక్షంగా సూచిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Caste-based discrimination occurs when people are treated unequally because of caste identity rather than relevant criteria.
• Here the applicants are equally qualified and caste alone explains the unequal treatment.
• This differs from a neutral merit-based distinction grounded in job-relevant qualifications.
• Here the applicants are equally qualified and caste alone explains the unequal treatment.
• This differs from a neutral merit-based distinction grounded in job-relevant qualifications.
వివరణ:
• సంబంధిత అర్హతల బదులుగా కుల గుర్తింపు కారణంగా వ్యక్తులను అసమానంగా చూడడం కుల ఆధారిత వివక్షకు ఉదాహరణ.
• ఇక్కడ ఇద్దరికీ సమాన అర్హతలు ఉన్నప్పటికీ కులం మాత్రమే అసమాన వ్యవహారానికి కారణంగా ఉంది.
• ఇది ఉద్యోగానికి సంబంధిత అర్హతలపై ఆధారపడే తటస్థ ప్రతిభా భేదీకరణతో భిన్నం.
• ఇక్కడ ఇద్దరికీ సమాన అర్హతలు ఉన్నప్పటికీ కులం మాత్రమే అసమాన వ్యవహారానికి కారణంగా ఉంది.
• ఇది ఉద్యోగానికి సంబంధిత అర్హతలపై ఆధారపడే తటస్థ ప్రతిభా భేదీకరణతో భిన్నం.
Question 9
ప్రశ్న 9
Which example most directly represents occupational exclusion based on caste?
కులం ఆధారంగా వృత్తి అవకాశాల నుంచి బహిష్కరణను అత్యంత ప్రత్యక్షంగా చూపించే ఉదాహరణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Occupational exclusion occurs when access to work or occupations is restricted on grounds unrelated to relevant ability or qualification.
• Caste-based restriction can reproduce inherited inequalities in livelihood opportunities.
• A genuine qualification requirement is different because it is tied to the demands of the occupation rather than caste identity.
• Caste-based restriction can reproduce inherited inequalities in livelihood opportunities.
• A genuine qualification requirement is different because it is tied to the demands of the occupation rather than caste identity.
వివరణ:
• సంబంధిత సామర్థ్యం లేదా అర్హతకు సంబంధం లేని కారణాలతో వృత్తి అవకాశాలను పరిమితం చేయడాన్ని వృత్తి బహిష్కరణ అంటారు.
• కులం ఆధారంగా వృత్తి ప్రవేశాన్ని నిరోధించడం జీవనోపాధి అవకాశాల్లో వారసత్వ అసమానతలను కొనసాగించవచ్చు.
• నిజమైన సాంకేతిక అర్హత అవసరం వృత్తి అవసరాలకు సంబంధించినది; అది కుల గుర్తింపు ఆధారిత పరిమితితో భిన్నం.
• కులం ఆధారంగా వృత్తి ప్రవేశాన్ని నిరోధించడం జీవనోపాధి అవకాశాల్లో వారసత్వ అసమానతలను కొనసాగించవచ్చు.
• నిజమైన సాంకేతిక అర్హత అవసరం వృత్తి అవసరాలకు సంబంధించినది; అది కుల గుర్తింపు ఆధారిత పరిమితితో భిన్నం.
Question 10
ప్రశ్న 10
Which statement about caste and occupation is the most accurate for contemporary India?
సమకాలీన భారతదేశంలో కులం మరియు వృత్తి సంబంధంపై అత్యంత సరైన వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Industrialisation, urbanisation, education and labour-market change have weakened rigid caste-occupation links in many contexts.
• This does not mean caste has disappeared from labour markets, social networks or access to opportunity.
• Occupational mobility by individuals can coexist with continuing group-level inequalities.
• This does not mean caste has disappeared from labour markets, social networks or access to opportunity.
• Occupational mobility by individuals can coexist with continuing group-level inequalities.
వివరణ:
• పారిశ్రామికీకరణ, పట్టణీకరణ, విద్య, శ్రమ మార్కెట్ మార్పులు అనేక సందర్భాల్లో కఠినమైన కుల-వృత్తి బంధాలను బలహీనపరిచాయి.
• అందువల్ల శ్రమ మార్కెట్లు, సామాజిక సంబంధాలు లేదా అవకాశాల ప్రాప్యతలో కుల ప్రభావం పూర్తిగా అంతరించిపోయిందని చెప్పలేం.
• వ్యక్తుల వృత్తి చలనశీలత కొనసాగుతున్న సమూహ స్థాయి అసమానతలతో ఒకేసారి ఉండవచ్చు.
• అందువల్ల శ్రమ మార్కెట్లు, సామాజిక సంబంధాలు లేదా అవకాశాల ప్రాప్యతలో కుల ప్రభావం పూర్తిగా అంతరించిపోయిందని చెప్పలేం.
• వ్యక్తుల వృత్తి చలనశీలత కొనసాగుతున్న సమూహ స్థాయి అసమానతలతో ఒకేసారి ఉండవచ్చు.
Question 11
ప్రశ్న 11
A person moves from a low-paid manual occupation to a high-skilled professional occupation. Which statement is most defensible?
ఒక వ్యక్తి తక్కువ వేతనంతో కూడిన చేతిపని వృత్తి నుంచి అధిక నైపుణ్య వృత్తికి మారాడు. అత్యంత సమర్థించదగిన వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• A change from one occupation to another is occupational mobility.
• Individual mobility does not automatically remove broader social hierarchies, discriminatory practices or group-level inequalities.
• Constitutional Scheduled Caste status is not altered merely because an individual changes occupation.
• Individual mobility does not automatically remove broader social hierarchies, discriminatory practices or group-level inequalities.
• Constitutional Scheduled Caste status is not altered merely because an individual changes occupation.
వివరణ:
• ఒక వృత్తి నుంచి మరో వృత్తికి మారడం వృత్తి చలనశీలత.
• వ్యక్తిగత చలనశీలత వల్ల విస్తృత సామాజిక శ్రేణీకరణ, వివక్షాత్మక ఆచారాలు లేదా సమూహ స్థాయి అసమానతలు స్వయంచాలకంగా తొలగిపోవు.
• వ్యక్తి వృత్తి మారినంత మాత్రాన రాజ్యాంగపరమైన అనుసూచిత కుల (Scheduled Caste) స్థితి మారదు.
• వ్యక్తిగత చలనశీలత వల్ల విస్తృత సామాజిక శ్రేణీకరణ, వివక్షాత్మక ఆచారాలు లేదా సమూహ స్థాయి అసమానతలు స్వయంచాలకంగా తొలగిపోవు.
• వ్యక్తి వృత్తి మారినంత మాత్రాన రాజ్యాంగపరమైన అనుసూచిత కుల (Scheduled Caste) స్థితి మారదు.
Question 12
ప్రశ్న 12
Which example illustrates intergenerational social mobility?
తరాల మధ్య సామాజిక చలనశీలతకు ఉదాహరణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Intergenerational mobility compares social or occupational positions across generations.
• A major difference between the occupational position of parents and children is a standard example.
• Promotions within one person's lifetime are instead examples of intragenerational mobility.
• A major difference between the occupational position of parents and children is a standard example.
• Promotions within one person's lifetime are instead examples of intragenerational mobility.
వివరణ:
• తరాల మధ్య చలనశీలత అనేది వేర్వేరు తరాల సామాజిక లేదా వృత్తి స్థానాలను పోల్చుతుంది.
• తల్లిదండ్రులు, పిల్లల వృత్తి స్థానాల్లో గణనీయమైన మార్పు దీనికి ప్రామాణిక ఉదాహరణ.
• ఒకే వ్యక్తి జీవితకాలంలో జరిగే పదోన్నతులు తరంలోపలి చలనశీలతకు ఉదాహరణలు.
• తల్లిదండ్రులు, పిల్లల వృత్తి స్థానాల్లో గణనీయమైన మార్పు దీనికి ప్రామాణిక ఉదాహరణ.
• ఒకే వ్యక్తి జీవితకాలంలో జరిగే పదోన్నతులు తరంలోపలి చలనశీలతకు ఉదాహరణలు.
Question 13
ప్రశ్న 13
Consider the following statements about contemporary caste relations: 1. Greater education and urbanisation can weaken some traditional restrictions. 2. Occupational mobility necessarily eliminates caste-based discrimination. 3. Caste identity can persist even when traditional occupational rules become less rigid. Which statements are correct?
సమకాలీన కుల సంబంధాల గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. విద్య, పట్టణీకరణ పెరగడం కొన్ని సాంప్రదాయ పరిమితులను బలహీనపరచవచ్చు. 2. వృత్తి చలనశీలత కుల ఆధారిత వివక్షను తప్పనిసరిగా పూర్తిగా తొలగిస్తుంది. 3. సాంప్రదాయ వృత్తి నియమాలు సడలినా కుల గుర్తింపు కొనసాగవచ్చు. సరైన వాక్యాలు ఏవి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Education, urbanisation and structural economic change can reduce some traditional restrictions associated with caste.
• Occupational mobility does not necessarily eliminate prejudice, discrimination or unequal access in other spheres.
• Therefore Statements 1 and 3 are correct, while Statement 2 is too absolute.
• Occupational mobility does not necessarily eliminate prejudice, discrimination or unequal access in other spheres.
• Therefore Statements 1 and 3 are correct, while Statement 2 is too absolute.
వివరణ:
• విద్య, పట్టణీకరణ, ఆర్థిక నిర్మాణ మార్పులు కులంతో అనుసంధానమైన కొన్ని సాంప్రదాయ పరిమితులను తగ్గించవచ్చు.
• వృత్తి చలనశీలత ఉన్నప్పటికీ పూర్వగ్రహం, వివక్ష లేదా ఇతర రంగాల్లో అసమాన ప్రాప్యత కొనసాగవచ్చు.
• కాబట్టి 1, 3 వాక్యాలు సరైనవి; 2వ వాక్యం అతిశయోక్తిగా ఉంది.
• వృత్తి చలనశీలత ఉన్నప్పటికీ పూర్వగ్రహం, వివక్ష లేదా ఇతర రంగాల్లో అసమాన ప్రాప్యత కొనసాగవచ్చు.
• కాబట్టి 1, 3 వాక్యాలు సరైనవి; 2వ వాక్యం అతిశయోక్తిగా ఉంది.
Question 14
ప్రశ్న 14
A woman faces disadvantage in employment because both caste prejudice and gender discrimination operate together. This is best understood as:
ఒక మహిళ ఉద్యోగంలో కుల పూర్వగ్రహం మరియు లింగ వివక్ష రెండూ కలసి పనిచేయడం వల్ల ప్రతికూలతను ఎదుర్కొంటోంది. దీనిని అత్యుత్తమంగా ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Social disadvantages can overlap, so caste and gender may jointly shape a person's experience.
• This does not mean the two dimensions are identical; each may also be analysed separately when relevant.
• Recognising overlapping disadvantage helps explain why people within the same caste or gender category may have different experiences.
• This does not mean the two dimensions are identical; each may also be analysed separately when relevant.
• Recognising overlapping disadvantage helps explain why people within the same caste or gender category may have different experiences.
వివరణ:
• సామాజిక ప్రతికూలతలు పరస్పరం మిళితమవచ్చు; అందువల్ల కులం, లింగం కలిసి వ్యక్తి అనుభవాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.
• దీనివల్ల ఈ రెండు పరిమాణాలు ఒకటేనని అర్థం కాదు; అవసరమైనప్పుడు వాటిని వేర్వేరుగానూ విశ్లేషించవచ్చు.
• పరస్పరం కలిసిన ప్రతికూలతలను గుర్తించడం ద్వారా ఒకే కులం లేదా లింగ వర్గంలో ఉన్నవారికి కూడా అనుభవాలు ఎందుకు భిన్నంగా ఉంటాయో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
• దీనివల్ల ఈ రెండు పరిమాణాలు ఒకటేనని అర్థం కాదు; అవసరమైనప్పుడు వాటిని వేర్వేరుగానూ విశ్లేషించవచ్చు.
• పరస్పరం కలిసిన ప్రతికూలతలను గుర్తించడం ద్వారా ఒకే కులం లేదా లింగ వర్గంలో ఉన్నవారికి కూడా అనుభవాలు ఎందుకు భిన్నంగా ఉంటాయో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
Question 15
ప్రశ్న 15
Which situation is the best example of institutional rather than merely interpersonal caste exclusion?
కేవలం వ్యక్తిగత స్థాయి కుల వివక్ష కాకుండా సంస్థాగత కుల బహిష్కరణకు అత్యుత్తమ ఉదాహరణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Institutional exclusion operates through rules, routines or organisational practices rather than only through one person's attitude.
• Such practices can reproduce unequal outcomes repeatedly across many cases.
• Interpersonal prejudice may contribute to exclusion, but it is analytically different from a systematic institutional barrier.
• Such practices can reproduce unequal outcomes repeatedly across many cases.
• Interpersonal prejudice may contribute to exclusion, but it is analytically different from a systematic institutional barrier.
వివరణ:
• సంస్థాగత బహిష్కరణ ఒక్క వ్యక్తి వైఖరితో మాత్రమే కాకుండా నియమాలు, పద్ధతులు లేదా సంస్థాగత ఆచారాల ద్వారా పనిచేస్తుంది.
• ఇటువంటి పద్ధతులు అనేక సందర్భాల్లో వరుసగా అసమాన ఫలితాలను పునరుత్పత్తి చేయవచ్చు.
• వ్యక్తిగత పూర్వగ్రహం బహిష్కరణకు దోహదం చేయవచ్చు; కానీ అది వ్యవస్థాబద్ధ సంస్థాగత అడ్డంకితో విశ్లేషణపరంగా భిన్నం.
• ఇటువంటి పద్ధతులు అనేక సందర్భాల్లో వరుసగా అసమాన ఫలితాలను పునరుత్పత్తి చేయవచ్చు.
• వ్యక్తిగత పూర్వగ్రహం బహిష్కరణకు దోహదం చేయవచ్చు; కానీ అది వ్యవస్థాబద్ధ సంస్థాగత అడ్డంకితో విశ్లేషణపరంగా భిన్నం.
Question 16
ప్రశ్న 16
Which statement correctly distinguishes 'caste' from 'Scheduled Caste'?
'కులం' మరియు 'అనుసూచిత కులం (Scheduled Caste)' మధ్య తేడాను సరిగ్గా తెలిపే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• 'Caste' is a broad sociological concept referring to caste groups and caste-based social organisation.
• Article 366(24) defines Scheduled Castes by reference to groups deemed Scheduled Castes under Article 341.
• Therefore, not every caste is a Scheduled Caste, and economic poverty alone does not create Scheduled Caste status.
• Article 366(24) defines Scheduled Castes by reference to groups deemed Scheduled Castes under Article 341.
• Therefore, not every caste is a Scheduled Caste, and economic poverty alone does not create Scheduled Caste status.
వివరణ:
• 'కులం' అనేది కుల సమూహాలు, కుల ఆధారిత సామాజిక వ్యవస్థను సూచించే విస్తృత సామాజిక శాస్త్ర భావన.
• ఆర్టికల్ 366(24), ఆర్టికల్ 341 ప్రకారం అనుసూచిత కులాలుగా (Scheduled Castes) గుర్తించబడిన సమూహాలను సూచిస్తూ వాటిని నిర్వచిస్తుంది.
• అందువల్ల ప్రతి కులం అనుసూచిత కులం కాదు; ఆర్థిక పేదరికం మాత్రమే అనుసూచిత కుల స్థితిని కల్పించదు.
• ఆర్టికల్ 366(24), ఆర్టికల్ 341 ప్రకారం అనుసూచిత కులాలుగా (Scheduled Castes) గుర్తించబడిన సమూహాలను సూచిస్తూ వాటిని నిర్వచిస్తుంది.
• అందువల్ల ప్రతి కులం అనుసూచిత కులం కాదు; ఆర్థిక పేదరికం మాత్రమే అనుసూచిత కుల స్థితిని కల్పించదు.
Question 17
ప్రశ్న 17
Consider the following statements regarding Article 341: 1. The President may specify Scheduled Castes for a State or Union territory by public notification in accordance with Article 341(1). 2. Parliament may by law include in or exclude from such a list a caste, race, tribe, part or group as provided in Article 341(2). 3. Any State executive may unilaterally alter the Presidential list by an ordinary administrative order. Which statements are correct?
ఆర్టికల్ 341 గురించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. ఆర్టికల్ 341(1) ప్రకారం రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి సంబంధించి రాష్ట్రపతి ప్రజా ప్రకటన ద్వారా అనుసూచిత కులాలను (Scheduled Castes) పేర్కొనవచ్చు. 2. ఆర్టికల్ 341(2) ప్రకారం పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా అలాంటి జాబితాలో కులం, జాతి, తెగ లేదా వాటి భాగం/సమూహాన్ని చేర్చవచ్చు లేదా తొలగించవచ్చు. 3. ఏ రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక శాఖ అయినా సాధారణ పరిపాలనా ఉత్తర్వుతో రాష్ట్రపతి జాబితాను ఏకపక్షంగా మార్చవచ్చు. సరైన వాక్యాలు ఏవి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Article 341(1) provides for Presidential specification of Scheduled Castes in relation to a State or Union territory by public notification, with consultation of the Governor where it is a State.
• Article 341(2) gives Parliament the power to include in or exclude from the specified list by law.
• A State executive cannot unilaterally alter the Presidential list through an ordinary administrative order; therefore Statement 3 is incorrect.
• Article 341(2) gives Parliament the power to include in or exclude from the specified list by law.
• A State executive cannot unilaterally alter the Presidential list through an ordinary administrative order; therefore Statement 3 is incorrect.
వివరణ:
• ఆర్టికల్ 341(1) ప్రకారం రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి సంబంధించి రాష్ట్రపతి ప్రజా ప్రకటన ద్వారా అనుసూచిత కులాలను (Scheduled Castes) పేర్కొంటారు; రాష్ట్రం విషయంలో గవర్నర్తో సంప్రదింపు ఉంటుంది.
• ఆర్టికల్ 341(2) ప్రకారం జాబితాలో చేర్పు లేదా తొలగింపును చట్టం ద్వారా చేయగల అధికారం పార్లమెంట్కు ఉంది.
• సాధారణ పరిపాలనా ఉత్తర్వుతో రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక శాఖ రాష్ట్రపతి జాబితాను ఏకపక్షంగా మార్చలేడు; అందువల్ల 3వ వాక్యం తప్పు.
• ఆర్టికల్ 341(2) ప్రకారం జాబితాలో చేర్పు లేదా తొలగింపును చట్టం ద్వారా చేయగల అధికారం పార్లమెంట్కు ఉంది.
• సాధారణ పరిపాలనా ఉత్తర్వుతో రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక శాఖ రాష్ట్రపతి జాబితాను ఏకపక్షంగా మార్చలేడు; అందువల్ల 3వ వాక్యం తప్పు.
Question 18
ప్రశ్న 18
Why is it inaccurate to use the term 'untouchability' as a synonym for every form of caste discrimination?
ప్రతి రకమైన కుల వివక్షకు 'అంటరానితనం' అనే పదాన్ని పర్యాయపదంగా ఉపయోగించడం ఎందుకు సరైంది కాదు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Article 17 abolishes untouchability, and the Protection of Civil Rights Act, 1955 addresses disabilities arising from its practice.
• Caste discrimination is a broader descriptive category that can occur through employment, housing, education, social interaction and other settings.
• Therefore, legal and analytical precision requires avoiding the automatic use of 'untouchability' for every caste-related disadvantage.
• Caste discrimination is a broader descriptive category that can occur through employment, housing, education, social interaction and other settings.
• Therefore, legal and analytical precision requires avoiding the automatic use of 'untouchability' for every caste-related disadvantage.
వివరణ:
• ఆర్టికల్ 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేస్తుంది; Protection of Civil Rights Act, 1955 దాని ఆచరణ వల్ల ఏర్పడే అనర్హతలను చట్టపరంగా పరిష్కరిస్తుంది.
• కుల వివక్ష అనేది ఉపాధి, నివాసం, విద్య, సామాజిక సంబంధాలు వంటి అనేక రంగాల్లో కనిపించగల విస్తృత వివరణాత్మక భావన.
• అందువల్ల ప్రతి కుల సంబంధిత ప్రతికూలతను స్వయంచాలకంగా 'అంటరానితనం'గా పిలవకుండా చట్టపరమైన, విశ్లేషణాత్మక ఖచ్చితత్వాన్ని పాటించాలి.
• కుల వివక్ష అనేది ఉపాధి, నివాసం, విద్య, సామాజిక సంబంధాలు వంటి అనేక రంగాల్లో కనిపించగల విస్తృత వివరణాత్మక భావన.
• అందువల్ల ప్రతి కుల సంబంధిత ప్రతికూలతను స్వయంచాలకంగా 'అంటరానితనం'గా పిలవకుండా చట్టపరమైన, విశ్లేషణాత్మక ఖచ్చితత్వాన్ని పాటించాలి.
Question 19
ప్రశ్న 19
Which mechanism most directly illustrates the reproduction of caste inequality through social networks rather than through an explicit written rule?
స్పష్టమైన లిఖిత నియమం కాకుండా సామాజిక సంబంధాల వలయం ద్వారా కుల అసమానత పునరుత్పత్తి కావడాన్ని అత్యంత ప్రత్యక్షంగా చూపించే పరిస్థితి ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Exclusion can operate through informal social networks even without an explicitly discriminatory written rule.
• If access to referrals is systematically limited by caste boundaries, unequal opportunity can be reproduced across recruitment cycles.
• Transparent open recruitment based on relevant qualifications is analytically different from such socially closed access.
• If access to referrals is systematically limited by caste boundaries, unequal opportunity can be reproduced across recruitment cycles.
• Transparent open recruitment based on relevant qualifications is analytically different from such socially closed access.
వివరణ:
• స్పష్టమైన వివక్షాత్మక లిఖిత నియమం లేకపోయినా అనధికారిక సామాజిక సంబంధాల వలయం ద్వారా బహిష్కరణ పనిచేయవచ్చు.
• సిఫార్సులకు ప్రాప్యత కుల సరిహద్దుల వల్ల వ్యవస్థాబద్ధంగా పరిమితమైతే నియామకాలలో అసమాన అవకాశాలు పునరుత్పత్తి కావచ్చు.
• సంబంధిత అర్హతలపై ఆధారపడే పారదర్శక బహిరంగ నియామకం ఇటువంటి మూసివున్న సామాజిక ప్రాప్యతతో భిన్నం.
• సిఫార్సులకు ప్రాప్యత కుల సరిహద్దుల వల్ల వ్యవస్థాబద్ధంగా పరిమితమైతే నియామకాలలో అసమాన అవకాశాలు పునరుత్పత్తి కావచ్చు.
• సంబంధిత అర్హతలపై ఆధారపడే పారదర్శక బహిరంగ నియామకం ఇటువంటి మూసివున్న సామాజిక ప్రాప్యతతో భిన్నం.
Question 20
ప్రశ్న 20
A district shows improvement in average income across all caste groups, but one caste continues to face barriers in housing, social participation and access to certain occupations. What is the most appropriate conclusion?
ఒక జిల్లాలో అన్ని కుల సమూహాల సగటు ఆదాయం మెరుగుపడింది. అయినప్పటికీ ఒక కులానికి నివాసం, సామాజిక భాగస్వామ్యం, కొన్ని వృత్తులకు ప్రాప్యతలో అడ్డంకులు కొనసాగుతున్నాయి. అత్యంత సరైన నిర్ధారణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Social exclusion is multidimensional and can affect housing, occupations, services, social interaction and decision-making as well as income.
• Rising average income may reduce one dimension of disadvantage without removing identity-based barriers in other spheres.
• Therefore, caste inequality should be analysed through both economic and social-institutional dimensions.
• Rising average income may reduce one dimension of disadvantage without removing identity-based barriers in other spheres.
• Therefore, caste inequality should be analysed through both economic and social-institutional dimensions.
వివరణ:
• సామాజిక బహిష్కరణ బహుముఖమైనది; ఇది ఆదాయంతో పాటు నివాసం, వృత్తులు, సేవలు, సామాజిక సంబంధాలు, నిర్ణయ ప్రక్రియల్లో భాగస్వామ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.
• సగటు ఆదాయం పెరగడం ఒక ప్రతికూలతను తగ్గించవచ్చు; కానీ ఇతర రంగాల్లో గుర్తింపు ఆధారిత అడ్డంకులు కొనసాగవచ్చు.
• కాబట్టి కుల అసమానతను ఆర్థిక మరియు సామాజిక-సంస్థాగత పరిమాణాల రెండింటి ద్వారా విశ్లేషించాలి.
• సగటు ఆదాయం పెరగడం ఒక ప్రతికూలతను తగ్గించవచ్చు; కానీ ఇతర రంగాల్లో గుర్తింపు ఆధారిత అడ్డంకులు కొనసాగవచ్చు.
• కాబట్టి కుల అసమానతను ఆర్థిక మరియు సామాజిక-సంస్థాగత పరిమాణాల రెండింటి ద్వారా విశ్లేషించాలి.
Answer Key సమాధానాల పట్టిక
-
Question 1 ప్రశ్న 1Answer: B. A hereditary social grouping historically associated with hierarchy, social rules and unequal access to status and opportunities సమాధానం: B. చారిత్రకంగా శ్రేణీకరణ, సామాజిక నియమాలు, స్థానం మరియు అవకాశాలకు అసమాన ప్రాప్యతతో సంబంధం ఉన్న వారసత్వ సామాజిక సమూహం
-
Question 2 ప్రశ్న 2Answer: B. Ascribed status సమాధానం: B. జన్మతో ఆపాదిత సామాజిక స్థానం
-
Question 3 ప్రశ్న 3Answer: B. Marriage is generally confined within a defined social group సమాధానం: B. వివాహం సాధారణంగా నిర్వచిత సామాజిక సమూహం లోపలే జరగడం
-
Question 4 ప్రశ్న 4Answer: B. Preference, prejudice or discriminatory conduct based on caste that places caste loyalty or hierarchy above equal treatment సమాధానం: B. సమాన వ్యవహారానికి మించి కుల విధేయత లేదా కుల శ్రేణీకరణకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ కులం ఆధారంగా పక్షపాతం, పూర్వగ్రహం లేదా వివక్ష చూపడం
-
Question 5 ప్రశ్న 5Answer: B. Caste-based exclusion concerns restrictions linked to group identity and participation, while poverty primarily concerns inadequate economic resources; the two can overlap సమాధానం: B. కుల ఆధారిత బహిష్కరణ సమూహ గుర్తింపు, భాగస్వామ్యంపై విధించే పరిమితులకు సంబంధించినది; పేదరికం ప్రధానంగా తగిన ఆర్థిక వనరుల లోపానికి సంబంధించినది; రెండూ ఒకేసారి ఉండవచ్చు
-
Question 6 ప్రశ్న 6Answer: A. Caste-based social exclusion సమాధానం: A. కుల ఆధారిత సామాజిక బహిష్కరణ
-
Question 7 ప్రశ్న 7Answer: B. Residential or social spaces are separated and access is restricted on the basis of caste identity సమాధానం: B. కుల గుర్తింపు ఆధారంగా నివాస లేదా సామాజిక ప్రదేశాలను వేరు చేసి, ప్రాప్యతను పరిమితం చేయడం
-
Question 8 ప్రశ్న 8Answer: A. Caste-based discrimination సమాధానం: A. కుల ఆధారిత వివక్ష
-
Question 9 ప్రశ్న 9Answer: B. An employer refuses to consider an otherwise eligible person for a type of work solely because of caste identity సమాధానం: B. అర్హత ఉన్న వ్యక్తిని కేవలం కుల గుర్తింపు కారణంగా ఒక రకమైన పనికి పరిగణించడానికి యజమాని నిరాకరించడం
-
Question 10 ప్రశ్న 10Answer: C. Traditional caste-occupation links have weakened in many settings, but inherited social networks and discrimination can still influence occupational opportunities సమాధానం: C. అనేక సందర్భాల్లో సాంప్రదాయ కుల-వృత్తి బంధాలు బలహీనపడ్డాయి; అయినప్పటికీ వారసత్వంగా కొనసాగిన సామాజిక సంబంధాల వలయాలు మరియు వివక్ష వృత్తి అవకాశాలను ఇంకా ప్రభావితం చేయవచ్చు
-
Question 11 ప్రశ్న 11Answer: A. This is evidence of occupational mobility, but by itself it does not prove that caste hierarchy or caste discrimination has disappeared సమాధానం: A. ఇది వృత్తి చలనశీలతకు ఉదాహరణ; కానీ దీని వల్ల మాత్రమే కుల శ్రేణీకరణ లేదా కుల వివక్ష అంతరించిపోయిందని నిరూపించలేం
-
Question 12 ప్రశ్న 12Answer: B. A daughter enters a substantially different and higher-status occupation than that of her parents సమాధానం: B. తల్లిదండ్రుల వృత్తితో పోలిస్తే కుమార్తె గణనీయంగా భిన్నమైన మరియు ఉన్నత స్థాయి వృత్తిలో ప్రవేశించడం
-
Question 13 ప్రశ్న 13Answer: B. 1 and 3 only సమాధానం: B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
-
Question 14 ప్రశ్న 14Answer: A. An intersection of multiple forms of disadvantage సమాధానం: A. బహుళ రూపాల ప్రతికూలతలు పరస్పరం కలిసిన పరిస్థితి
-
Question 15 ప్రశ్న 15Answer: B. An organisation routinely applies a practice that systematically disadvantages applicants of a particular caste, even beyond a single person's decision సమాధానం: B. ఒక సంస్థలో అమలయ్యే పద్ధతి ఒక నిర్దిష్ట కులానికి చెందిన అభ్యర్థులను వ్యవస్థాబద్ధంగా ప్రతికూల స్థితిలో ఉంచడం, అది ఒక్క వ్యక్తి నిర్ణయాన్ని మించి కొనసాగడం
-
Question 16 ప్రశ్న 16Answer: B. Caste is a sociological category, while Scheduled Castes are specific constitutionally recognised groups deemed to be Scheduled Castes under Article 341 సమాధానం: B. కులం ఒక సామాజిక శాస్త్ర వర్గం; అనుసూచిత కులాలు (Scheduled Castes) అనేవి ఆర్టికల్ 341 ప్రకారం గుర్తించబడిన నిర్దిష్ట రాజ్యాంగపరమైన సమూహాలు
-
Question 17 ప్రశ్న 17Answer: B. 1 and 2 only సమాధానం: B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
-
Question 18 ప్రశ్న 18Answer: B. Because untouchability has a specific constitutional and legal context, while caste discrimination can take broader forms సమాధానం: B. అంటరానితనానికి నిర్దిష్ట రాజ్యాంగ, చట్టపరమైన సందర్భం ఉంది; కుల వివక్ష మరింత విస్తృత రూపాల్లో ఉండవచ్చు కాబట్టి
-
Question 19 ప్రశ్న 19Answer: B. Recruitment depends almost entirely on referrals from a socially closed network that systematically excludes people outside a caste group సమాధానం: B. ఒక కుల సమూహానికి బయట ఉన్నవారిని వ్యవస్థాబద్ధంగా దూరంగా ఉంచే మూసివున్న సామాజిక సంబంధాల వలయం నుంచి వచ్చే సిఫార్సులపైనే నియామకం దాదాపు పూర్తిగా ఆధారపడటం
-
Question 20 ప్రశ్న 20Answer: B. Social exclusion can persist even when income improves because exclusion is multidimensional సమాధానం: B. బహిష్కరణ బహుముఖమైనది కాబట్టి ఆదాయం మెరుగుపడినా సామాజిక బహిష్కరణ కొనసాగవచ్చు