భారతదేశ చరిత్ర - చరిత్రపూర్వ మరియు ఆదిచారిత్రక భారతదేశం - టెస్ట్ 15 - లోథల్, బనావలి, సుర్కోటడా మరియు ఇతర హరప్పా స్థలాలు
Please keep at least one language enabled. || కనీసం ఒక భాషను ఎంచుకోండి.
Question 1
ప్రశ్న 1
Which statement correctly describes the geographical setting of Lothal?
లోథల్ భౌగోళిక పరిస్థితిని క్రింది ఏ ప్రకటన సరిగ్గా వివరిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Lothal is a Harappan settlement in present-day Gujarat in the Bhal region.
• Palaeochannel studies indicate that waterways connected its landscape with the Sabarmati system and the Gulf of Khambhat.
• This setting is important for understanding Lothal's participation in inland and maritime exchange networks.
• Palaeochannel studies indicate that waterways connected its landscape with the Sabarmati system and the Gulf of Khambhat.
• This setting is important for understanding Lothal's participation in inland and maritime exchange networks.
వివరణ:
• లోథల్ ప్రస్తుత గుజరాత్‌లోని భాల్ ప్రాంతంలో ఉన్న హరప్పా నివాసం.
• పురాతన నదీమార్గాల అధ్యయనాలు ఈ ప్రాంతాన్ని సబర్మతి నదీ వ్యవస్థ మరియు ఖంభాత్ గల్ఫ్‌తో జలమార్గాలు అనుసంధానించాయని సూచిస్తున్నాయి.
• లోథల్ అంతర్భాగ మరియు సముద్ర మార్పిడి నెట్వర్క్లలో పాల్గొన్న విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ భౌగోళిక పరిస్థితి ముఖ్యమైనది.
• పురాతన నదీమార్గాల అధ్యయనాలు ఈ ప్రాంతాన్ని సబర్మతి నదీ వ్యవస్థ మరియు ఖంభాత్ గల్ఫ్‌తో జలమార్గాలు అనుసంధానించాయని సూచిస్తున్నాయి.
• లోథల్ అంతర్భాగ మరియు సముద్ర మార్పిడి నెట్వర్క్లలో పాల్గొన్న విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ భౌగోళిక పరిస్థితి ముఖ్యమైనది.
Question 2
ప్రశ్న 2
Which statement correctly describes the modern archaeological discovery and excavation of Lothal?
లోథల్ ఆధునిక పురావస్తు ఆవిష్కరణ మరియు తవ్వకాల గురించి క్రింది ఏ ప్రకటన సరైనది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• S. R. Rao identified the mound of Lothal during exploration of the Sabarmati estuarine region in 1954.
• Archaeological Survey of India excavations were then conducted over several seasons beginning in 1955.
• These investigations exposed the settlement plan, basin, warehouse complex, workshops and extensive Harappan material.
• Archaeological Survey of India excavations were then conducted over several seasons beginning in 1955.
• These investigations exposed the settlement plan, basin, warehouse complex, workshops and extensive Harappan material.
వివరణ:
• ఎస్. ఆర్. రావు 1954లో సబర్మతి ముఖద్వార ప్రాంత అన్వేషణలో లోథల్ దిబ్బను గుర్తించాడు.
• తరువాత భారత పురావస్తు సర్వే ఆధ్వర్యంలో 1955 నుంచి అనేక సీజన్లలో తవ్వకాలు జరిగాయి.
• ఈ పరిశోధనల్లో నివాస ప్రణాళిక, పెద్ద జలాశయాకార నిర్మాణం, గిడ్డంగి సముదాయం, వర్క్షాప్లు మరియు విస్తృత హరప్పా వస్తువులు బయటపడ్డాయి.
• తరువాత భారత పురావస్తు సర్వే ఆధ్వర్యంలో 1955 నుంచి అనేక సీజన్లలో తవ్వకాలు జరిగాయి.
• ఈ పరిశోధనల్లో నివాస ప్రణాళిక, పెద్ద జలాశయాకార నిర్మాణం, గిడ్డంగి సముదాయం, వర్క్షాప్లు మరియు విస్తృత హరప్పా వస్తువులు బయటపడ్డాయి.
Question 3
ప్రశ్న 3
Which statement about the large brick-lined basin at Lothal is the most archaeologically defensible?
లోథల్‌లోని పెద్ద ఇటుకలతో నిర్మించిన జలాశయాకార నిర్మాణం గురించి పురావస్తు పరంగా అత్యంత సమర్థించదగిన ప్రకటన ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The excavator S. R. Rao interpreted the large brick-lined basin as a dock connected with ancient waterways.
• Some archaeologists later questioned this identification and proposed water-storage functions instead.
• Recent palaeochannel and landscape studies strengthen the case for waterborne connectivity, but the specific dockyard function should still be phrased as an archaeological interpretation rather than an unquestioned fact.
• Some archaeologists later questioned this identification and proposed water-storage functions instead.
• Recent palaeochannel and landscape studies strengthen the case for waterborne connectivity, but the specific dockyard function should still be phrased as an archaeological interpretation rather than an unquestioned fact.
వివరణ:
• తవ్వకదారుడు ఎస్. ఆర్. రావు ఈ పెద్ద ఇటుక నిర్మిత తొట్టిని పురాతన జలమార్గాలతో అనుసంధానమైన డాక్గా వ్యాఖ్యానించాడు.
• తరువాత కొందరు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఈ గుర్తింపును ప్రశ్నించి నీటి నిల్వ ఉపయోగాన్ని ప్రతిపాదించారు.
• ఇటీవలి పురాతన నదీమార్గ, భూదృశ్య అధ్యయనాలు జల రవాణా సంబంధాన్ని బలపరుస్తున్నప్పటికీ, నిర్దిష్ట డాక్యార్డ్ ఉపయోగాన్ని నిర్ధారిత వాస్తవంగా కాకుండా పురావస్తు వ్యాఖ్యానంగా పేర్కొనడం సముచితం.
• తరువాత కొందరు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఈ గుర్తింపును ప్రశ్నించి నీటి నిల్వ ఉపయోగాన్ని ప్రతిపాదించారు.
• ఇటీవలి పురాతన నదీమార్గ, భూదృశ్య అధ్యయనాలు జల రవాణా సంబంధాన్ని బలపరుస్తున్నప్పటికీ, నిర్దిష్ట డాక్యార్డ్ ఉపయోగాన్ని నిర్ధారిత వాస్తవంగా కాకుండా పురావస్తు వ్యాఖ్యానంగా పేర్కొనడం సముచితం.
Question 4
ప్రశ్న 4
Which evidence from Lothal most directly links its so-called warehouse with the handling of goods?
లోథల్‌లోని అని పిలువబడే గిడ్డంగిని సరకు నిర్వహణతో అత్యంత నేరుగా అనుసంధానించే ఆధారం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Numerous clay sealings were recovered in association with the elevated warehouse complex at Lothal.
• A conflagration accidentally baked some of the sealings, helping preserve impressions connected with packages or goods.
• Such evidence provides insight into administrative practices surrounding storage and exchange without requiring deciphered written accounts.
• A conflagration accidentally baked some of the sealings, helping preserve impressions connected with packages or goods.
• Such evidence provides insight into administrative practices surrounding storage and exchange without requiring deciphered written accounts.
వివరణ:
• లోథల్‌లోని ఎత్తైన గిడ్డంగి సముదాయంతో అనుసంధానంగా అనేక మట్టి సీలింగ్‌లు లభించాయి.
• అగ్నిప్రమాదం వల్ల కొన్ని సీలింగ్‌లు కాలిపోయి గట్టిపడటం వలన సరకు లేదా ప్యాకేజీలకు సంబంధించిన ముద్రలు సంరక్షించబడ్డాయి.
• పఠించబడిన లిఖిత రికార్డులు లేకుండానే నిల్వ మరియు మార్పిడికి సంబంధించిన పరిపాలనా పద్ధతులను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ ఆధారం సహాయపడుతుంది.
• అగ్నిప్రమాదం వల్ల కొన్ని సీలింగ్‌లు కాలిపోయి గట్టిపడటం వలన సరకు లేదా ప్యాకేజీలకు సంబంధించిన ముద్రలు సంరక్షించబడ్డాయి.
• పఠించబడిన లిఖిత రికార్డులు లేకుండానే నిల్వ మరియు మార్పిడికి సంబంధించిన పరిపాలనా పద్ధతులను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ ఆధారం సహాయపడుతుంది.
Question 5
ప్రశ్న 5
Which discovery most strongly supports specialised lapidary production at Lothal?
లోథల్‌లో ప్రత్యేక రత్న-పూసల తయారీ ఉన్నట్లు అత్యంత బలంగా సూచించే ఆవిష్కరణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Excavation at Lothal revealed a specialised bead-manufacturing area or bead factory.
• Carnelian, agate and related stones were shaped, drilled and polished through several production stages.
• The association of tools, raw material, unfinished pieces and finished objects demonstrates local manufacture rather than simple consumption.
• Carnelian, agate and related stones were shaped, drilled and polished through several production stages.
• The association of tools, raw material, unfinished pieces and finished objects demonstrates local manufacture rather than simple consumption.
వివరణ:
• లోథల్ తవ్వకాల్లో ప్రత్యేక పూసల తయారీ ప్రాంతం లేదా బీడ్ ఫ్యాక్టరీ బయటపడింది.
• కార్నేలియన్, అగేట్ మరియు సంబంధిత రాళ్లను వివిధ తయారీ దశల్లో ఆకారమిచ్చి, రంధ్రాలు చేసి, మెరుగుపెట్టారు.
• పరికరాలు, ముడి పదార్థాలు, అసంపూర్ణ వస్తువులు మరియు పూర్తయిన పూసలు కలిసి లభించడం స్థానిక తయారీని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
• కార్నేలియన్, అగేట్ మరియు సంబంధిత రాళ్లను వివిధ తయారీ దశల్లో ఆకారమిచ్చి, రంధ్రాలు చేసి, మెరుగుపెట్టారు.
• పరికరాలు, ముడి పదార్థాలు, అసంపూర్ణ వస్తువులు మరియు పూర్తయిన పూసలు కలిసి లభించడం స్థానిక తయారీని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
Question 6
ప్రశ్న 6
Banawali, an important Harappan site, is located in which present-day state?
ముఖ్యమైన హరప్పా స్థలమైన బనావలి ప్రస్తుత ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Banawali is located in present-day Fatehabad district of Haryana.
• It lies beside a dry palaeochannel in the broader Ghaggar-Sarasvati region.
• Its position makes it important for studying Harappan settlement development in the eastern part of the civilisation's distribution.
• It lies beside a dry palaeochannel in the broader Ghaggar-Sarasvati region.
• Its position makes it important for studying Harappan settlement development in the eastern part of the civilisation's distribution.
వివరణ:
• బనావలి ప్రస్తుత హర్యానాలోని ఫతేహాబాద్ జిల్లాలో ఉంది.
• ఇది విస్తృత ఘగ్గర్-సరస్వతి ప్రాంతంలోని ఎండిపోయిన పురాతన నదీమార్గం పక్కన ఉంది.
• హరప్పా నాగరికత తూర్పు విస్తృతిలో నివాస పరిణామాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి దీని స్థానం ముఖ్యమైనది.
• ఇది విస్తృత ఘగ్గర్-సరస్వతి ప్రాంతంలోని ఎండిపోయిన పురాతన నదీమార్గం పక్కన ఉంది.
• హరప్పా నాగరికత తూర్పు విస్తృతిలో నివాస పరిణామాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి దీని స్థానం ముఖ్యమైనది.
Question 7
ప్రశ్న 7
Which cultural sequence was identified by excavation at Banawali?
బనావలి తవ్వకాల్లో గుర్తించిన సాంస్కృతిక క్రమం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Excavation directed by R. S. Bisht established a long protohistoric sequence at Banawali.
• Early Harappan occupation was followed by a planned Mature Harappan settlement.
• The upper sequence includes the Bara or post-Harappan cultural tradition, documenting change after the urban Harappan phase.
• Early Harappan occupation was followed by a planned Mature Harappan settlement.
• The upper sequence includes the Bara or post-Harappan cultural tradition, documenting change after the urban Harappan phase.
వివరణ:
• ఆర్. ఎస్. బిష్ట్ నాయకత్వంలోని తవ్వకాలు బనావలిలో దీర్ఘ ఆదిచారిత్రక సాంస్కృతిక క్రమాన్ని నిర్ధారించాయి.
• తొలి హరప్పా నివాసం తరువాత ప్రణాళికాబద్ధమైన పరిపక్వ హరప్పా నివాసం ఏర్పడింది.
• పై స్థాయిల్లో బారా లేదా పోస్ట్-హరప్పా సంప్రదాయం కనిపించడం పట్టణ హరప్పా దశ తరువాతి మార్పులను నమోదు చేస్తుంది.
• తొలి హరప్పా నివాసం తరువాత ప్రణాళికాబద్ధమైన పరిపక్వ హరప్పా నివాసం ఏర్పడింది.
• పై స్థాయిల్లో బారా లేదా పోస్ట్-హరప్పా సంప్రదాయం కనిపించడం పట్టణ హరప్పా దశ తరువాతి మార్పులను నమోదు చేస్తుంది.
Question 8
ప్రశ్న 8
Which statement best describes Mature Harappan town planning at Banawali?
పరిపక్వ హరప్పా బనావలి పట్టణ ప్రణాళికను క్రింది ఏ ప్రకటన ఉత్తమంగా వివరిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Banawali was a carefully planned and fortified Mature Harappan settlement.
• Its layout adapted to the shape of the earlier settlement and included radial or curving street patterns rather than an inflexible chessboard grid.
• Banawali therefore demonstrates significant variation within Harappan urban planning rather than one identical city plan everywhere.
• Its layout adapted to the shape of the earlier settlement and included radial or curving street patterns rather than an inflexible chessboard grid.
• Banawali therefore demonstrates significant variation within Harappan urban planning rather than one identical city plan everywhere.
వివరణ:
• బనావలి జాగ్రత్తగా ప్రణాళిక చేసిన కోటగోడలతో కూడిన పరిపక్వ హరప్పా నివాసం.
• అక్కడి ప్రణాళిక ముందటి నివాస ఆకృతికి అనుగుణంగా ఉండి, కఠిన చెస్‌బోర్డ్ గ్రిడ్‌కు బదులుగా రేడియల్ లేదా వంకర వీధి నమూనాలను కలిగి ఉంది.
• అందువల్ల ప్రతి హరప్పా నగరం ఒకే ప్రణాళికను అనుసరించిందనే భావనకు బదులుగా పట్టణ ప్రణాళికలో ప్రాంతీయ వైవిధ్యాన్ని బనావలి చూపిస్తుంది.
• అక్కడి ప్రణాళిక ముందటి నివాస ఆకృతికి అనుగుణంగా ఉండి, కఠిన చెస్‌బోర్డ్ గ్రిడ్‌కు బదులుగా రేడియల్ లేదా వంకర వీధి నమూనాలను కలిగి ఉంది.
• అందువల్ల ప్రతి హరప్పా నగరం ఒకే ప్రణాళికను అనుసరించిందనే భావనకు బదులుగా పట్టణ ప్రణాళికలో ప్రాంతీయ వైవిధ్యాన్ని బనావలి చూపిస్తుంది.
Question 9
ప్రశ్న 9
What is the safest archaeological inference from the terracotta plough model found at Banawali?
బనావలిలో లభించిన టెర్రాకోటా నాగలి నమూనా నుంచి పురావస్తు పరంగా అత్యంత సురక్షితంగా తీసుకోగల నిర్ధారణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• A well-preserved terracotta model of a plough is an important find from Mature Harappan Banawali.
• The model demonstrates familiarity with plough technology or its symbolic representation in an agricultural community.
• It does not demonstrate iron technology, nor can it alone establish the exact construction of full-sized agricultural implements.
• The model demonstrates familiarity with plough technology or its symbolic representation in an agricultural community.
• It does not demonstrate iron technology, nor can it alone establish the exact construction of full-sized agricultural implements.
వివరణ:
• పరిపక్వ హరప్పా బనావలిలో బాగా సంరక్షించబడిన టెర్రాకోటా నాగలి నమూనా ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణ.
• వ్యవసాయ సమాజానికి నాగలి సాంకేతికత లేదా దాని ప్రతీకాత్మక రూపం తెలిసినట్లు ఈ నమూనా చూపిస్తుంది.
• ఇది ఇనుప సాంకేతికతను నిరూపించదు; అలాగే పూర్తి పరిమాణపు వ్యవసాయ పరికరం ఖచ్చితంగా ఎలా తయారైందో ఈ ఒక్క ఆధారంతో నిర్ణయించలేము.
• వ్యవసాయ సమాజానికి నాగలి సాంకేతికత లేదా దాని ప్రతీకాత్మక రూపం తెలిసినట్లు ఈ నమూనా చూపిస్తుంది.
• ఇది ఇనుప సాంకేతికతను నిరూపించదు; అలాగే పూర్తి పరిమాణపు వ్యవసాయ పరికరం ఖచ్చితంగా ఎలా తయారైందో ఈ ఒక్క ఆధారంతో నిర్ణయించలేము.
Question 10
ప్రశ్న 10
Which group of finds is securely associated with Harappan Banawali?
హరప్పా బనావలితో విశ్వసనీయంగా అనుసంధానమైన లభ్యాల సమూహం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Banawali has yielded inscribed steatite and terracotta seals together with standardised weights.
• The terracotta plough model and charred barley provide important evidence relevant to agricultural life.
• Gold, semi-precious stone, shell, faience, copper and bone objects further demonstrate craft and exchange activities.
• The terracotta plough model and charred barley provide important evidence relevant to agricultural life.
• Gold, semi-precious stone, shell, faience, copper and bone objects further demonstrate craft and exchange activities.
వివరణ:
• బనావలిలో శాసన సంకేతాలున్న స్టియాటైట్ మరియు టెర్రాకోటా ముద్రలతో పాటు ప్రమాణీకృత తూనికలు లభించాయి.
• టెర్రాకోటా నాగలి నమూనా మరియు కాలిన బార్లీ గింజలు వ్యవసాయ జీవితానికి సంబంధించిన ముఖ్య ఆధారాలు.
• బంగారం, అర్ధమూల్య రాళ్లు, శంఖం, ఫయెన్స్, రాగి మరియు ఎముక వస్తువులు హస్తకళ మరియు మార్పిడి కార్యకలాపాలను కూడా సూచిస్తాయి.
• టెర్రాకోటా నాగలి నమూనా మరియు కాలిన బార్లీ గింజలు వ్యవసాయ జీవితానికి సంబంధించిన ముఖ్య ఆధారాలు.
• బంగారం, అర్ధమూల్య రాళ్లు, శంఖం, ఫయెన్స్, రాగి మరియు ఎముక వస్తువులు హస్తకళ మరియు మార్పిడి కార్యకలాపాలను కూడా సూచిస్తాయి.
Question 11
ప్రశ్న 11
Which pairing correctly identifies Surkotada's location and principal excavator?
సుర్కోటడా స్థానం మరియు ప్రధాన తవ్వకదారుని సరిగ్గా జతచేసిన ఎంపిక ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Surkotada is a relatively small Harappan settlement in the Kachchh region of Gujarat.
• It was discovered during exploration by J. P. Joshi and excavated under his direction by the Archaeological Survey of India.
• The site is important for studying Harappan settlement and communication networks across Kachchh.
• It was discovered during exploration by J. P. Joshi and excavated under his direction by the Archaeological Survey of India.
• The site is important for studying Harappan settlement and communication networks across Kachchh.
వివరణ:
• సుర్కోటడా గుజరాత్‌లోని కచ్ ప్రాంతంలో ఉన్న సాపేక్షంగా చిన్న హరప్పా నివాసం.
• జె. పి. జోషి అన్వేషణలో దీనిని గుర్తించి, భారత పురావస్తు సర్వే తరఫున తవ్వకాలకు నాయకత్వం వహించాడు.
• కచ్ ప్రాంతంలోని హరప్పా నివాసాలు మరియు సమాచార మార్గాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఈ స్థలం ముఖ్యమైనది.
• జె. పి. జోషి అన్వేషణలో దీనిని గుర్తించి, భారత పురావస్తు సర్వే తరఫున తవ్వకాలకు నాయకత్వం వహించాడు.
• కచ్ ప్రాంతంలోని హరప్పా నివాసాలు మరియు సమాచార మార్గాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఈ స్థలం ముఖ్యమైనది.
Question 12
ప్రశ్న 12
Which description best represents the settlement plan revealed at Surkotada?
సుర్కోటడాలో తవ్వకాల ద్వారా బయటపడిన నివాస ప్రణాళికను క్రింది ఏ వివరణ ఉత్తమంగా ప్రతిబింబిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Excavator J. P. Joshi described Surkotada as a compact citadel and residential annexe complex.
• Both sectors possessed defensive ramparts and were linked within the small settlement.
• The excavator explicitly distinguished this arrangement from the much larger urban complexes known at major Harappan cities.
• Both sectors possessed defensive ramparts and were linked within the small settlement.
• The excavator explicitly distinguished this arrangement from the much larger urban complexes known at major Harappan cities.
వివరణ:
• తవ్వకదారుడు జె. పి. జోషి సుర్కోటడాను సన్నిహిత కోట ప్రాంతం మరియు అనుబంధ నివాస విభాగం కలిగిన సముదాయంగా వివరించాడు.
• రెండు విభాగాలకూ రక్షణ గోడలు ఉండి చిన్న నివాసంలో పరస్పరం అనుసంధానమై ఉన్నాయి.
• ప్రధాన హరప్పా మహానగరాల్లో కనిపించే విస్తృత పట్టణ సముదాయాల నుంచి ఈ అమరికను తవ్వకదారుడు స్పష్టంగా వేరు చేశాడు.
• రెండు విభాగాలకూ రక్షణ గోడలు ఉండి చిన్న నివాసంలో పరస్పరం అనుసంధానమై ఉన్నాయి.
• ప్రధాన హరప్పా మహానగరాల్లో కనిపించే విస్తృత పట్టణ సముదాయాల నుంచి ఈ అమరికను తవ్వకదారుడు స్పష్టంగా వేరు చేశాడు.
Question 13
ప్రశ్న 13
Which statement best represents the archaeological cultural sequence at Surkotada?
సుర్కోటడా పురావస్తు సాంస్కృతిక క్రమాన్ని క్రింది ఏ ప్రకటన ఉత్తమంగా ప్రతిబింబిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Excavation at Surkotada identified three cultural sub-periods labelled IA, IB and IC.
• The earliest phase was strongly Harappan, while succeeding phases show modifications within a continuing Harappan-derived cultural sequence.
• Published site chronologies vary slightly, but the excavated sequence falls broadly around the later third and early second millennia BCE.
• The earliest phase was strongly Harappan, while succeeding phases show modifications within a continuing Harappan-derived cultural sequence.
• Published site chronologies vary slightly, but the excavated sequence falls broadly around the later third and early second millennia BCE.
వివరణ:
• సుర్కోటడా తవ్వకాల్లో IA, IB మరియు ICగా గుర్తించిన మూడు సాంస్కృతిక ఉపదశలు లభించాయి.
• తొలి దశ బలమైన హరప్పా లక్షణాలను కలిగి ఉండగా, తరువాతి దశల్లో హరప్పా ఆధారిత సాంస్కృతిక క్రమంలో మార్పులు కనిపిస్తాయి.
• ప్రచురిత తేదీలు కొద్దిగా మారినా, తవ్వబడిన క్రమం సాధారణంగా క్రీ.పూ. మూడవ సహస్రాబ్దం చివరి భాగం మరియు రెండవ సహస్రాబ్దం తొలి భాగానికి చెందుతుంది.
• తొలి దశ బలమైన హరప్పా లక్షణాలను కలిగి ఉండగా, తరువాతి దశల్లో హరప్పా ఆధారిత సాంస్కృతిక క్రమంలో మార్పులు కనిపిస్తాయి.
• ప్రచురిత తేదీలు కొద్దిగా మారినా, తవ్వబడిన క్రమం సాధారణంగా క్రీ.పూ. మూడవ సహస్రాబ్దం చివరి భాగం మరియు రెండవ సహస్రాబ్దం తొలి భాగానికి చెందుతుంది.
Question 14
ప్రశ్న 14
Which statement about the equid bones reported from Surkotada is the most academically cautious?
సుర్కోటడాలో నమోదైన ఈక్విడ్ జంతు ఎముకల గురించి విద్యాపరంగా అత్యంత జాగ్రత్తైన ప్రకటన ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Surkotada faunal study reported bones identified by A. K. Sharma as Equus caballus alongside ass and wild equid remains.
• Sándor Bökönyi later supported identification of some specimens as horse.
• Other specialists, including Meadow and Patel, questioned whether fragmentary equid remains can securely sustain that identification, so the finds should not be used to make sweeping claims about horses throughout Harappan civilisation.
• Sándor Bökönyi later supported identification of some specimens as horse.
• Other specialists, including Meadow and Patel, questioned whether fragmentary equid remains can securely sustain that identification, so the finds should not be used to make sweeping claims about horses throughout Harappan civilisation.
వివరణ:
• సుర్కోటడా జంతు అవశేషాల అధ్యయనంలో ఎ. కె. శర్మ కొన్ని ఎముకలను Equus caballusగా గుర్తించగా, గాడిద మరియు అడవి ఈక్విడ్ అవశేషాలు కూడా లభించాయి.
• తరువాత సాండోర్ బోకోని కొన్ని నమూనాలను గుర్రానికి చెందినవిగా గుర్తించడాన్ని సమర్థించాడు.
• మీడో మరియు పటేల్ వంటి ఇతర నిపుణులు విభజిత ఈక్విడ్ అవశేషాలతో ఈ గుర్తింపును నిర్ధారించగలమా అని ప్రశ్నించారు; అందువల్ల మొత్తం హరప్పా నాగరికతలో గుర్రాల గురించి విస్తృత వాదనలకు ఈ ఆధారాన్ని ఉపయోగించకూడదు.
• తరువాత సాండోర్ బోకోని కొన్ని నమూనాలను గుర్రానికి చెందినవిగా గుర్తించడాన్ని సమర్థించాడు.
• మీడో మరియు పటేల్ వంటి ఇతర నిపుణులు విభజిత ఈక్విడ్ అవశేషాలతో ఈ గుర్తింపును నిర్ధారించగలమా అని ప్రశ్నించారు; అందువల్ల మొత్తం హరప్పా నాగరికతలో గుర్రాల గురించి విస్తృత వాదనలకు ఈ ఆధారాన్ని ఉపయోగించకూడదు.
Question 15
ప్రశ్న 15
Which constructional description is supported by excavation at Surkotada?
సుర్కోటడా తవ్వకాల ఆధారాలతో మద్దతు పొందిన నిర్మాణ వివరణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Surkotada was fortified from the beginning of the excavated Harappan occupation.
• Mud-brick ramparts formed an important component of its defensive construction.
• Rubble facing, buttressing and extensive use of locally available stone in parts of the site reflect adaptation to Kachchh's local building resources.
• Mud-brick ramparts formed an important component of its defensive construction.
• Rubble facing, buttressing and extensive use of locally available stone in parts of the site reflect adaptation to Kachchh's local building resources.
వివరణ:
• సుర్కోటడాలో తవ్వబడిన హరప్పా నివాసం ప్రారంభ దశ నుంచే కోటగోడలతో రక్షించబడింది.
• మట్టి ఇటుక రాంపార్ట్లు రక్షణ నిర్మాణంలో ముఖ్య భాగం.
• రాతి ముక్కల పూత, బట్ట్రెస్లు మరియు కొన్ని భాగాల్లో స్థానిక రాతి వినియోగం కచ్ ప్రాంతంలో అందుబాటులో ఉన్న నిర్మాణ వనరులకు అనుగుణతను చూపిస్తుంది.
• మట్టి ఇటుక రాంపార్ట్లు రక్షణ నిర్మాణంలో ముఖ్య భాగం.
• రాతి ముక్కల పూత, బట్ట్రెస్లు మరియు కొన్ని భాగాల్లో స్థానిక రాతి వినియోగం కచ్ ప్రాంతంలో అందుబాటులో ఉన్న నిర్మాణ వనరులకు అనుగుణతను చూపిస్తుంది.
Question 16
ప్రశ్న 16
Which statement correctly identifies Chanhudaro and its excavation history?
చాన్హుదారో మరియు దాని తవ్వకాల చరిత్రను క్రింది ఏ ప్రకటన సరిగ్గా గుర్తిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Chanhudaro is situated in Sindh, south of Mohenjo-daro.
• Ernest Mackay directed extensive excavations there during the 1935–36 season.
• The excavations made the site particularly important for understanding specialised Harappan manufacturing and later cultural occupation.
• Ernest Mackay directed extensive excavations there during the 1935–36 season.
• The excavations made the site particularly important for understanding specialised Harappan manufacturing and later cultural occupation.
వివరణ:
• చాన్హుదారో సింధ్‌లో మొహెంజోదారోకు దక్షిణంగా ఉంది.
• 1935–36 సీజన్లో ఎర్నెస్ట్ మాకే అక్కడ విస్తృత తవ్వకాలకు నాయకత్వం వహించాడు.
• ప్రత్యేక హరప్పా హస్తకళ ఉత్పత్తి మరియు తరువాతి సాంస్కృతిక నివాసాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో ఈ తవ్వకాలు స్థలానికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చాయి.
• 1935–36 సీజన్లో ఎర్నెస్ట్ మాకే అక్కడ విస్తృత తవ్వకాలకు నాయకత్వం వహించాడు.
• ప్రత్యేక హరప్పా హస్తకళ ఉత్పత్తి మరియు తరువాతి సాంస్కృతిక నివాసాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో ఈ తవ్వకాలు స్థలానికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చాయి.
Question 17
ప్రశ్న 17
Which evidence most directly demonstrates that carnelian bead-making was carried out at Chanhudaro itself?
చాన్హుదారోలోనే కార్నేలియన్ పూసల తయారీ జరిగిందని అత్యంత నేరుగా చూపించే ఆధారం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Mackay recovered carnelian and agate pieces representing successive stages of bead manufacture at Chanhudaro.
• Chert or stone drills, grinding evidence and manufacturing debris were associated with the unfinished beads.
• Such production sequences are stronger evidence for local specialised craftsmanship than the presence of finished ornaments alone.
• Chert or stone drills, grinding evidence and manufacturing debris were associated with the unfinished beads.
• Such production sequences are stronger evidence for local specialised craftsmanship than the presence of finished ornaments alone.
వివరణ:
• చాన్హుదారోలో మాకే కార్నేలియన్ మరియు అగేట్ పూసల తయారీకి చెందిన వరుస దశలను సూచించే వస్తువులను కనుగొన్నాడు.
• అసంపూర్ణ పూసలతో పాటు చెర్ట్ లేదా రాతి డ్రిల్లులు, మెరుగుపెట్టే ఆధారాలు మరియు తయారీ వ్యర్థాలు లభించాయి.
• పూర్తయిన ఆభరణాలు మాత్రమే లభించడంకంటే ఇలాంటి ఉత్పత్తి క్రమం స్థానిక ప్రత్యేక హస్తకళకు మరింత బలమైన ఆధారం.
• అసంపూర్ణ పూసలతో పాటు చెర్ట్ లేదా రాతి డ్రిల్లులు, మెరుగుపెట్టే ఆధారాలు మరియు తయారీ వ్యర్థాలు లభించాయి.
• పూర్తయిన ఆభరణాలు మాత్రమే లభించడంకంటే ఇలాంటి ఉత్పత్తి క్రమం స్థానిక ప్రత్యేక హస్తకళకు మరింత బలమైన ఆధారం.
Question 18
ప్రశ్న 18
Which statement about Chanhudaro's cultural sequence is supported by excavation?
చాన్హుదారో సాంస్కృతిక క్రమం గురించి తవ్వకాల ఆధారాలతో మద్దతు పొందిన ప్రకటన ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Mackay's excavations distinguished Harappan material from remains belonging to people who occupied Chanhudaro after the Harappan phase.
• This later assemblage is associated with the Jhukar cultural tradition of Sindh.
• The succession demonstrates regional transformation after Mature Harappan urban integration rather than an immediate end to all occupation.
• This later assemblage is associated with the Jhukar cultural tradition of Sindh.
• The succession demonstrates regional transformation after Mature Harappan urban integration rather than an immediate end to all occupation.
వివరణ:
• మాకే తవ్వకాలు హరప్పా భౌతిక సంస్కృతిని, హరప్పా దశ తరువాత చాన్హుదారోలో నివసించిన సమాజాల అవశేషాల నుంచి వేరు చేశాయి.
• ఈ తరువాతి సమాహారం సింధ్ ప్రాంతంలోని ఝుకర్ సాంస్కృతిక సంప్రదాయంతో అనుసంధానించబడింది.
• ఈ క్రమం పరిపక్వ హరప్పా పట్టణ సమీకరణ అనంతరం అన్ని నివాసాలు ఒక్కసారిగా ముగిశాయని కాకుండా ప్రాంతీయ పరివర్తన జరిగినట్లు చూపిస్తుంది.
• ఈ తరువాతి సమాహారం సింధ్ ప్రాంతంలోని ఝుకర్ సాంస్కృతిక సంప్రదాయంతో అనుసంధానించబడింది.
• ఈ క్రమం పరిపక్వ హరప్పా పట్టణ సమీకరణ అనంతరం అన్ని నివాసాలు ఒక్కసారిగా ముగిశాయని కాకుండా ప్రాంతీయ పరివర్తన జరిగినట్లు చూపిస్తుంది.
Question 19
ప్రశ్న 19
Why is Nageshwar on the Gulf of Kachchh important in studies of Harappan craft production?
హరప్పా హస్తకళ ఉత్పత్తి అధ్యయనాల్లో కచ్ గల్ఫ్ వద్ద ఉన్న నాగేశ్వర్ ఎందుకు ముఖ్యమైనది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Nageshwar is a Mature Harappan settlement on the southern side of the Gulf of Kachchh in Gujarat.
• Large quantities of marine shell fragments, manufacturing waste and finished products document specialised shell working.
• The site demonstrates how particular Harappan settlements could specialise in crafts linked to locally available raw materials.
• Large quantities of marine shell fragments, manufacturing waste and finished products document specialised shell working.
• The site demonstrates how particular Harappan settlements could specialise in crafts linked to locally available raw materials.
వివరణ:
• నాగేశ్వర్ గుజరాత్‌లోని కచ్ గల్ఫ్ దక్షిణ భాగంలో ఉన్న పరిపక్వ హరప్పా నివాసం.
• పెద్ద మొత్తంలో సముద్ర శంఖ ముక్కలు, తయారీ వ్యర్థాలు మరియు పూర్తయిన వస్తువులు ప్రత్యేక శంఖ పనితనాన్ని నమోదు చేస్తాయి.
• స్థానికంగా లభించే ముడి పదార్థాలకు అనుగుణంగా కొన్ని హరప్పా నివాసాలు ప్రత్యేక హస్తకళల్లో నైపుణ్యం సాధించినట్లు ఈ స్థలం చూపిస్తుంది.
• పెద్ద మొత్తంలో సముద్ర శంఖ ముక్కలు, తయారీ వ్యర్థాలు మరియు పూర్తయిన వస్తువులు ప్రత్యేక శంఖ పనితనాన్ని నమోదు చేస్తాయి.
• స్థానికంగా లభించే ముడి పదార్థాలకు అనుగుణంగా కొన్ని హరప్పా నివాసాలు ప్రత్యేక హస్తకళల్లో నైపుణ్యం సాధించినట్లు ఈ స్థలం చూపిస్తుంది.
Question 20
ప్రశ్న 20
Why is Kot Diji in Sindh particularly important for reconstructing the development of the Harappan civilisation?
హరప్పా నాగరికత అభివృద్ధిని పునర్నిర్మించడంలో సింధ్‌లోని కోట్ దిజి ఎందుకు ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైనది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Excavations directed by F. A. Khan exposed substantial Kot Dijian deposits beneath the later Harappan settlement.
• The earlier settlement possessed fortifications and material traditions demonstrating considerable complexity before Mature Harappan urban integration.
• Kot Diji therefore became fundamental to recognising that Harappan urbanism developed from earlier regional traditions rather than appearing suddenly without antecedents.
• The earlier settlement possessed fortifications and material traditions demonstrating considerable complexity before Mature Harappan urban integration.
• Kot Diji therefore became fundamental to recognising that Harappan urbanism developed from earlier regional traditions rather than appearing suddenly without antecedents.
వివరణ:
• ఎఫ్. ఎ. ఖాన్ నాయకత్వంలోని తవ్వకాల్లో తరువాతి హరప్పా నివాసం కింద గణనీయమైన కోట్ దిజియన్ నిక్షేపాలు బయటపడ్డాయి.
• తొలి నివాసంలో కోటగోడలు మరియు పరిపక్వ హరప్పా పట్టణ సమీకరణకు ముందే గణనీయ సంక్లిష్టతను చూపించే భౌతిక సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.
• అందువల్ల హరప్పా పట్టణీకరణ ఎలాంటి పూర్వ దశలు లేకుండా ఒక్కసారిగా ఉద్భవించలేదని, ముందటి ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల నుంచి అభివృద్ధి చెందిందని గుర్తించడంలో కోట్ దిజి ప్రాథమిక స్థలంగా మారింది.
• తొలి నివాసంలో కోటగోడలు మరియు పరిపక్వ హరప్పా పట్టణ సమీకరణకు ముందే గణనీయ సంక్లిష్టతను చూపించే భౌతిక సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.
• అందువల్ల హరప్పా పట్టణీకరణ ఎలాంటి పూర్వ దశలు లేకుండా ఒక్కసారిగా ఉద్భవించలేదని, ముందటి ప్రాంతీయ సంప్రదాయాల నుంచి అభివృద్ధి చెందిందని గుర్తించడంలో కోట్ దిజి ప్రాథమిక స్థలంగా మారింది.
Answer Key సమాధానాల పట్టిక
-
Question 1 ప్రశ్న 1Answer: A. It lies in Gujarat's Bhal region near waterways connected with the Gulf of Khambhat సమాధానం: A. ఇది గుజరాత్‌లోని భాల్ ప్రాంతంలో, ఖంభాత్ గల్ఫ్‌తో అనుసంధానమైన జలమార్గాల సమీపంలో ఉంది
-
Question 2 ప్రశ్న 2Answer: B. S. R. Rao discovered the mound during exploration in 1954 and directed excavations beginning in the mid-1950s సమాధానం: B. ఎస్. ఆర్. రావు 1954లో అన్వేషణలో ఈ దిబ్బను గుర్తించి, 1950ల మధ్య నుంచి తవ్వకాలకు నాయకత్వం వహించాడు
-
Question 3 ప్రశ్న 3Answer: C. S. R. Rao interpreted it as a dockyard; alternative reservoir interpretations have been proposed, while recent palaeolandscape research strengthens the possibility of navigable water connections సమాధానం: C. ఎస్. ఆర్. రావు దానిని డాక్‌యార్డ్‌గా వ్యాఖ్యానించాడు; జలాశయం అనే ప్రత్యామ్నాయ అభిప్రాయాలు కూడా ఉన్నాయి, అయితే ఇటీవలి పురాతన భూదృశ్య పరిశోధనలు నౌకాయానానికి అనుకూలమైన జలమార్గ సంబంధం ఉండే అవకాశాన్ని బలపరుస్తున్నాయి
-
Question 4 ప్రశ్న 4Answer: A. Numerous sealings recovered from the warehouse area, some hardened by a fire సమాధానం: A. గిడ్డంగి ప్రాంతంలో లభించిన అనేక సీలింగ్‌లు; వాటిలో కొన్ని అగ్నివల్ల గట్టిపడ్డాయి
-
Question 5 ప్రశ్న 5Answer: D. A workshop area with bead-making equipment, raw materials, partly worked pieces and finished beads సమాధానం: D. పూసల తయారీ పరికరాలు, ముడి పదార్థాలు, పాక్షికంగా తయారైన వస్తువులు మరియు పూర్తయిన పూసలతో కూడిన వర్క్‌షాప్ ప్రాంతం
-
Question 6 ప్రశ్న 6Answer: A. Haryana సమాధానం: A. హర్యానా
-
Question 7 ప్రశ్న 7Answer: C. Early or Pre-Harappan → Mature Harappan → Bara or post-Harappan సమాధానం: C. తొలి లేదా ప్రీ-హరప్పా → పరిపక్వ హరప్పా → బారా లేదా పోస్ట్-హరప్పా
-
Question 8 ప్రశ్న 8Answer: B. It was a fortified settlement with distinctive radial or curving street arrangements rather than a universally straight rectangular grid సమాధానం: B. ఇది కోటగోడలతో కూడిన నివాసం; సార్వత్రిక నిటారైన దీర్ఘచతురస్ర గ్రిడ్‌కు బదులుగా ప్రత్యేక రేడియల్ లేదా వంకర వీధి అమరికలు ఉన్నాయి
-
Question 9 ప్రశ్న 9Answer: D. It provides evidence that the form and use of plough-based cultivation were familiar to the community, without by itself identifying the material of actual ploughshares సమాధానం: D. నాగలితో సాగు చేసే రూపం మరియు విధానం సమాజానికి తెలిసినట్లు ఇది సూచిస్తుంది; కానీ నిజమైన నాగలి మొన ఏ పదార్థంతో తయారైందో ఈ నమూనా ఒక్కటే నిర్ధారించదు
-
Question 10 ప్రశ్న 10Answer: A. Inscribed seals, weights, a terracotta plough model and charred barley సమాధానం: A. శాసన సంకేతాలున్న ముద్రలు, తూనికలు, టెర్రాకోటా నాగలి నమూనా మరియు కాలిన బార్లీ గింజలు
-
Question 11 ప్రశ్న 11Answer: B. Kachchh, Gujarat – J. P. Joshi సమాధానం: B. కచ్, గుజరాత్ – జె. పి. జోషి
-
Question 12 ప్రశ్న 12Answer: C. A compact fortified citadel with an adjoining fortified residential annexe rather than a large city complex సమాధానం: C. పెద్ద నగర సముదాయం కాకుండా పక్కనే కోటగోడలతో కూడిన నివాస విభాగం ఉన్న సన్నిహిత కోట ప్రాంతం
-
Question 13 ప్రశ్న 13Answer: A. Excavation identified three successive Harappan sub-periods, IA, IB and IC, extending broadly from the later third into the early second millennium BCE సమాధానం: A. తవ్వకాల్లో IA, IB మరియు IC అనే వరుసగా మూడు హరప్పా ఉపదశలు గుర్తించబడ్డాయి; ఇవి సాధారణంగా క్రీ.పూ. మూడవ సహస్రాబ్దం చివరి భాగం నుంచి రెండవ సహస్రాబ్దం తొలి భాగం వరకు విస్తరించాయి
-
Question 14 ప్రశ్న 14Answer: D. A. K. Sharma identified some bones as true horse and this identification received later support from Sándor Bökönyi, but other archaeozoologists have challenged the attribution, so the evidence should be presented as debated సమాధానం: D. ఎ. కె. శర్మ కొన్ని ఎముకలను నిజమైన గుర్రం అవశేషాలుగా గుర్తించగా, తరువాత సాండోర్ బోకోని ఆ గుర్తింపుకు మద్దతిచ్చాడు; అయితే ఇతర పురాజంతుశాస్త్రవేత్తలు దానిని ప్రశ్నించారు, కాబట్టి ఈ ఆధారాన్ని వివాదాస్పదంగా పేర్కొనాలి
-
Question 15 ప్రశ్న 15Answer: B. Fortifications used mud-brick along with rubble or locally available stone in parts of the defensive system సమాధానం: B. రక్షణ వ్యవస్థలో మట్టి ఇటుకలతో పాటు కొన్ని భాగాల్లో రాతి ముక్కలు లేదా స్థానిక రాయిని ఉపయోగించారు
-
Question 16 ప్రశ్న 16Answer: C. It is in Sindh, and major excavations in 1935–36 were directed by Ernest Mackay సమాధానం: C. ఇది సింధ్‌లో ఉంది; 1935–36లో ప్రధాన తవ్వకాలకు ఎర్నెస్ట్ మాకే నాయకత్వం వహించాడు
-
Question 17 ప్రశ్న 17Answer: A. Raw stone, unfinished beads at different production stages, drilling debris and stone drills were found together సమాధానం: A. ముడి రాయి, వివిధ తయారీ దశల్లో ఉన్న అసంపూర్ణ పూసలు, డ్రిల్లింగ్ వ్యర్థాలు మరియు రాతి డ్రిల్లులు కలిసి లభించాయి
-
Question 18 ప్రశ్న 18Answer: B. Harappan occupation was followed by later material commonly associated with the Jhukar cultural tradition సమాధానం: B. హరప్పా నివాసం తరువాత సాధారణంగా ఝుకర్ సాంస్కృతిక సంప్రదాయంతో అనుసంధానించే తరువాతి భౌతిక సంస్కృతి కనిపించింది
-
Question 19 ప్రశ్న 19Answer: C. It was a Mature Harappan centre specialising in working marine shell, with abundant production waste and finished shell objects సమాధానం: C. ఇది సముద్ర శంఖ పనిలో ప్రత్యేకత కలిగిన పరిపక్వ హరప్పా కేంద్రం; విస్తృత తయారీ వ్యర్థాలు మరియు పూర్తయిన శంఖ వస్తువులు లభించాయి
-
Question 20 ప్రశ్న 20Answer: C. Excavation revealed a fortified Early Harappan or Kot Dijian settlement beneath later Mature Harappan levels సమాధానం: C. తవ్వకాల్లో తరువాతి పరిపక్వ హరప్పా స్థాయిల కింద కోటగోడలతో కూడిన తొలి హరప్పా లేదా కోట్ దిజియన్ నివాసం బయటపడింది