5 November 2026 – Daily Current Affairs – తెలుగు మరియు English లో

English – Daily Current Affairs – 5 November 2026

A. International Current Affairs

1. The Bahamas Becomes the 116th Member of the International Solar Alliance

Why in News?

The Bahamas joined the International Solar Alliance (ISA) as its 116th member. The development was highlighted on 5 November 2026 during the Ninth Session of the ISA Assembly in New Delhi, strengthening global cooperation in solar energy.

Key Points

• The Bahamas became the 116th member of the International Solar Alliance.
• Peter Nicholas Symonette Jr., High Commissioner of the Bahamas, presented the Instrument of Accession to the ISA Framework Agreement.
• The document was received by P. S. Gangadhar, Joint Secretary for Economic Diplomacy and Head of the Depository in India’s Ministry of External Affairs.
• The accession took place on the sidelines of the Ninth ISA Assembly in New Delhi.
• ISA promotes solar energy deployment, investment, technological cooperation and energy security.
• The membership is especially important for Small Island Developing States, which face energy-import dependence and climate-related risks.

Exam Focus

• ISA headquarters: Gurugram, Haryana.
• ISA founding countries: India and France.
• ISA launched: 2015, during COP21 in Paris.
• Capital of the Bahamas: Nassau.
• Currency: Bahamian dollar.

2. United States and Egypt Sign $125 Million Strategic Cooperation Agreement

Why in News?

The United States and Egypt signed their first bilateral Strategic Objective Agreement on 4 November 2026. The agreement was highlighted internationally on 5 November and provides for $125 million in American funding to strengthen economic cooperation and private-sector development.

Key Points

• The agreement aims to expand economic opportunities and cooperation between the two countries.
• The funding commitment is $125 million.
• The signing ceremony took place in Cairo, Egypt.
• Samar El Ahdal, Egypt’s Deputy Foreign Minister for International Cooperation, signed on behalf of Egypt.
• Robert Silverman, Chargé d’Affaires at the US Embassy, signed on behalf of the United States.
• The cooperation framework covers agriculture, food security, water management, healthcare, education, technology and infrastructure.
• It also aims to encourage private-sector participation and the use of advanced technologies.
• Detailed funding allocations for individual projects were not announced.

Exam Focus

• Egypt’s capital: Cairo.
• Egypt’s currency: Egyptian pound.
• Major river: Nile.
• Suez Canal: Connects the Mediterranean Sea and the Red Sea.

3. Democrats Secure Control of Both Chambers of the US Congress

Why in News?

Counting and confirmation of results from the 2026 United States midterm elections continued into 5 November 2026. The Democratic Party secured control of both the House of Representatives and the Senate, changing the balance of power in the US federal legislature.

Key Points

• The US midterm elections were held on 3 November 2026.
• Results were declared and updated over the following days.
• The Democratic Party secured a majority in the House of Representatives.
• It also gained control of the Senate.
• The elections involved all 435 seats in the House of Representatives.
• Regular and special Senate elections were held for 35 seats.
• The results will shape congressional legislative priorities, federal spending decisions and oversight during the remainder of President Donald Trump’s term.
• Individual constituency results remained subject to counting and formal certification.

Exam Focus

• US Congress: Consists of the House of Representatives and the Senate.
• House membership: 435 voting members.
• Senate membership: 100 members.
• Senators per state: Two.
• House term: Two years.
• Senate term: Six years.
• US capital: Washington, D.C.

4. India Advances Kimberley Process Agenda Ahead of 2026 Plenary

Why in News?

India highlighted its international diamond-trade agenda on 5 November 2026 as preparations progressed for the Kimberley Process Plenary Meeting scheduled to take place in New Delhi.

Key Points

• India holds the Chairmanship of the Kimberley Process in 2026.
• The 2026 Kimberley Process Plenary is scheduled from 30 November to 4 December 2026.
• The venue is Bharat Mandapam, New Delhi.
• The Kimberley Process is an international initiative aimed at preventing conflict diamonds from entering legitimate trade.
• It brings together participating governments, the diamond industry and civil society.
• The Kimberley Process Certification Scheme supports international oversight of rough-diamond trade.
• India is an important participant because of its extensive diamond cutting, polishing and jewellery industry.
• The upcoming meeting will provide a platform for discussing reforms, transparency and responsible practices in the diamond sector.

Exam Focus

• Kimberley Process established: 2003.
• India’s role in 2026: Chair.
• Main objective: Prevent trade in conflict diamonds.
• KP certification: Primarily concerns rough diamonds.
• Major Indian diamond centre: Surat, Gujarat.

B. National Current Affairs

5. Vayo Samman Rashtriya Abhiyan Launched for Senior Citizens

Why in News?

Union Minister for Social Justice and Empowerment Dr Virendra Kumar launched the Vayo Samman Rashtriya Abhiyan in New Delhi on the evening of 4 November 2026. The national campaign aims to improve intergenerational relationships and support the dignity and well-being of senior citizens.

Key Points

• The campaign operates under the Atal Vayo Abhyuday Yojana (AVYAY).
• It promotes regular interaction between younger and older generations.
• The campaign follows a 5C model: Connect, Converse, Co-create, Contribute and Continue.
• The Minister launched the Vayo SAATHI volunteer initiative.
• Vayo SAATHI encourages citizens aged 18 years and above to participate in activities supporting senior citizens.
• A handbook explaining the campaign’s objectives and implementation framework was released.
• Two Memoranda of Understanding were exchanged with Shri Ram Chandra Mission and Adhyatma Vigyan Satsang Kendra, Jodhpur.
• The initiative addresses social isolation, inadequate support and the need for greater community participation in elderly welfare.

Exam Focus

• Parent ministry: Ministry of Social Justice and Empowerment.
• AVYAY: Atal Vayo Abhyuday Yojana.
• Constitutional connection: Article 41 includes public assistance in cases of old age within the Directive Principles of State Policy.
• International Day of Older Persons: 1 October.

6. Centre Issues Joint Advisory to Strengthen Fodder Security and Rural Livelihoods

Why in News?

On 5 November 2026, the Department of Rural Development and the Department of Animal Husbandry and Dairying jointly issued an advisory to States and Union Territories to improve fodder availability, livestock infrastructure and rural employment opportunities.

Key Points

• The advisory encourages coordinated implementation under the Viksit Bharat–Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission (Gramin), or VB–G RAM G, framework.
• It identifies 22 permissible categories of work connected to livestock development.
• These activities include fodder cultivation, pasture development, fodder storage, dairy infrastructure and veterinary facilities.
• The initiative supports small and marginal farmers, livestock owners and landless rural households.
• Gram Panchayats will play an important role in planning and implementation.
• Viksit Gram Panchayat Plans are expected to include locally relevant livestock and fodder requirements.
• The advisory emphasises community participation, prescribed financial safeguards and social audits.
• The objective is to strengthen the rural livestock economy while creating productive assets.

Exam Focus

• Department of Rural Development: Ministry of Rural Development.
• Department of Animal Husbandry and Dairying: Ministry of Fisheries, Animal Husbandry and Dairying.
• Relevant constitutional subject: Panchayats under Part IX of the Constitution.
• Eleventh Schedule: Includes animal husbandry, dairying, poultry and minor irrigation among subjects connected with Panchayats.

7. Union Health Minister Reviews AIIMS Awantipora Project

Why in News?

Union Health Minister Jagat Prakash Nadda reviewed construction progress and operational readiness at the All India Institute of Medical Sciences (AIIMS), Awantipora, Jammu and Kashmir, on 5 November 2026.

Key Points

• The review focused on the remaining construction work and preparations for operationalising AIIMS Awantipora.
• The Minister directed officials to expedite pending activities.
• The project is intended to strengthen advanced healthcare and medical education in Jammu and Kashmir.
• The institution is being developed as part of India’s expansion of premier public healthcare infrastructure.
• AIIMS institutions provide specialised treatment, medical training and research facilities.
• The review concerned project progress; it did not constitute an announcement that the entire institution had become fully operational.

Exam Focus

• AIIMS Awantipora location: Awantipora, Pulwama district, Jammu and Kashmir.
• Parent ministry: Ministry of Health and Family Welfare.
• First AIIMS in India: AIIMS New Delhi, established in 1956.
• Important health scheme: Pradhan Mantri Swasthya Suraksha Yojana (PMSSY).

8. UIDAI Expands Aadhaar Offline Verification to 300 Organisations

Why in News?

A new milestone in Aadhaar-based digital identity services was highlighted on 5 November 2026, with the Unique Identification Authority of India (UIDAI) having onboarded 300 organisations into its offline verification ecosystem.

Key Points

• The registered organisations are known as Offline Verification Seeking Entities (OVSEs).
• The mechanism enables identity verification with the Aadhaar holder’s consent.
• It reduces the need to collect physical photocopies of Aadhaar documents.
• Organisations can verify identity information without directly accessing UIDAI’s Central Identities Data Repository.
• Participating sectors include hospitality, healthcare, education, recruitment, events and financial services.
• Aadhaar holders can control the information they share through the Aadhaar application.
• The initiative supports data minimisation, privacy protection and simpler digital service delivery.

Exam Focus

• UIDAI: Unique Identification Authority of India.
• Parent ministry: Ministry of Electronics and Information Technology.
• Statutory framework: Aadhaar Act, 2016.
• CIDR: Central Identities Data Repository.
• OVSE: Offline Verification Seeking Entity.

9. Government Announces Formal Launch of Digital Life Certificate Campaign 5

Why in News?

The Union Government announced on 5 November 2026 that Minister of State Dr Jitendra Singh would formally launch the fifth Nationwide Digital Life Certificate Campaign on 6 November 2026.

Key Points

• The campaign is organised by the Department of Pension and Pensioners’ Welfare.
• The campaign period is 1–30 November 2026, with the formal national launch scheduled for 6 November.
• It promotes the submission of pensioners’ life certificates through digital technology.
• The Jeevan Pramaan system enables pensioners to generate Digital Life Certificates.
• Face-authentication technology helps pensioners complete verification without visiting a bank or pension office.
• Public Sector Banks, India Post Payments Bank and UIDAI are among the participating organisations.
• Special attention is being given to pensioners aged 80 years and above, women pensioners and people with health-related difficulties.
• Home-based and doorstep assistance will be provided where necessary.

Exam Focus

• DLC: Digital Life Certificate.
• Jeevan Pramaan: Digital life certification system for pensioners.
• Implementing department: Department of Pension and Pensioners’ Welfare.
• Parent ministry: Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions.
• IPPB: India Post Payments Bank.

10. Amit Shah Inaugurates 1857 Martyrs’ Memorial in Ambala

Why in News?

Union Home Minister Amit Shah inaugurated the Azadi Ki Pehli Ladai Ka Shaheed Smarak in Ambala Cantonment, Haryana, on 5 November 2026. The memorial honours the participants and martyrs of the uprising of 1857.

Key Points

• The memorial is located in Ambala Cantonment, Haryana.
• It has been constructed over an area of approximately 22 acres.
• The estimated construction cost is approximately ₹800 crore.
• More than 700 freedom fighters associated with the uprising are commemorated through inscriptions.
• The memorial includes modern displays that explain the history of the 1857 struggle.
• Virtual reality, holograms, interactive projections and light-and-sound presentations are among its features.
• The project seeks to preserve the contributions of both well-known and lesser-known participants.
• The memorial is expected to support historical education and heritage tourism.

Exam Focus

• State: Haryana.
• Location: Ambala Cantonment.
• Historical event: Uprising of 1857.
• Meerut uprising: 10 May 1857.
• Last Mughal emperor: Bahadur Shah Zafar.
• Major leaders: Rani Lakshmibai, Nana Sahib, Tantia Tope, Begum Hazrat Mahal and Kunwar Singh.

C. Economy & Banking Current Affairs

11. SEBI Revises Currency Derivatives Exposure Limits

Why in News?

The Securities and Exchange Board of India (SEBI) issued a circular on 5 November 2026 revising the framework for currency derivatives trading without demonstrating underlying foreign-exchange exposure.

Key Points

• Domestic investors and Foreign Portfolio Investors (FPIs) can take eligible rupee-linked currency derivative positions within a prescribed limit.
• The permitted limit without establishing underlying exposure is USD 5 million equivalent.
• The limit applies to the combined outstanding notional value of relevant positions across recognised stock exchanges.
• Both long and short positions fall within the framework.
• The measure aligns exchange-traded currency derivative requirements with the revised foreign-exchange regulatory environment.
• Currency derivatives are financial contracts whose value depends on changes in exchange rates.
• The objective is to maintain orderly trading and strengthen market-risk controls.

Exam Focus

• SEBI headquarters: Mumbai.
• SEBI statutory status: SEBI Act, 1992.
• FPI: Foreign Portfolio Investor.
• Underlying exposure: An existing financial or commercial position that creates a need to hedge currency risk.
• Currency derivatives: Include futures and options based on currency exchange rates.

12. SEBI Introduces Net Settlement Framework for Mutual Fund Schemes

Why in News?

On 5 November 2026, SEBI permitted net settlement of eligible cash-market transactions undertaken by mutual fund schemes, aiming to improve settlement efficiency and reduce funding requirements.

Key Points

• Net settlement allows eligible purchase and sale obligations to be offset for determining the required movement of funds.
• This can reduce the amount of cash mutual fund schemes need to arrange for settlement.
• The facility extends a framework previously introduced for Foreign Portfolio Investors.
• Eligible transactions are subject to specified conditions.
• Netting will not be permitted across different mutual fund schemes.
• Transactions involving both a purchase and sale of the same security within the relevant settlement cycle are excluded from the eligible netting framework.
• The new framework is scheduled to take effect on 1 April 2027.
• The change is expected to improve operational efficiency without eliminating applicable securities-delivery obligations.

Exam Focus

• Market regulator: SEBI.
• Mutual fund: A pooled investment vehicle managed according to a defined investment objective.
• Net settlement: Settlement based on eligible net obligations rather than the gross value of every transaction.
• Gross settlement: Settlement of obligations without netting them against other transactions.

13. SEBI Simplifies the Framework for Accredited Investors

Why in News?

SEBI revised its accredited-investor framework on 5 November 2026 to simplify participation by eligible investors in specialised investment products and regulated investment arrangements.

Key Points

• The revised framework allows eligible investment managers to determine and record an investor’s accredited status.
• The determination may be made during onboarding or during the tenure of a scheme.
• The investor must satisfy the applicable eligibility requirements.
• The framework covers managers associated with Alternative Investment Funds, Specialised Investment Funds and portfolio management services.
• An accreditation determined by a manager can be recognised by eligible managers within the same group.
• Such recognition can remain valid for three years from the date of accreditation.
• Investment advisers and research analysts cannot independently determine accredited status under this arrangement.
• The changes aim to simplify compliance and improve operational efficiency while retaining safeguards for investors.

Exam Focus

• Regulator: SEBI.
• AIF: Alternative Investment Fund.
• SIF: Specialised Investment Fund.
• PMS: Portfolio Management Services.
• Accredited investor: An investor satisfying prescribed financial and regulatory eligibility conditions.
• Effective date: 5 November 2026.

14. Ministry of Mines Launches Ninth Tranche of Critical Mineral Auctions

Why in News?

The Ministry of Mines launched the ninth tranche of critical and strategic mineral block auctions and the third tranche of exploration licence auctions on 5 November 2026.

Key Points

• Union Minister for Coal and Mines G. Kishan Reddy launched the auctions in Goa.
• Goa Chief Minister Pramod Sawant and Union Minister of State Satish Chandra Dubey participated.
• The ninth tranche offers 20 critical and strategic mineral blocks.
• The blocks are distributed across Andhra Pradesh, Bihar, Chhattisgarh, Madhya Pradesh, Maharashtra, Rajasthan, Telangana and West Bengal.
• Andhra Pradesh: One graphite block.
• Telangana: Three blocks involving minerals such as titanium, vanadium, scandium and gallium.
• The third exploration licence auction includes blocks containing minerals such as rare earth elements, copper and vanadium.
• Exploration licences allow eligible organisations to undertake mineral exploration before commercial extraction.
• The auction process incorporates reforms reducing the minimum number of technically qualified bidders required in specified circumstances.

Exam Focus

• Parent ministry: Ministry of Mines.
• Principal legislation: Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957.
• Exploration licence provision: Section 10BA of the MMDR Act.
• Graphite: Important in battery anodes and industrial applications.
• Rare earth elements: Important for advanced electronics, magnets, clean-energy technologies and defence equipment.

15. Government Panel Recommends Monetisation of CPSE Assets Worth Over ₹1,100 Crore

Why in News?

An Inter-Ministerial Group recommended asset monetisation proposals valued at over ₹1,100 crore for approval by a Cabinet-delegated Alternative Mechanism on 5 November 2026.

Key Points

• The proposals mainly involve surplus land and building assets of Central Public Sector Enterprises (CPSEs).
• The Inter-Ministerial Group is chaired by the Secretary, Department of Public Enterprises.
• The Secretary, Department of Telecommunications, serves as co-chair.
• The proposals will be placed before the Alternative Mechanism for consideration.
• The assets have not yet been approved for monetisation merely because the group recommended them.
• Asset monetisation aims to unlock economic value from existing public assets.
• The National Land Monetization Corporation supports the government’s land monetisation efforts.
• The initiative is intended to encourage productive use of surplus government-owned assets.

Exam Focus

• CPSE: Central Public Sector Enterprise.
• DPE: Department of Public Enterprises, Ministry of Finance.
• NLMC: National Land Monetization Corporation.
• Asset monetisation: Generating value from existing assets through an appropriate commercial mechanism.
• Difference from disinvestment: Monetisation need not involve selling government ownership in a company.

16. Government Highlights Coal Gasification and Scientific Mine Closure at Mining Ministers’ Conference

Why in News?

The fourth Conference of Mining Ministers on Reforms in the Mines and Coal Sector began in Goa on 5 November 2026, with discussions focusing on coal gasification, mineral exploration, technological improvements and responsible mining.

Key Points

• The conference is being held on 5–6 November 2026.
• Union Minister for Coal and Mines G. Kishan Reddy participated.
• Coal Ministry Secretary Vikram Dev Dutt highlighted the economic potential of coal gasification.
• He stated that coal gasification projects could potentially save India approximately ₹1.5 lakh crore in foreign exchange over five to seven years through import substitution.
• The government has committed financial incentives worth approximately ₹46,000 crore across two schemes to encourage coal gasification.
• The number of agencies authorised to undertake mineral exploration has expanded to 57, including 44 accredited private agencies.
• The Coal Ministry has identified 147 mines for scientific closure over a three-year period.
• Of these, 43 mines had already undergone scientific closure.
• The SuVikalp digital tool supports the assessment and productive reuse of closed mines.
• The conference emphasised that mining policy must address productivity, environmental responsibility, transparency and restoration of degraded land.

Exam Focus

• Coal gasification: Converts coal into synthesis gas containing mainly carbon monoxide and hydrogen.
• Syngas: Synthesis gas.
• Ministry: Ministry of Coal.
• SuVikalp: Digital tool supporting mine repurposing.
• Scientific mine closure: Safe closure, rehabilitation and restoration of mine sites.

17. SEEPZ Special Economic Zone Reduces Electricity Tariff Through Green Energy Infrastructure

Why in News?

The SEEPZ Special Economic Zone in Mumbai announced an important reduction in its electricity tariff on 5 November 2026 as part of its efforts to strengthen green energy infrastructure.

Key Points

• The electricity tariff was reduced from ₹8.65 per unit to ₹5.60 per unit.
• SEEPZ is an important industrial and export-oriented zone in Mumbai.
• The reduction is connected to initiatives to strengthen green energy infrastructure and improve energy procurement.
• Lower electricity costs can improve the competitiveness of industries operating within the zone.
• The development is relevant to exporters, particularly energy-dependent manufacturing units.
• The initiative demonstrates how industrial infrastructure and energy-cost management can support export competitiveness.
• A Special Economic Zone operates under a designated regulatory framework intended to promote economic activity and exports.

Exam Focus

• SEEPZ: Santacruz Electronics Export Processing Zone.
• Location: Mumbai, Maharashtra.
• Related sector: Special Economic Zones and export promotion.
• SEZ Act: 2005.
• Parent ministry: Ministry of Commerce and Industry.
• Electricity tariff reduction: ₹8.65 to ₹5.60 per unit.

D. Science, Technology & Space Current Affairs

18. TRAI Recommends New Framework for Satellite Communication Networks

Why in News?

The Telecom Regulatory Authority of India released recommendations on 5 November 2026 for authorising satellite communication network providers and assigning satellite spectrum.

Key Points

• TRAI proposed a new Satellite Communication Network Provider (SCN Provider) Authorisation.
• The recommended framework is linked to Section 3(1)(b) of the Telecommunications Act, 2023.
• Authorised satellite network providers would be allowed to offer Satellite Communication Network as a Service (SCNaaS) to eligible service providers.
• Such network providers would not offer telecommunications services directly to end users under this proposed authorisation.
• TRAI recommended national-level authorisation for up to 20 years, with provision for renewal.
• The recommendations cover Fixed Satellite Service, Mobile Satellite Service and Direct-to-Device connectivity.
• TRAI suggested allowing certain satellite spectrum assignments for up to five years, with possible extension.
• The proposals are intended to support satellite infrastructure sharing and wider digital connectivity.
• These are regulatory recommendations, not automatic implementation of a new licensing regime.

Exam Focus

• TRAI: Telecom Regulatory Authority of India.
• TRAI Act: 1997.
• Parent sector: Telecommunications.
• SCNaaS: Satellite Communication Network as a Service.
• D2D: Direct-to-Device communication.
• FSS and MSS: Fixed Satellite Service and Mobile Satellite Service.

19. Cosmoserve Space Inaugurates Space Debris Removal Facility in Hyderabad

Why in News?

Cosmoserve Space inaugurated its Base 1 facility in Hyderabad on 5 November 2026, marking an important development in India’s private space technology ecosystem.

Key Points

• The facility is located at VSD Tech Park, Gachibowli, Hyderabad.
• Union Minister of State for Science and Technology and Space Dr Jitendra Singh participated virtually in the inauguration.
• Telangana IT and Industries Minister D. Sridhar Babu attended the event.
• The facility covers approximately 14,800 square feet.
• Its capabilities include space robotics, orbital rendezvous and capture technology, microgravity simulation and satellite integration.
• The company is working on technologies for active debris removal and in-orbit satellite servicing.
• Its founder and CEO is Dr Chiranjeevi Phanindra.
• A vision of debris-free space by 2030 was discussed, but this is a future objective rather than an achieved result.
• The facility is expected to support research into safer and more sustainable satellite operations.

Exam Focus

• ADR: Active Debris Removal.
• Space debris: Non-functional satellites, rocket fragments and other artificial objects remaining in orbit.
• ISRO headquarters: Bengaluru.
• IN-SPACe: Indian National Space Promotion and Authorisation Centre.
• IN-SPACe headquarters: Ahmedabad.

E. Environment & Ecology Current Affairs

20. Bharat Renewable Energy Summit & Expo 2026 Concludes in New Delhi

Why in News?

Vice-President C. P. Radhakrishnan addressed the valedictory session of the Bharat Renewable Energy Summit & Expo 2026 at Bharat Mandapam, New Delhi, on 5 November 2026.

Key Points

• The Vice-President highlighted India’s progress in renewable and non-fossil fuel energy.
• India’s installed non-fossil fuel-based electricity capacity had crossed 300 GW.
• Non-fossil sources reached a 50% share of India’s installed electricity capacity in 2025.
• Solar power capacity had increased to more than 170 GW.
• More than 65 lakh households had participated in the solar transition under PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana.
• Nearly 30 lakh farmers had benefited under PM-KUSUM.
• The summit stressed innovation, investment, energy access and collaboration between industry and research institutions.
• The Vice-President also highlighted Mission LiFE and the importance of responsible energy consumption.
• India’s longer-term ambition remains achieving net-zero emissions by 2070.

Exam Focus

• MNRE: Ministry of New and Renewable Energy.
• PM-KUSUM: Pradhan Mantri Kisan Urja Suraksha evam Utthaan Mahabhiyan.
• Mission LiFE: Lifestyle for Environment.
• India’s net-zero target year: 2070.
• Bharat Mandapam: Pragati Maidan, New Delhi.

21. India Plans Mandatory Energy Storage for Electricity Distribution Utilities

Why in News?

Union Power Secretary Pankaj Agarwal announced on 5 November 2026 that India plans to introduce regulations requiring licensed electricity-buying entities, including State power utilities, to provide energy storage capacity.

Key Points

• The proposal aims to improve the use of electricity generated from renewable sources.
• Solar generation is concentrated during daylight hours, while electricity demand often remains high during evenings and nights.
• Battery and other energy-storage systems can store surplus electricity and release it when required.
• The proposed requirements would apply to licensed power-purchasing entities, including State utilities.
• The government has not yet finalised the quantity of storage that affected entities must provide.
• The announcement was made during the Bharat Renewable Energy Summit in New Delhi.
• Storage requirements are also being considered for new government solar and wind projects from July 2027.
• The policy objective is to improve grid reliability, increase renewable energy utilisation and reduce dependence on fossil fuels during peak-demand periods.
• This was a policy proposal, not an already implemented universal mandate.

Exam Focus

• BESS: Battery Energy Storage System.
• Pumped-storage hydropower: Stores energy by pumping water to a higher reservoir and releasing it through turbines when electricity is needed.
• Parent ministry: Ministry of Power.
• Grid stability: Maintaining reliable electricity supply and appropriate system frequency and voltage.
• Renewable integration: Increasing the reliable use of variable sources such as solar and wind.

22. National Consultation on Scientific Watershed Management Held in Nagpur

Why in News?

The third national-level consultation on draft National Technical Guidelines for Improved Watershed Management continued on 5 November 2026 at Nagpur, Maharashtra.

Key Points

• The consultation took place on 4–5 November 2026.
• It was organised by the Department of Land Resources, the National Rainfed Area Authority and ICAR–National Bureau of Soil Survey and Land Use Planning.
• The meeting was held at ICAR-NBSS&LUP, Nagpur.
• It focused on preparing practical, science-based watershed management guidelines.
• The consultation was linked to the World Bank-assisted REWARD programme.
• The discussions covered Land Resource Inventory, geographic information systems and remote sensing.
• Community participation and local implementation requirements were also emphasised.
• The proposed guidelines are intended to support future watershed development, agricultural resilience and water conservation.

Exam Focus

• REWARD: Rejuvenating Watersheds for Agricultural Resilience through Innovative Development.
• DoLR: Department of Land Resources, Ministry of Rural Development.
• NRAA: National Rainfed Area Authority.
• ICAR: Indian Council of Agricultural Research.
• Watershed: An area where surface water drains towards a common outlet.
• REWARD project states: Karnataka and Odisha.

F. Defence & Security Current Affairs

23. Exercise Malabar 2026 Begins Near Japan

Why in News?

The navies of India, Japan, Australia and the United States began Exercise Malabar 2026 on 5 November 2026 in waters near Japan.

Key Points

• The exercise is scheduled from 5 to 12 November 2026.
• It involves all four countries associated with the Quad grouping.
• The maritime training is taking place south of Japan’s Kanto region.
• India is represented by INS Sahyadri, an indigenous stealth frigate.
• INS Sahyadri arrived at Yokosuka Naval Base on 4 November 2026.
• The exercise includes a harbour phase involving professional exchanges and operational planning.
• The sea phase focuses on maritime coordination and interoperability.
• Malabar began as a bilateral naval exercise between India and the United States in 1992.
• It has since developed into a multilateral maritime exercise involving all four Quad members.

Exam Focus

• Quad countries: India, Australia, Japan and the United States.
• Malabar exercise: Multilateral naval exercise.
• INS Sahyadri: Shivalik-class stealth frigate of the Indian Navy.
• MAHASAGAR: Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth Across Regions.
• Japan’s capital: Tokyo.
• Japan’s currency: Japanese yen.

24. Philippines Expresses Interest in Additional BrahMos Missile Systems

Why in News?

The Philippines’ interest in acquiring additional BrahMos missile systems from India received renewed attention on 5 November 2026, highlighting the expansion of India–Philippines defence cooperation.

Key Points

• Philippine Defence Secretary Gilberto Teodoro Jr. expressed interest in procuring more BrahMos units.
• The Philippines has communicated its operational requirements to Indian authorities.
• BrahMos is a supersonic cruise missile developed through India–Russia cooperation.
• The Philippines became the first foreign customer for BrahMos under an agreement signed in 2022.
• The earlier contract was valued at approximately $375 million.
• BrahMos systems strengthen coastal defence and maritime deterrence capabilities.
• Additional procurement discussions do not mean that a new purchase agreement has already been signed.
• The development is significant for India’s defence manufacturing and export ambitions.

Exam Focus

• BrahMos Aerospace: India–Russia joint venture.
• Missile category: Supersonic cruise missile.
• BrahMos name: Derived from the Brahmaputra and Moskva rivers.
• First foreign BrahMos buyer: Philippines.
• Capital of the Philippines: Manila.
• Currency: Philippine peso.

G. Awards, Appointments, Reports & Rankings

25. Ministry of Railways Receives PM Surya Ghar Excellence Award

Why in News?

The Ministry of Railways received the PM Surya Ghar Excellence Award on 5 November 2026 for installing rooftop solar systems on the highest number of buildings among Central government ministries and departments.

Key Points

• Vice-President C. P. Radhakrishnan presented the award.
• The presentation took place at the Bharat Renewable Energy Summit & Expo 2026 in New Delhi.
• Indian Railways identified 15,868 buildings suitable for rooftop solar installations.
• Of these, 12,495 buildings had been solarised.
• This represents approximately 79% of the identified buildings.
• The Railways had commissioned approximately 351 MW of rooftop solar capacity against a target of 424 MW.
• The Ministry aims to solarise the remaining feasible buildings by March 2027.
• The achievement supports energy-cost reduction and lower dependence on fossil fuel-based electricity.

Exam Focus

• Award recipient: Ministry of Railways.
• Award: PM Surya Ghar Excellence Award.
• Related sector: Rooftop solar energy.
• Indian Railways parent ministry: Ministry of Railways.
• PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana: A national rooftop solar programme with a major residential household component.

H. Andhra Pradesh Current Affairs

26. Andhra Pradesh Conducts MPTC and ZPTC Elections

Why in News?

Andhra Pradesh conducted polling for Mandal Parishad Territorial Constituencies and Zilla Parishad Territorial Constituencies on 5 November 2026, with arrangements made across the state’s rural areas.

Key Points

• Polling was scheduled for 582 ZPTC seats and 7,767 MPTC seats.
• Approximately 2.61 crore voters were eligible to participate.
• Around 31,460 polling stations were arranged across the state.
• Polling was scheduled from 7 AM to 5 PM.
• The Andhra Pradesh State Election Commission supervised the electoral process.
• Anil Chandra Punetha was the State Election Commissioner overseeing the arrangements.
• Polling was postponed in certain rain-affected mandals of Eluru and East Godavari districts.
• Counting was scheduled for 7 November 2026.
• These elections determine elected representation in rural local governance institutions.

Exam Focus

• MPTC: Mandal Parishad Territorial Constituency.
• ZPTC: Zilla Parishad Territorial Constituency.
• Election authority: Andhra Pradesh State Election Commission.
• Constitutional provision: Article 243K deals with elections to Panchayats.
• 73rd Constitutional Amendment: Strengthened the constitutional framework for Panchayati Raj institutions.
• State Election Commission vs Election Commission of India: Local-body elections are administered by the State Election Commission.

I. Telangana Current Affairs

27. Telangana Orders Groundwater Conservation and Drought-Mitigation Action Plan

Why in News?

Telangana Irrigation and Civil Supplies Minister N. Uttam Kumar Reddy directed officials on 5 November 2026 to prepare a comprehensive groundwater conservation and drought-mitigation plan.

Key Points

• The directions were issued during a review meeting at the Dr B. R. Ambedkar Telangana State Secretariat in Hyderabad.
• Officials were asked to assess groundwater conditions district by district.
• The Minister instructed departments to study groundwater restoration initiatives in Rajasthan.
• Water conservation practices implemented in Maharashtra will also be examined.
• Suitable methods may be adapted to Telangana’s local conditions.
• The Groundwater Department was directed to coordinate with district-level officials.
• The initiative is intended to improve groundwater recharge, drought preparedness and sustainable water use.
• The Minister indicated that funding would be provided for groundwater conservation requirements.
• Irrigation, Groundwater, Panchayat Raj and Rural Development departments are expected to coordinate their work.

Exam Focus

• State: Telangana.
• Capital: Hyderabad.
• Groundwater recharge: Replenishment of underground water reserves.
• Watershed management: Integrated conservation of soil and water within a drainage area.
• Related environmental concern: Declining water tables and dependence on groundwater for irrigation and drinking water.

28. Gender-Neutral Cell Established at Hyderabad Central Prison Following NHRC Intervention

Why in News?

On 5 November 2026, the National Human Rights Commission disclosed that Hyderabad Central Prison authorities had established a separate gender-neutral cell following its intervention.

Key Points

• The facility is intended for persons with diverse gender identities and expressions.
• It aims to ensure dignity, safety and appropriate living arrangements within prison premises.
• The National Human Rights Commission examined the matter as part of its human rights responsibilities.
• Prison authorities informed the Commission about the creation of the separate cell.
• The development highlights the importance of equal treatment and personal dignity in correctional institutions.
• Prison administration is primarily a State subject.
• The initiative is relevant to discussions on constitutional equality, institutional safeguards and human rights.

Exam Focus

• NHRC: National Human Rights Commission.
• Establishing legislation: Protection of Human Rights Act, 1993.
• Constitutional Article 14: Equality before the law and equal protection of the laws.
• Constitutional Article 21: Protection of life and personal liberty.
• Prisons: State List, Entry 4, Seventh Schedule of the Constitution.

J. Sports Current Affairs

29. India Reaches Men’s Asian Champions Trophy Hockey Final

Why in News?

India qualified for the final of the Men’s Asian Champions Trophy hockey tournament after defeating South Korea in the semifinal on the evening of 4 November 2026.

Key Points

• India defeated South Korea 8–1 in the semifinal.
• The tournament is the ninth edition of the Men’s Asian Champions Trophy.
• The event is being hosted in Mohali, Punjab.
• India advanced to the final against Japan.
• The final was scheduled for 5 November 2026.
• The match venue is the Olympian Balbir Singh Senior International Hockey Stadium, Mohali.
• The result reflected India’s strong performance in Asian men’s hockey.
• The Asian Champions Trophy is an international field hockey competition involving leading Asian teams.

Exam Focus

• Sport: Field hockey.
• Governing international body: International Hockey Federation (FIH).
• Asian governing body: Asian Hockey Federation.
• Tournament venue: Mohali, Punjab.
• India’s semifinal opponent: South Korea.
• India’s scheduled final opponent: Japan.

30. Tanvi Patri Reaches Women’s Singles Final at Dakar Youth Olympic Games

Why in News?

Indian badminton player Tanvi Patri reached the women’s singles final at the Dakar 2026 Youth Olympic Games, becoming the first Indian woman to reach the event’s final.

Key Points

• Tanvi Patri qualified for the women’s badminton singles title match.
• She defeated Japan’s Yuzuno Watanabe in the semifinal.
• The match score was 21–14, 11–21, 21–19.
• The contest lasted approximately 54 minutes.
• The tournament is being held in Dakar, Senegal.
• Her achievement represents an important milestone for Indian women’s badminton at the Youth Olympic level.
• Reaching the final guarantees at least a silver medal, with the gold medal to be decided in the title match.
• The result is particularly significant for India’s young badminton players.

Exam Focus

• Athlete: Tanvi Patri.
• Sport: Badminton.
• Event: Women’s singles.
• Host city: Dakar.
• Host country: Senegal.
• Capital of Senegal: Dakar.
• Governing body for badminton: Badminton World Federation (BWF).

31. Prime Minister Felicitates India’s Asian Para Games Contingent

Why in News?

Prime Minister Narendra Modi interacted with and felicitated Indian athletes who participated in the 2026 Asian Para Games during a programme in New Delhi on 5 November 2026.

Key Points

• The 2026 Asian Para Games were held in Aichi-Nagoya, Japan.
• India recorded its best-ever Asian Para Games performance.
• The Indian contingent secured 114 medals.
• The medal tally comprised 30 gold, 35 silver and 49 bronze medals.
• A total of 97 Indian para-athletes won medals.
• The Prime Minister praised their determination and sporting achievements.
• The interaction highlighted the growing importance of para-sports in India’s sporting ecosystem.
• The Asian Para Games provide a continental competition platform for athletes with eligible disabilities.

Exam Focus

• Competition: Asian Para Games.
• 2026 host: Aichi-Nagoya, Japan.
• India’s total medals: 114.
• Gold medals: 30.
• Organising continental body: Asian Paralympic Committee.
• International Paralympic Movement: International Paralympic Committee.

K. Important Days & Observances

32. World Tsunami Awareness Day 2026 Observed on 5 November

Why in News?

World Tsunami Awareness Day was observed globally on 5 November 2026 to promote preparedness, early warning systems, disaster-risk reduction and public awareness of tsunami hazards.

Key Points

• World Tsunami Awareness Day is observed every year on 5 November.
• The official 2026 theme is “Be Tsunami Ready: Resilience Starts With You.”
• The United Nations General Assembly designated the observance in 2015.
• The day highlights the importance of recognising tsunami warning signs and responding quickly.
• Tsunamis may be generated by major undersea earthquakes, submarine landslides and certain volcanic events.
• Coastal communities are encouraged to identify evacuation routes and safer locations.
• The observance supports the Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030.
• The United Nations Office for Disaster Risk Reduction promotes global tsunami awareness and preparedness.
• The UNESCO-IOC Tsunami Ready Programme supports community-level tsunami preparedness.

Exam Focus

• Important Day: 5 November.
• 2026 theme: Be Tsunami Ready: Resilience Starts With You.
• UNDRR: United Nations Office for Disaster Risk Reduction.
• Sendai Framework period: 2015–2030.
• UNESCO-IOC: Intergovernmental Oceanographic Commission of UNESCO.
• Indian tsunami warning institution: Indian National Centre for Ocean Information Services (INCOIS), Hyderabad.
• INCOIS parent ministry: Ministry of Earth Sciences.

తెలుగులో – 5 నవంబర్ 2026 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

A. అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్

1. అంతర్జాతీయ సౌర కూటమిలో 116వ సభ్యదేశంగా చేరిన బహామాస్

ఎందుకు వార్తల్లో?

అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి (International Solar Alliance – ISA)లో 116వ సభ్యదేశంగా బహామాస్ చేరింది. 2026 నవంబర్ 5న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ISA తొమ్మిదవ అసెంబ్లీ సమావేశం సందర్భంగా ఈ పరిణామానికి ప్రాధాన్యం లభించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• అంతర్జాతీయ సౌర కూటమిలో బహామాస్ 116వ సభ్యదేశంగా చేరింది.
• బహామాస్ హైకమిషనర్ పీటర్ నికోలస్ సైమోనెట్ జూనియర్ సభ్యత్వ అంగీకార పత్రాన్ని సమర్పించారు.
• భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖలోని ఆర్థిక దౌత్య విభాగం సంయుక్త కార్యదర్శి పి.ఎస్. గంగాధర్ ఈ పత్రాన్ని స్వీకరించారు.
• న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ISA తొమ్మిదవ అసెంబ్లీ సమావేశం సందర్భంగా ఈ కార్యక్రమం నిర్వహించారు.
• సౌర విద్యుత్ వినియోగాన్ని పెంచడం, పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం, సాంకేతిక సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడం ISA ప్రధాన లక్ష్యాలు.
• ముఖ్యంగా చిన్న ద్వీప దేశాలు దిగుమతి చేసుకునే ఇంధనంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడానికి సౌర విద్యుత్ ఉపయోగపడుతుంది.
• వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడంలో పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఉంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• ISA ప్రధాన కార్యాలయం: గురుగ్రామ్, హర్యానా.
• వ్యవస్థాపక దేశాలు: భారత్, ఫ్రాన్స్.
• ISA ప్రారంభం: 2015లో పారిస్‌లో జరిగిన COP21 సందర్భంగా.
• బహామాస్ రాజధాని: నసావు.
• బహామాస్ కరెన్సీ: బహామియన్ డాలర్.

2. అమెరికా, ఈజిప్టు మధ్య 125 మిలియన్ డాలర్ల వ్యూహాత్మక సహకార ఒప్పందం

ఎందుకు వార్తల్లో?

అమెరికా, ఈజిప్టు దేశాలు 2026 నవంబర్ 4న తమ తొలి ద్వైపాక్షిక వ్యూహాత్మక లక్ష్య ఒప్పందం (Strategic Objective Agreement)పై సంతకాలు చేశాయి. 125 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల నిధులతో ఆర్థిక సహకారం, ప్రైవేటు రంగ అభివృద్ధిని బలోపేతం చేయడం ఈ ఒప్పందం ప్రధాన ఉద్దేశం.

ముఖ్యాంశాలు

• రెండు దేశాల మధ్య ఆర్థిక అవకాశాలను విస్తరించడం ఈ ఒప్పందం లక్ష్యం.
• అమెరికా అందించనున్న నిధులు 125 మిలియన్ డాలర్లు.
• ఈ ఒప్పందంపై ఈజిప్టు రాజధాని కైరోలో సంతకాలు జరిగాయి.
• ఈజిప్టు తరఫున ఉప విదేశాంగ మంత్రి సమర్ ఎల్ అహ్దల్ సంతకం చేశారు.
• అమెరికా తరఫున రాయబార కార్యాలయ ప్రతినిధి రాబర్ట్ సిల్వర్‌మన్ సంతకం చేశారు.
• వ్యవసాయం, ఆహార భద్రత, నీటి నిర్వహణ, ఆరోగ్యం, విద్య, సాంకేతికత, మౌలిక సదుపాయాల రంగాల్లో సహకారం అందించనున్నారు.
• ప్రైవేటు రంగ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం కూడా ఈ ఒప్పందంలో భాగం.
• ఆధునిక సాంకేతికత ద్వారా ఆర్థిక అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయాలని రెండు దేశాలు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• ఈజిప్టు రాజధాని: కైరో.
• కరెన్సీ: ఈజిప్షియన్ పౌండ్.
• ప్రధాన నది: నైలు.
• సూయజ్ కాలువ: మధ్యధరా సముద్రం, ఎర్ర సముద్రాన్ని కలుపుతుంది.

3. అమెరికా కాంగ్రెస్ ఉభయ సభల్లో డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆధిపత్యం

ఎందుకు వార్తల్లో?

2026 నవంబర్ 3న జరిగిన అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికల ఫలితాల లెక్కింపు నవంబర్ 5 వరకు కొనసాగింది. ఈ ఎన్నికల్లో డెమోక్రటిక్ పార్టీ ప్రతినిధుల సభతోపాటు సెనేట్‌పై కూడా నియంత్రణ సాధించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలు 2026 నవంబర్ 3న జరిగాయి.
• ఎన్నికల ఫలితాలు తరువాతి రోజుల్లో వెల్లడయ్యాయి.
• డెమోక్రటిక్ పార్టీ ప్రతినిధుల సభలో మెజారిటీ సాధించింది.
• సెనేట్‌లో కూడా డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆధిపత్యం పొందింది.
• ప్రతినిధుల సభలోని మొత్తం 435 స్థానాలకు ఎన్నికలు జరిగాయి.
• సెనేట్‌లో సాధారణ, ప్రత్యేక ఎన్నికలు కలిపి 35 స్థానాలకు పోలింగ్ నిర్వహించారు.
• ఈ ఫలితాలు అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ పదవీకాలంలోని మిగిలిన సంవత్సరాల్లో శాసన కార్యకలాపాలపై ప్రభావం చూపనున్నాయి.
• ప్రభుత్వ వ్యయం, చట్టాల ఆమోదం, ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల పర్యవేక్షణలో కాంగ్రెస్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• కొన్ని నియోజకవర్గాల ఫలితాలు అధికారిక ధ్రువీకరణ ప్రక్రియకు లోబడి ఉంటాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• అమెరికా కాంగ్రెస్: ప్రతినిధుల సభ, సెనేట్.
• ప్రతినిధుల సభలో సభ్యులు: 435 మంది.
• సెనేట్ సభ్యులు: 100 మంది.
• ప్రతి రాష్ట్రానికి సెనేటర్లు: ఇద్దరు.
• ప్రతినిధుల సభ పదవీకాలం: 2 సంవత్సరాలు.
• సెనేట్ సభ్యుని పదవీకాలం: 6 సంవత్సరాలు.
• అమెరికా రాజధాని: వాషింగ్టన్ డి.సి.

4. కింబర్లీ ప్రాసెస్ 2026 సమావేశానికి భారత్ సన్నాహాలు

ఎందుకు వార్తల్లో?

2026లో కింబర్లీ ప్రాసెస్ (Kimberley Process) అధ్యక్ష బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న భారత్, న్యూఢిల్లీలో జరగనున్న ప్లీనరీ సమావేశానికి సంబంధించిన సన్నాహాలను నవంబర్ 5న ప్రస్తావించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• 2026 సంవత్సరానికి కింబర్లీ ప్రాసెస్ అధ్యక్ష దేశం భారత్.
• కింబర్లీ ప్రాసెస్ ప్లీనరీ సమావేశం 2026 నవంబర్ 30 నుంచి డిసెంబర్ 4 వరకు జరగనుంది.
• సమావేశ వేదిక న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపం.
• సంఘర్షణలకు నిధులు సమకూర్చడానికి ఉపయోగించే వజ్రాలు చట్టబద్ధమైన అంతర్జాతీయ వ్యాపారంలోకి ప్రవేశించకుండా నిరోధించడం ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యం.
• సభ్య ప్రభుత్వాలు, వజ్రాల పరిశ్రమ, పౌర సమాజ సంస్థలు ఇందులో పాల్గొంటాయి.
• ముడి వజ్రాల అంతర్జాతీయ వ్యాపారాన్ని పర్యవేక్షించడానికి కింబర్లీ ప్రాసెస్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ ఉపయోగపడుతుంది.
• వజ్రాల కటింగ్, పాలిషింగ్, ఆభరణాల తయారీలో భారత్ ముఖ్యమైన దేశం.
• వజ్రాల వ్యాపారంలో పారదర్శకత, బాధ్యతాయుత విధానాలు, సంస్కరణలపై సమావేశంలో చర్చించనున్నారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• కింబర్లీ ప్రాసెస్ ప్రారంభం: 2003.
• 2026 అధ్యక్ష దేశం: భారత్.
• ప్రధాన లక్ష్యం: సంఘర్షణలకు నిధులు సమకూర్చే వజ్రాల వ్యాపారాన్ని నిరోధించడం.
• ధ్రువీకరణ విధానం: ప్రధానంగా ముడి వజ్రాలకు వర్తిస్తుంది.
• భారతదేశంలోని ప్రముఖ వజ్రాల కేంద్రం: సూరత్, గుజరాత్.

B. జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్

5. వృద్ధుల సంక్షేమం కోసం వయో సమ్మాన్ రాష్ట్రీయ అభియాన్ ప్రారంభం

ఎందుకు వార్తల్లో?

కేంద్ర సామాజిక న్యాయం, సాధికారత శాఖ మంత్రి డాక్టర్ వీరేంద్ర కుమార్ 2026 నవంబర్ 4 సాయంత్రం న్యూఢిల్లీలో వయో సమ్మాన్ రాష్ట్రీయ అభియాన్ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.

వృద్ధుల గౌరవాన్ని కాపాడటం, యువతతో వారి సంబంధాలను బలోపేతం చేయడం ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన లక్ష్యం.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ కార్యక్రమం అటల్ వయో అభ్యుదయ్ యోజన (AVYAY) కింద అమలవుతుంది.
• వృద్ధులు, యువత మధ్య పరస్పర సంబంధాలను పెంపొందించడానికి ప్రత్యేక చర్యలు చేపడతారు.
• కార్యక్రమాన్ని 5C నమూనా ఆధారంగా రూపొందించారు.
• ఆ ఐదు అంశాలు Connect, Converse, Co-create, Contribute, Continue.
• వయో సాథీ (Vayo SAATHI) పేరుతో స్వచ్ఛంద సేవా కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.
• 18 సంవత్సరాలు నిండిన పౌరులు వృద్ధులకు సహాయం చేసే కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనవచ్చు.
• కార్యక్రమ లక్ష్యాలు, అమలు విధానాన్ని వివరించే మార్గదర్శక పుస్తకాన్ని విడుదల చేశారు.
• శ్రీరామ్ చంద్ర మిషన్, జోధ్‌పూర్‌లోని అధ్యాత్మ విజ్ఞాన్ సత్సంగ్ కేంద్రంతో అవగాహన ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నారు.
• వృద్ధుల్లో ఒంటరితనం తగ్గించడం, సామాజిక భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించడం ఈ కార్యక్రమం ముఖ్య ఉద్దేశాలు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ.
• AVYAY: Atal Vayo Abhyuday Yojana.
• రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41: వృద్ధాప్యం వంటి పరిస్థితుల్లో ప్రజలకు సహాయం అందించే అంశాన్ని నిర్దేశక సూత్రాల్లో ప్రస్తావిస్తుంది.
• అంతర్జాతీయ వృద్ధుల దినోత్సవం: అక్టోబర్ 1.

6. పశుగ్రాస భద్రత, గ్రామీణ జీవనోపాధి అభివృద్ధికి కేంద్ర ప్రభుత్వ సంయుక్త సూచనలు

ఎందుకు వార్తల్లో?

పశుగ్రాస లభ్యతను పెంచడం, పశుసంవర్ధక మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం, గ్రామీణ ఉపాధిని బలోపేతం చేయడం కోసం కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, పశుసంవర్ధక మరియు పాడిపరిశ్రమ శాఖ 2026 నవంబర్ 5న రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు సంయుక్త సూచనలు జారీ చేశాయి.

ముఖ్యాంశాలు

• వికసిత్ భారత్–గ్యారంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ ఆజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్), VB–G RAM G వ్యవస్థ కింద సమన్వయంతో పనులు చేపట్టాలని సూచించారు.
• పశుసంవర్ధక అభివృద్ధికి సంబంధించిన 22 రకాల పనులను గుర్తించారు.
• పశుగ్రాస సాగు, పచ్చిక భూముల అభివృద్ధి, పశుగ్రాస నిల్వ సదుపాయాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
• పాడిపరిశ్రమ మౌలిక సదుపాయాలు, పశువైద్య సేవల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.
• చిన్న, సన్నకారు రైతులు, పశుపోషకులు, భూమిలేని గ్రామీణ కుటుంబాలకు ప్రయోజనం కల్పించడం లక్ష్యం.
• ప్రణాళికలు రూపొందించడంలో గ్రామ పంచాయతీలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.
• వికసిత్ గ్రామ పంచాయతీ ప్రణాళికల్లో స్థానిక పశుగ్రాస అవసరాలను చేర్చాలని సూచించారు.
• ప్రజల భాగస్వామ్యం, ఆర్థిక నియంత్రణ, సామాజిక తనిఖీలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
• గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో స్థిరమైన ఆస్తులను సృష్టించి పశుసంవర్ధక ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ: కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ.
• పశుసంవర్ధక, పాడిపరిశ్రమ శాఖ: మత్స్య, పశుసంవర్ధక, పాడిపరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ.
• పంచాయతీలకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ భాగం: IX.
• రాజ్యాంగ 11వ షెడ్యూల్: పశుసంవర్ధక, పాడిపరిశ్రమ, కోళ్ల పెంపకం, చిన్ననీటి పారుదల వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.

7. ఎయిమ్స్ అవంతిపోరా ప్రాజెక్టు పనులను సమీక్షించిన కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రి

ఎందుకు వార్తల్లో?

కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి జె.పి. నడ్డా 2026 నవంబర్ 5న జమ్మూకశ్మీర్‌లోని అవంతిపోరాలో నిర్మాణంలో ఉన్న అఖిల భారత వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ (AIIMS) పనులను సమీక్షించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• ఎయిమ్స్ అవంతిపోరా నిర్మాణ పురోగతిని మంత్రి పరిశీలించారు.
• మిగిలిన నిర్మాణ పనులను వేగవంతం చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు.
• ఆసుపత్రి సేవలను ప్రారంభించడానికి అవసరమైన ఏర్పాట్లను సమీక్షించారు.
• జమ్మూకశ్మీర్‌లో అత్యాధునిక వైద్య సేవలను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ ప్రాజెక్టు ముఖ్య లక్ష్యం.
• వైద్య విద్య, ప్రత్యేక చికిత్సలు, పరిశోధనకు ఈ సంస్థ ఉపయోగపడనుంది.
• దేశవ్యాప్తంగా అత్యున్నత ప్రభుత్వ వైద్య సదుపాయాలను విస్తరించే కార్యక్రమంలో ఇది భాగం.
• ఈ సమీక్షతో సంస్థలోని అన్ని సేవలు పూర్తిస్థాయిలో ప్రారంభమైనట్లు భావించరాదు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• ఎయిమ్స్ అవంతిపోరా: పుల్వామా జిల్లా, జమ్మూకశ్మీర్.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
• భారతదేశపు తొలి AIIMS: న్యూఢిల్లీ.
• స్థాపన సంవత్సరం: 1956.
• PMSSY: Pradhan Mantri Swasthya Suraksha Yojana.

8. ఆధార్ ఆఫ్‌లైన్ ధ్రువీకరణ వ్యవస్థలో 300 సంస్థలు

ఎందుకు వార్తల్లో?

ఆధార్ ఆధారిత ఆఫ్‌లైన్ గుర్తింపు ధ్రువీకరణ వ్యవస్థలో 300 సంస్థలను చేర్చినట్లు భారత విశిష్ట గుర్తింపు ప్రాధికార సంస్థ (UIDAI) 2026 నవంబర్ 5న వెల్లడించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ సంస్థలను ఆఫ్‌లైన్ వెరిఫికేషన్ సీకింగ్ ఎంటిటీస్ (OVSEs) అంటారు.
• ఆధార్ కలిగిన వ్యక్తి అనుమతితో గుర్తింపు ధ్రువీకరణ చేపడతారు.
• ఆధార్ కార్డు జిరాక్స్ ప్రతులను సేకరించాల్సిన అవసరాన్ని తగ్గించడం ఈ వ్యవస్థ ప్రధాన ప్రయోజనం.
• సంస్థలు UIDAI కేంద్ర డేటాబేస్‌ను నేరుగా ఉపయోగించకుండా అవసరమైన గుర్తింపు వివరాలను ధ్రువీకరించవచ్చు.
• హోటళ్లు, ఆరోగ్య సంస్థలు, విద్యాసంస్థలు, ఉద్యోగ నియామక సంస్థలు, ఆర్థిక సేవల సంస్థలు ఈ వ్యవస్థను ఉపయోగించవచ్చు.
• ఆధార్ యాప్ ద్వారా వ్యక్తులు ఏ వివరాలను పంచుకోవాలో నియంత్రించవచ్చు.
• వ్యక్తిగత సమాచార భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.
• డిజిటల్ సేవలను సులభంగా, సురక్షితంగా అందించడం ఈ చర్య ముఖ్య ఉద్దేశం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• UIDAI: Unique Identification Authority of India.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ.
• ఆధార్ చట్టం: 2016.
• CIDR: Central Identities Data Repository.
• OVSE: Offline Verification Seeking Entity.

9. ఐదవ దేశవ్యాప్త డిజిటల్ లైఫ్ సర్టిఫికెట్ ప్రచార కార్యక్రమం

ఎందుకు వార్తల్లో?

ఐదవ దేశవ్యాప్త డిజిటల్ లైఫ్ సర్టిఫికెట్ ప్రచార కార్యక్రమాన్ని 2026 నవంబర్ 6న కేంద్ర మంత్రి డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ అధికారికంగా ప్రారంభించనున్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం నవంబర్ 5న ప్రకటించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ కార్యక్రమాన్ని పెన్షన్, పెన్షనర్ల సంక్షేమ శాఖ నిర్వహిస్తోంది.
• ప్రచార కార్యక్రమం నవంబర్ 1 నుంచి 30 వరకు కొనసాగుతుంది.
• దేశవ్యాప్తంగా అధికారిక ప్రారంభ కార్యక్రమాన్ని నవంబర్ 6న నిర్వహించనున్నారు.
• పెన్షనర్లు తమ జీవన ధ్రువీకరణ పత్రాలను డిజిటల్ విధానంలో సమర్పించేలా ప్రోత్సహిస్తారు.
• జీవన్ ప్రమాణ్ (Jeevan Pramaan) ద్వారా డిజిటల్ లైఫ్ సర్టిఫికెట్ పొందవచ్చు.
• ముఖ గుర్తింపు సాంకేతికతతో బ్యాంకు లేదా పెన్షన్ కార్యాలయానికి వెళ్లకుండానే ధ్రువీకరణ పూర్తి చేయవచ్చు.
• ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు, ఇండియా పోస్ట్ పేమెంట్స్ బ్యాంక్, UIDAI వంటి సంస్థలు సహకరిస్తాయి.
• 80 సంవత్సరాలు పైబడిన పెన్షనర్లు, మహిళలు, ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారికి ప్రత్యేక సహాయం అందించనున్నారు.
• అవసరమైన వారికి ఇంటి వద్దే సేవలు అందించే ఏర్పాట్లు ఉంటాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• DLC: Digital Life Certificate.
• డిజిటల్ జీవన ధ్రువీకరణ వ్యవస్థ: Jeevan Pramaan.
• అమలు శాఖ: Department of Pension and Pensioners’ Welfare.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు, పెన్షన్ల మంత్రిత్వ శాఖ.
• IPPB: India Post Payments Bank.

10. అంబాలాలో 1857 అమరవీరుల స్మారకాన్ని ప్రారంభించిన అమిత్ షా

ఎందుకు వార్తల్లో?

కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 2026 నవంబర్ 5న హర్యానాలోని అంబాలా కంటోన్మెంట్‌లో ఆజాదీ కీ పెహ్లీ లడాయి కా షహీద్ స్మారక్ను ప్రారంభించారు.

1857 తిరుగుబాటులో పాల్గొన్న స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల త్యాగాలను గుర్తుచేసేలా ఈ స్మారకాన్ని నిర్మించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ స్మారకం హర్యానాలోని అంబాలా కంటోన్మెంట్‌లో ఉంది.
• సుమారు 22 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో నిర్మించారు.
• నిర్మాణ వ్యయం సుమారు ₹800 కోట్లు.
• 1857 తిరుగుబాటుతో సంబంధం ఉన్న 700 మందికి పైగా స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల పేర్లను స్మారకంలో పొందుపరిచారు.
• తిరుగుబాటు చరిత్రను వివరించడానికి ఆధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగించారు.
• వర్చువల్ రియాలిటీ, హోలోగ్రామ్‌లు, ఇంటరాక్టివ్ ప్రదర్శనలు, లైట్ అండ్ సౌండ్ కార్యక్రమాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
• ప్రముఖులతోపాటు అంతగా గుర్తింపు పొందని స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల త్యాగాలను తెలియజేయడం దీని ఉద్దేశం.
• చరిత్రపై అవగాహన పెంచడంతోపాటు పర్యాటకాభివృద్ధికి ఈ స్మారకం ఉపయోగపడనుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• రాష్ట్రం: హర్యానా.
• ప్రదేశం: అంబాలా కంటోన్మెంట్.
• చారిత్రక సంఘటన: 1857 తిరుగుబాటు.
• మీరట్ తిరుగుబాటు: 1857 మే 10.
• చివరి మొఘల్ చక్రవర్తి: బహదూర్ షా జఫర్.
• ప్రముఖ నాయకులు: రాణి లక్ష్మీబాయి, నానా సాహెబ్, తాంతియా తోపే, బేగం హజ్రత్ మహల్, కున్వర్ సింగ్.

C. ఆర్థిక & బ్యాంకింగ్ కరెంట్ అఫైర్స్

11. కరెన్సీ డెరివేటివ్స్ ఎక్స్‌పోజర్ పరిమితులను సవరించిన సెబీ

ఎందుకు వార్తల్లో?

కరెన్సీ డెరివేటివ్స్ మార్కెట్‌లో అంతర్లీన విదేశీ మారకపు ఎక్స్‌పోజర్‌ను నిరూపించాల్సిన అవసరం లేకుండా తీసుకోగల స్థానాలకు సంబంధించిన నిబంధనలను సెబీ (SEBI) 2026 నవంబర్ 5న సవరించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• దేశీయ పెట్టుబడిదారులు, విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడిదారులకు ఈ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.
• నిర్దిష్ట అంతర్లీన ఎక్స్‌పోజర్‌ను నిరూపించకుండానే 5 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల సమాన విలువ వరకు అనుమతించిన కరెన్సీ డెరివేటివ్ స్థానాలను తీసుకోవచ్చు.
• గుర్తింపు పొందిన స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల్లోని సంబంధిత స్థానాల మొత్తం విలువకు ఈ పరిమితి వర్తిస్తుంది.
• లాంగ్, షార్ట్ స్థానాలు రెండూ ఈ వ్యవస్థ పరిధిలోకి వస్తాయి.
• విదేశీ మారకపు నియంత్రణ వ్యవస్థలో వచ్చిన మార్పులకు అనుగుణంగా సెబీ నిబంధనలను సవరించింది.
• మారకపు రేట్ల మార్పుల ఆధారంగా విలువ మారే ఆర్థిక ఒప్పందాలను కరెన్సీ డెరివేటివ్స్ అంటారు.
• మార్కెట్‌లో క్రమబద్ధమైన లావాదేవీలను ప్రోత్సహించడం, నష్టభయాన్ని నియంత్రించడం ప్రధాన లక్ష్యాలు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• SEBI ప్రధాన కార్యాలయం: ముంబై.
• సెబీ చట్టం: 1992.
• FPI: Foreign Portfolio Investor.
• Underlying Exposure: కరెన్సీ మార్పుల వల్ల నష్టభయం ఏర్పడే వాస్తవ ఆర్థిక లేదా వాణిజ్య స్థితి.
• కరెన్సీ డెరివేటివ్స్: కరెన్సీ ఫ్యూచర్స్, ఆప్షన్స్ వంటి ఒప్పందాలు.

12. మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలకు నెట్ సెటిల్‌మెంట్ విధానం

ఎందుకు వార్తల్లో?

మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలు చేసే అర్హత కలిగిన నగదు మార్కెట్ లావాదేవీలకు నెట్ సెటిల్‌మెంట్ విధానాన్ని సెబీ 2026 నవంబర్ 5న అనుమతించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఒక సెటిల్‌మెంట్ వ్యవధిలో అర్హత కలిగిన కొనుగోలు, విక్రయ బాధ్యతలను పరస్పరం సర్దుబాటు చేయవచ్చు.
• దీనివల్ల సెటిల్‌మెంట్ కోసం అవసరమయ్యే నగదు పరిమాణం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
• గతంలో విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడిదారులకు అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చిన వ్యవస్థను మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాలకు విస్తరించారు.
• ఈ సదుపాయం నిర్దిష్ట నియమాలకు లోబడి ఉంటుంది.
• వేర్వేరు మ్యూచువల్ ఫండ్ పథకాల లావాదేవీలను ఒకదానితో మరొకటి సర్దుబాటు చేయడానికి అనుమతి లేదు.
• ఒకే సెటిల్‌మెంట్ వ్యవధిలో ఒకే సెక్యూరిటీని కొనుగోలు చేసి విక్రయించే కొన్ని లావాదేవీలను ఈ విధానం నుంచి మినహాయించారు.
• కొత్త నిబంధనలు 2027 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి.
• సెటిల్‌మెంట్ ప్రక్రియను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం దీని ఉద్దేశం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• నియంత్రణ సంస్థ: సెబీ.
• మ్యూచువల్ ఫండ్: పెట్టుబడిదారుల నుంచి నిధులు సమీకరించి నిర్దిష్ట లక్ష్యాల ప్రకారం పెట్టుబడి పెట్టే వ్యవస్థ.
• Net Settlement: అర్హత కలిగిన లావాదేవీల నికర బాధ్యతల ఆధారంగా సెటిల్‌మెంట్.
• Gross Settlement: ప్రతి లావాదేవీ బాధ్యతను విడిగా పరిష్కరించే విధానం.

13. అక్రెడిటెడ్ ఇన్వెస్టర్ల నిబంధనలను సరళీకరించిన సెబీ

ఎందుకు వార్తల్లో?

ప్రత్యేక పెట్టుబడి ఉత్పత్తులు, నియంత్రిత పెట్టుబడి పథకాల్లో అర్హత కలిగిన పెట్టుబడిదారులు పాల్గొనే ప్రక్రియను సులభతరం చేయడానికి సెబీ 2026 నవంబర్ 5న అక్రెడిటెడ్ ఇన్వెస్టర్ నిబంధనలను సవరించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• అర్హత కలిగిన ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ మేనేజర్లు పెట్టుబడిదారుల అక్రెడిటెడ్ స్థితిని నిర్ధారించవచ్చు.
• పథకంలో చేరే సమయంలో లేదా పథకం కొనసాగుతున్న సమయంలో ఈ నిర్ధారణ చేయవచ్చు.
• పెట్టుబడిదారులు నిర్దేశించిన ఆర్థిక, నియంత్రణ అర్హతలను కలిగి ఉండాలి.
• ఆల్టర్నేటివ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫండ్స్, స్పెషలైజ్డ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫండ్స్, పోర్ట్‌ఫోలియో మేనేజ్‌మెంట్ సేవలకు సంబంధించిన మేనేజర్లకు ఈ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.
• ఒకే సంస్థల సమూహానికి చెందిన అర్హత కలిగిన మేనేజర్లు ఇప్పటికే నిర్ధారించిన అక్రెడిటేషన్‌ను గుర్తించవచ్చు.
• అటువంటి గుర్తింపు నిర్ధారణ తేదీ నుంచి మూడేళ్ల వరకు చెల్లుబాటు కావచ్చు.
• ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ అడ్వైజర్లు, రీసెర్చ్ అనలిస్టులు స్వతంత్రంగా అక్రెడిటెడ్ స్థితిని నిర్ధారించడానికి అనుమతి లేదు.
• పెట్టుబడిదారుల రక్షణను కొనసాగిస్తూ నియంత్రణ ప్రక్రియను సరళీకరించడం ఈ మార్పుల లక్ష్యం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• నియంత్రణ సంస్థ: సెబీ.
• AIF: Alternative Investment Fund.
• SIF: Specialised Investment Fund.
• PMS: Portfolio Management Services.
• అక్రెడిటెడ్ ఇన్వెస్టర్: నిర్దేశించిన ఆర్థిక, నియంత్రణ అర్హతలను కలిగి ఉన్న పెట్టుబడిదారు.
• అమలు తేదీ: 2026 నవంబర్ 5.

14. కీలక ఖనిజాల తొమ్మిదవ విడత వేలాన్ని ప్రారంభించిన కేంద్ర ప్రభుత్వం

ఎందుకు వార్తల్లో?

కేంద్ర గనుల మంత్రిత్వ శాఖ 2026 నవంబర్ 5న కీలక, వ్యూహాత్మక ఖనిజ బ్లాకుల తొమ్మిదవ విడత వేలంతోపాటు అన్వేషణ లైసెన్సుల మూడవ విడత వేలాన్ని ప్రారంభించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• కేంద్ర బొగ్గు, గనుల శాఖ మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డి గోవాలో ఈ వేలాన్ని ప్రారంభించారు.
• గోవా ముఖ్యమంత్రి ప్రమోద్ సావంత్, కేంద్ర సహాయ మంత్రి సతీష్ చంద్ర దూబే పాల్గొన్నారు.
• తొమ్మిదవ విడతలో 20 కీలక, వ్యూహాత్మక ఖనిజ బ్లాకులు అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చారు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్, బిహార్, ఛత్తీస్‌గఢ్, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్, తెలంగాణ, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాల్లో ఈ బ్లాకులు ఉన్నాయి.
• ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒక గ్రాఫైట్ బ్లాకు ఉంది.
• తెలంగాణలో మూడు ఖనిజ బ్లాకులు ఉన్నాయి.
• తెలంగాణ బ్లాకుల్లో టైటానియం, వెనాడియం, స్కాండియం, గాలియం వంటి ఖనిజాలు ఉన్నాయి.
• మూడవ విడత అన్వేషణ లైసెన్సుల్లో అరుదైన భూ మూలకాలు, రాగి, వెనాడియం వంటి ఖనిజాలకు సంబంధించిన బ్లాకులు ఉన్నాయి.
• వాణిజ్య తవ్వకాలకు ముందు ఖనిజ నిక్షేపాలను గుర్తించేందుకు అన్వేషణ లైసెన్సులు ఉపయోగపడతాయి.
• కొన్ని సందర్భాల్లో సాంకేతిక అర్హత పొందిన బిడ్డర్ల కనీస సంఖ్యకు సంబంధించిన నిబంధనలను సడలించారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: గనుల మంత్రిత్వ శాఖ.
• MMDR చట్టం: Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957.
• అన్వేషణ లైసెన్సులకు సంబంధించిన సెక్షన్: 10BA.
• గ్రాఫైట్ ఉపయోగం: బ్యాటరీల యానోడ్లు, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు.
• అరుదైన భూ మూలకాలు: ఎలక్ట్రానిక్స్, అయస్కాంతాలు, స్వచ్ఛ ఇంధన సాంకేతికత, రక్షణ పరికరాల్లో ఉపయోగపడతాయి.

15. ₹1,100 కోట్లకు పైగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ఆస్తుల మానిటైజేషన్‌కు సిఫార్సు

ఎందుకు వార్తల్లో?

కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు చెందిన ₹1,100 కోట్లకు పైగా విలువైన ఆస్తులను ఆర్థికంగా వినియోగించుకునే ప్రతిపాదనలను 2026 నవంబర్ 5న అంతర్ మంత్రిత్వ శాఖల బృందం సిఫార్సు చేసింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ప్రధానంగా కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు చెందిన మిగులు భూములు, భవనాలు ఈ ప్రతిపాదనల్లో ఉన్నాయి.
• అంతర్ మంత్రిత్వ శాఖల బృందానికి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల విభాగం కార్యదర్శి అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు.
• టెలికమ్యూనికేషన్స్ శాఖ కార్యదర్శి సహాధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
• ప్రతిపాదనలను కేబినెట్ అధికారాలను పొందిన ప్రత్యామ్నాయ యంత్రాంగం పరిశీలనకు పంపనున్నారు.
• ఈ ఆస్తుల మానిటైజేషన్‌కు ఇంకా తుది ఆమోదం లభించలేదు.
• ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రభుత్వ ఆస్తుల నుంచి ఆర్థిక విలువను పొందడమే మానిటైజేషన్ ఉద్దేశం.
• నేషనల్ ల్యాండ్ మానిటైజేషన్ కార్పొరేషన్ ప్రభుత్వ భూముల మానిటైజేషన్‌కు సహకరిస్తుంది.
• వినియోగంలో లేని ఆస్తులను ఉత్పాదక ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించుకోవడం లక్ష్యం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• CPSE: Central Public Sector Enterprise.
• DPE: Department of Public Enterprises.
• DPE సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ.
• NLMC: National Land Monetization Corporation.
• Asset Monetisation: ఇప్పటికే ఉన్న ఆస్తుల నుంచి ఆర్థిక విలువను పొందడం.
• Disinvestment: ప్రభుత్వానికి ఉన్న సంస్థల వాటాలను విక్రయించడం.

16. బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్, గనుల శాస్త్రీయ మూసివేతపై జాతీయ స్థాయి చర్చలు

ఎందుకు వార్తల్లో?

గోవాలో 2026 నవంబర్ 5న గనులు, బొగ్గు రంగ సంస్కరణలపై నాలుగవ మైనింగ్ మంత్రుల సదస్సు ప్రారంభమైంది.

బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్, ఖనిజ అన్వేషణ, సాంకేతిక అభివృద్ధి, బాధ్యతాయుత గనుల నిర్వహణపై చర్చలు జరిగాయి.

ముఖ్యాంశాలు

• సదస్సు 2026 నవంబర్ 5–6 తేదీల్లో నిర్వహిస్తున్నారు.
• కేంద్ర బొగ్గు, గనుల శాఖ మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డి పాల్గొన్నారు.
• బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి విక్రమ్ దేవ్ దత్ బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ ఆర్థిక ప్రాధాన్యాన్ని వివరించారు.
• బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ ద్వారా దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి ఐదు నుంచి ఏడేళ్లలో సుమారు ₹1.5 లక్షల కోట్ల విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని ఆదా చేసే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు.
• బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్‌ను ప్రోత్సహించడానికి రెండు పథకాల కింద సుమారు ₹46,000 కోట్ల ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను ప్రభుత్వం కేటాయించింది.
• ఖనిజ అన్వేషణకు అధికారం పొందిన సంస్థల సంఖ్య 57కు చేరింది.
• వీటిలో 44 గుర్తింపు పొందిన ప్రైవేటు సంస్థలు ఉన్నాయి.
• మూడు సంవత్సరాల్లో శాస్త్రీయంగా మూసివేయడానికి 147 గనులను గుర్తించారు.
• వాటిలో 43 గనుల శాస్త్రీయ మూసివేత ఇప్పటికే పూర్తయింది.
• మూసివేసిన గనులను తిరిగి ఉపయోగించుకునే అవకాశాలను అంచనా వేయడానికి SuVikalp డిజిటల్ సాధనం ఉపయోగపడుతుంది.
• పర్యావరణ పరిరక్షణ, పారదర్శకత, భూముల పునరుద్ధరణకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• Coal Gasification: బొగ్గును రసాయన ప్రక్రియ ద్వారా ప్రధానంగా కార్బన్ మోనాక్సైడ్, హైడ్రోజన్ కలిగిన వాయువుగా మార్చడం.
• Syngas: Synthesis Gas.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ.
• SuVikalp: మూసివేసిన గనుల పునర్వినియోగానికి సంబంధించిన డిజిటల్ సాధనం.
• Scientific Mine Closure: గనులను సురక్షితంగా మూసివేసి భూమిని పునరుద్ధరించే ప్రక్రియ.

17. సెప్జ్ ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలిలో విద్యుత్ టారిఫ్ తగ్గింపు

ఎందుకు వార్తల్లో?

ముంబైలోని సెప్జ్ ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (SEEPZ SEZ) హరిత విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో భాగంగా విద్యుత్ టారిఫ్‌ను తగ్గించినట్లు 2026 నవంబర్ 5న ప్రకటించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• విద్యుత్ టారిఫ్‌ను యూనిట్‌కు ₹8.65 నుంచి ₹5.60కు తగ్గించారు.
• SEEPZ ముంబైలో ఉన్న ముఖ్యమైన ఎగుమతుల ఆధారిత పారిశ్రామిక ప్రాంతం.
• హరిత విద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, సమర్థవంతమైన విద్యుత్ కొనుగోలు చర్యలతో ఈ తగ్గింపుకు సంబంధం ఉంది.
• విద్యుత్ ఖర్చులు తగ్గడం వల్ల పరిశ్రమల ఉత్పత్తి వ్యయం తగ్గే అవకాశం ఉంది.
• ముఖ్యంగా అధిక విద్యుత్ వినియోగం కలిగిన తయారీ సంస్థలకు ప్రయోజనం చేకూరవచ్చు.
• ఎగుమతి సంస్థల అంతర్జాతీయ పోటీతత్వాన్ని పెంచడంలో తక్కువ విద్యుత్ ధరలు ఉపయోగపడతాయి.
• ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలులు నిర్దేశిత నియంత్రణ వ్యవస్థ కింద ఆర్థిక కార్యకలాపాలు, ఎగుమతులను ప్రోత్సహిస్తాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• SEEPZ: Santacruz Electronics Export Processing Zone.
• ప్రదేశం: ముంబై, మహారాష్ట్ర.
• సంబంధిత రంగం: ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలులు, ఎగుమతుల ప్రోత్సాహం.
• SEZ చట్టం: 2005.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ.
• విద్యుత్ టారిఫ్: ₹8.65 నుంచి ₹5.60కు తగ్గింపు.

D. సైన్స్, టెక్నాలజీ & అంతరిక్ష కరెంట్ అఫైర్స్

18. ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌లకు కొత్త నియంత్రణ విధానాన్ని సిఫార్సు చేసిన ట్రాయ్

ఎందుకు వార్తల్లో?

ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్‌ల నిర్వహణకు అనుమతులు, ఉపగ్రహ స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపులకు సంబంధించిన కొత్త నియంత్రణ విధానంపై టెలికాం నియంత్రణ ప్రాధికార సంస్థ (TRAI) 2026 నవంబర్ 5న సిఫార్సులు విడుదల చేసింది.

ముఖ్యాంశాలు

• Satellite Communication Network Provider Authorisation పేరుతో కొత్త అనుమతి విధానాన్ని ప్రతిపాదించారు.
• ఈ ప్రతిపాదన టెలికమ్యూనికేషన్స్ చట్టం, 2023లోని సెక్షన్ 3(1)(b)తో సంబంధం కలిగి ఉంది.
• అనుమతి పొందిన సంస్థలు అర్హత కలిగిన సర్వీస్ ప్రొవైడర్లకు ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్ సేవలను అందించవచ్చు.
• ఈ విధానాన్ని Satellite Communication Network as a Service (SCNaaS) అంటారు.
• ప్రతిపాదిత అనుమతి కింద నెట్‌వర్క్ సంస్థలు నేరుగా సాధారణ వినియోగదారులకు టెలికాం సేవలను అందించవు.
• జాతీయ స్థాయిలో గరిష్ఠంగా 20 సంవత్సరాల అనుమతి ఇవ్వాలని సూచించారు.
• అవసరమైన నిబంధనల ప్రకారం అనుమతిని పునరుద్ధరించుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
• Fixed Satellite Service, Mobile Satellite Service, Direct-to-Device సేవలు ఈ సిఫార్సుల పరిధిలో ఉన్నాయి.
• కొన్ని రకాల ఉపగ్రహ స్పెక్ట్రమ్ కేటాయింపులను ఐదేళ్ల వరకు అనుమతించాలని సూచించారు.
• ఇవి నియంత్రణ సంస్థ సిఫార్సులు మాత్రమే. స్వయంచాలకంగా అమల్లోకి వచ్చిన కొత్త లైసెన్సింగ్ విధానం కాదు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• TRAI: Telecom Regulatory Authority of India.
• TRAI చట్టం: 1997.
• సంబంధిత రంగం: టెలికమ్యూనికేషన్స్.
• SCNaaS: Satellite Communication Network as a Service.
• D2D: Direct-to-Device.
• FSS: Fixed Satellite Service.
• MSS: Mobile Satellite Service.

19. హైదరాబాద్‌లో అంతరిక్ష వ్యర్థాల తొలగింపు పరిశోధన కేంద్రం ప్రారంభం

ఎందుకు వార్తల్లో?

అంతరిక్ష సాంకేతిక సంస్థ కాస్మోసర్వ్ స్పేస్ (Cosmoserve Space) 2026 నవంబర్ 5న హైదరాబాద్‌లో బేస్ 1 (Base 1) పేరుతో కొత్త కేంద్రాన్ని ప్రారంభించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ కేంద్రం హైదరాబాద్‌లోని గచ్చిబౌలి, VSD టెక్ పార్క్‌లో ఉంది.
• కేంద్ర శాస్త్ర సాంకేతిక, అంతరిక్ష శాఖ సహాయ మంత్రి డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ వర్చువల్ విధానంలో ప్రారంభ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
• తెలంగాణ ఐటీ, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి దుద్దిళ్ల శ్రీధర్ బాబు కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు.
• ఈ కేంద్రం సుమారు 14,800 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో ఏర్పాటు చేశారు.
• అంతరిక్ష రోబోటిక్స్, కక్ష్యలో వస్తువులను సమీపించి పట్టుకునే సాంకేతికతపై పరిశోధనలు చేపడతారు.
• మైక్రోగ్రావిటీ సిమ్యులేషన్, ఉపగ్రహాల సమీకరణకు సంబంధించిన సదుపాయాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
• అంతరిక్ష వ్యర్థాలను చురుకుగా తొలగించే Active Debris Removal సాంకేతికతపై సంస్థ పనిచేస్తోంది.
• కక్ష్యలో ఉన్న ఉపగ్రహాలకు సేవలు అందించే సాంకేతికతను కూడా అభివృద్ధి చేస్తోంది.
• సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు, సీఈఓ డాక్టర్ చిరంజీవి ఫణీంద్ర.
• 2030 నాటికి అంతరిక్ష వ్యర్థాలు లేని పరిస్థితిని సాధించాలనే లక్ష్యాన్ని ప్రస్తావించారు. ఇది భవిష్యత్తు లక్ష్యం మాత్రమే.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• ADR: Active Debris Removal.
• Space Debris: పనిచేయని ఉపగ్రహాలు, రాకెట్ భాగాలు, అంతరిక్షంలో తిరుగుతున్న ఇతర మానవ నిర్మిత వ్యర్థాలు.
• ISRO ప్రధాన కార్యాలయం: బెంగళూరు.
• IN-SPACe: Indian National Space Promotion and Authorisation Centre.
• IN-SPACe ప్రధాన కార్యాలయం: అహ్మదాబాద్.

E. పర్యావరణం & జీవావరణ కరెంట్ అఫైర్స్

20. న్యూఢిల్లీలో ముగిసిన భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు 2026

ఎందుకు వార్తల్లో?

2026 నవంబర్ 5న న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగిన భారత్ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ సమ్మిట్ అండ్ ఎక్స్‌పో 2026 ముగింపు కార్యక్రమంలో ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ ప్రసంగించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• పునరుత్పాదక, శిలాజేతర ఇంధన రంగాల్లో భారత్ సాధించిన పురోగతిని ఉపరాష్ట్రపతి వివరించారు.
• భారతదేశంలో శిలాజేతర వనరుల ఆధారిత స్థాపిత విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం 300 గిగావాట్లు దాటింది.
• 2025లో దేశ మొత్తం స్థాపిత విద్యుత్ సామర్థ్యంలో శిలాజేతర వనరుల వాటా 50 శాతానికి చేరింది.
• సౌర విద్యుత్ స్థాపిత సామర్థ్యం 170 గిగావాట్లకు పైగా పెరిగింది.
• ప్రధానమంత్రి సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజ్లీ యోజన కింద 65 లక్షలకు పైగా కుటుంబాలు సౌర విద్యుత్ కార్యక్రమంలో భాగమయ్యాయి.
• PM-KUSUM పథకం ద్వారా దాదాపు 30 లక్షల మంది రైతులు ప్రయోజనం పొందారు.
• పరిశోధన సంస్థలు, పరిశ్రమల మధ్య సహకారం పెరగాలని ఉపరాష్ట్రపతి సూచించారు.
• ఇంధన రంగంలో పెట్టుబడులు, ఆవిష్కరణలు, ప్రజలకు విద్యుత్ అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు చేపట్టడం ముఖ్యమని పేర్కొన్నారు.
• పర్యావరణ అనుకూల జీవనశైలిని ప్రోత్సహించే మిషన్ లైఫ్ (Mission LiFE) ప్రాధాన్యాన్ని వివరించారు.
• 2070 నాటికి నికర శూన్య కార్బన్ ఉద్గారాల లక్ష్యాన్ని సాధించాలని భారత్ నిర్ణయించింది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• MNRE: Ministry of New and Renewable Energy.
• PM-KUSUM: Pradhan Mantri Kisan Urja Suraksha evam Utthaan Mahabhiyan.
• Mission LiFE: Lifestyle for Environment.
• భారత్ నెట్ జీరో లక్ష్య సంవత్సరం: 2070.
• భారత్ మండపం: ప్రగతి మైదాన్, న్యూఢిల్లీ.

21. విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలకు ఇంధన నిల్వ సామర్థ్యం తప్పనిసరి చేసే ప్రతిపాదన

ఎందుకు వార్తల్లో?

పునరుత్పాదక ఇంధన వినియోగాన్ని పెంచేందుకు రాష్ట్ర విద్యుత్ సంస్థలతో సహా లైసెన్స్ పొందిన విద్యుత్ కొనుగోలు సంస్థలకు ఇంధన నిల్వ సామర్థ్యాన్ని తప్పనిసరి చేసే నిబంధనలను తీసుకురావాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తున్నట్లు 2026 నవంబర్ 5న కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ కార్యదర్శి పంకజ్ అగర్వాల్ తెలిపారు.

ముఖ్యాంశాలు

• సౌర, పవన విద్యుత్‌ను మరింత సమర్థవంతంగా వినియోగించుకోవడం ఈ ప్రతిపాదన ప్రధాన లక్ష్యం.
• సౌర విద్యుత్ ప్రధానంగా పగటిపూట ఉత్పత్తి అవుతుంది.
• సాయంత్రం, రాత్రి సమయంలో కూడా విద్యుత్ అవసరాలు ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.
• అందువల్ల అదనంగా ఉత్పత్తి అయిన విద్యుత్‌ను నిల్వ చేసి అవసరమైనప్పుడు వినియోగించడం ముఖ్యం.
• బ్యాటరీలు, ఇతర ఇంధన నిల్వ వ్యవస్థలు ఇందుకు ఉపయోగపడతాయి.
• రాష్ట్ర విద్యుత్ సంస్థలతో సహా లైసెన్స్ పొందిన విద్యుత్ కొనుగోలు సంస్థలకు ఈ నిబంధనలు వర్తించే అవకాశం ఉంది.
• ప్రతి సంస్థ తప్పనిసరిగా ఎంత నిల్వ సామర్థ్యం కలిగి ఉండాలనే పరిమాణాన్ని ఇంకా ఖరారు చేయలేదు.
• న్యూఢిల్లీలో జరిగిన పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సులో ఈ విషయాన్ని వెల్లడించారు.
• 2027 జూలై నుంచి ప్రారంభమయ్యే కొత్త ప్రభుత్వ సౌర, పవన విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు కూడా నిల్వ వ్యవస్థలను అనుసంధానించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు.
• ఇది ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన మాత్రమే. ఇప్పటికే అమల్లోకి వచ్చిన సార్వత్రిక నిబంధన కాదు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• BESS: Battery Energy Storage System.
• Pumped Storage Hydropower: అవసరం లేని సమయంలో నీటిని ఎత్తైన జలాశయానికి పంపి, విద్యుత్ అవసరమైనప్పుడు టర్బైన్ల ద్వారా విడుదల చేసే విధానం.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• Grid Stability: విద్యుత్ సరఫరా, ఫ్రీక్వెన్సీ, వోల్టేజ్ స్థిరత్వాన్ని కొనసాగించడం.
• Renewable Energy Integration: సౌర, పవన విద్యుత్ వంటి వనరులను విద్యుత్ వ్యవస్థలో సమర్థంగా వినియోగించడం.

22. నాగ్‌పూర్‌లో శాస్త్రీయ వాటర్‌షెడ్ నిర్వహణపై జాతీయ సంప్రదింపుల సమావేశం

ఎందుకు వార్తల్లో?

వాటర్‌షెడ్ నిర్వహణకు సంబంధించిన జాతీయ సాంకేతిక మార్గదర్శకాల రూపకల్పనపై మూడవ జాతీయ స్థాయి సంప్రదింపుల సమావేశం 2026 నవంబర్ 5న మహారాష్ట్రలోని నాగ్‌పూర్‌లో కొనసాగింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ సమావేశం 2026 నవంబర్ 4–5 తేదీల్లో జరిగింది.
• కేంద్ర భూ వనరుల శాఖ, జాతీయ వర్షాధార ప్రాంతాల ప్రాధికార సంస్థ, ICARకు చెందిన జాతీయ భూ సర్వే, భూ వినియోగ ప్రణాళిక బ్యూరో సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.
• సమావేశ వేదిక నాగ్‌పూర్‌లోని ICAR-NBSS&LUP.
• శాస్త్రీయ ఆధారాలతో వాటర్‌షెడ్ నిర్వహణ మార్గదర్శకాలను రూపొందించడం ప్రధాన ఉద్దేశం.
• ప్రపంచ బ్యాంకు సహకారంతో అమలవుతున్న REWARD కార్యక్రమంతో ఈ సమావేశానికి సంబంధం ఉంది.
• భూ వనరుల వివరాల సేకరణ, భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థలు, రిమోట్ సెన్సింగ్ సాంకేతికతల వినియోగంపై చర్చించారు.
• స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యం, ప్రాంతీయ అవసరాలకు అనుగుణంగా పథకాల అమలుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
• నీటి సంరక్షణ, వ్యవసాయ స్థిరత్వం, భూముల అభివృద్ధికి ఈ మార్గదర్శకాలు ఉపయోగపడనున్నాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• REWARD: Rejuvenating Watersheds for Agricultural Resilience through Innovative Development.
• DoLR: Department of Land Resources.
• NRAA: National Rainfed Area Authority.
• ICAR: Indian Council of Agricultural Research.
• Watershed: ఒకే ప్రవాహ మార్గం లేదా నీటి విడుదల ప్రాంతానికి చేరే వర్షపు నీటిని సేకరించే భూభాగం.
• REWARD అమలు రాష్ట్రాలు: కర్ణాటక, ఒడిశా.

F. రక్షణ & భద్రత కరెంట్ అఫైర్స్

23. జపాన్ సమీపంలో ప్రారంభమైన మలబార్ 2026 నౌకాదళ విన్యాసాలు

ఎందుకు వార్తల్లో?

భారత్, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా, అమెరికా దేశాల నౌకాదళాలు కలిసి నిర్వహించే మలబార్ 2026 సంయుక్త నౌకాదళ విన్యాసాలు 2026 నవంబర్ 5న జపాన్ సమీప సముద్ర జలాల్లో ప్రారంభమయ్యాయి.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ విన్యాసాలు నవంబర్ 5 నుంచి 12 వరకు జరగనున్నాయి.
• క్వాడ్ సమూహంలోని నాలుగు దేశాలు ఇందులో పాల్గొంటున్నాయి.
• జపాన్‌లోని కాంటో ప్రాంతానికి దక్షిణాన ఉన్న సముద్ర జలాల్లో విన్యాసాలు నిర్వహిస్తున్నారు.
• భారత నౌకాదళం తరఫున స్వదేశీ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ ఐఎన్ఎస్ సహ్యాద్రి (INS Sahyadri) పాల్గొంటోంది.
• ఐఎన్ఎస్ సహ్యాద్రి నవంబర్ 4న యోకోసుకా నౌకాదళ స్థావరానికి చేరుకుంది.
• హార్బర్ దశలో నౌకాదళ సిబ్బంది మధ్య వృత్తిపరమైన చర్చలు, ఆపరేషనల్ ప్రణాళికలు నిర్వహిస్తారు.
• సముద్ర దశలో నౌకాదళాల మధ్య సమన్వయం, పరస్పర కార్యాచరణ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచే విన్యాసాలు చేపడతారు.
• మలబార్ విన్యాసాలు మొదట 1992లో భారత్, అమెరికా మధ్య ద్వైపాక్షికంగా ప్రారంభమయ్యాయి.
• ప్రస్తుతం నాలుగు క్వాడ్ దేశాలు పాల్గొనే బహుళపక్ష నౌకాదళ విన్యాసాలుగా అభివృద్ధి చెందాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• క్వాడ్ దేశాలు: భారత్, ఆస్ట్రేలియా, జపాన్, అమెరికా.
• మలబార్: బహుళపక్ష నౌకాదళ విన్యాసం.
• INS Sahyadri: భారత నౌకాదళానికి చెందిన శివాలిక్ తరగతి స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్.
• MAHASAGAR: Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth Across Regions.
• జపాన్ రాజధాని: టోక్యో.
• జపాన్ కరెన్సీ: యెన్.

24. అదనపు బ్రహ్మోస్ క్షిపణుల కొనుగోలుపై ఆసక్తి చూపిన ఫిలిప్పీన్స్

ఎందుకు వార్తల్లో?

భారత్ నుంచి మరిన్ని బ్రహ్మోస్ క్షిపణి వ్యవస్థలను కొనుగోలు చేయడానికి ఫిలిప్పీన్స్ ఆసక్తి వ్యక్తం చేసిన అంశం 2026 నవంబర్ 5న ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఫిలిప్పీన్స్ రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి గిల్బెర్టో టియోడోరో జూనియర్ అదనపు బ్రహ్మోస్ వ్యవస్థల కొనుగోలుపై ఆసక్తి వ్యక్తం చేశారు.
• తమ సైనిక అవసరాలను భారత అధికారులకు తెలియజేశారు.
• బ్రహ్మోస్ భారత్, రష్యా సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన సూపర్‌సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి.
• బ్రహ్మోస్ క్షిపణులను కొనుగోలు చేసిన తొలి విదేశీ దేశం ఫిలిప్పీన్స్.
• రెండు దేశాల మధ్య తొలి కొనుగోలు ఒప్పందం 2022లో జరిగింది.
• ఆ ఒప్పందం విలువ సుమారు 375 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు.
• సముద్ర తీర ప్రాంతాల రక్షణ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంలో బ్రహ్మోస్ వ్యవస్థలు ఉపయోగపడతాయి.
• అదనపు కొనుగోలుపై ఆసక్తి వ్యక్తం చేయడం అంటే కొత్త ఒప్పందంపై సంతకాలు పూర్తయ్యాయని కాదు.
• భారత రక్షణ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులకు ఇది ముఖ్యమైన పరిణామం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్: భారత్–రష్యా సంయుక్త సంస్థ.
• క్షిపణి రకం: సూపర్‌సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి.
• బ్రహ్మోస్ పేరు: బ్రహ్మపుత్ర, మోస్క్వా నదుల పేర్ల నుంచి ఏర్పడింది.
• తొలి విదేశీ కొనుగోలుదారు: ఫిలిప్పీన్స్.
• ఫిలిప్పీన్స్ రాజధాని: మనీలా.
• కరెన్సీ: ఫిలిప్పీన్ పెసో.

G. అవార్డులు, నియామకాలు, నివేదికలు & ర్యాంకింగ్స్

25. భారత రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖకు పీఎం సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డు

ఎందుకు వార్తల్లో?

కేంద్ర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాల్లో అత్యధిక సంఖ్యలో భవనాలపై రూఫ్‌టాప్ సౌర విద్యుత్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసినందుకు భారత రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖకు పీఎం సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డు లభించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ 2026 నవంబర్ 5న ఈ అవార్డును ప్రదానం చేశారు.
• న్యూఢిల్లీలో జరిగిన భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు సందర్భంగా అవార్డు అందజేశారు.
• భారత రైల్వేలు రూఫ్‌టాప్ సౌర విద్యుత్ ఏర్పాటుకు అనువైన 15,868 భవనాలను గుర్తించాయి.
• వాటిలో 12,495 భవనాలపై సౌర విద్యుత్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేశారు.
• మొత్తం గుర్తించిన భవనాల్లో ఇది దాదాపు 79 శాతానికి సమానం.
• రైల్వేలు సుమారు 351 మెగావాట్ల రూఫ్‌టాప్ సౌర విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చాయి.
• మొత్తం లక్ష్యం 424 మెగావాట్లు.
• మిగిలిన అనువైన భవనాలపై 2027 మార్చి నాటికి సౌర విద్యుత్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
• విద్యుత్ ఖర్చులను తగ్గించడం, శిలాజ ఇంధన ఆధారిత విద్యుత్ వినియోగాన్ని తగ్గించడం ఈ చర్యల ప్రధాన ప్రయోజనాలు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• అవార్డు: PM Surya Ghar Excellence Award.
• అవార్డు పొందిన సంస్థ: భారత రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ.
• సంబంధిత రంగం: రూఫ్‌టాప్ సౌర విద్యుత్.
• PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana: గృహాలకు సౌర విద్యుత్ వ్యవస్థలను ప్రోత్సహించే జాతీయ పథకం.
• భారత రైల్వేల సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ.

H. ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్

26. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎంపీటీసీ, జడ్పీటీసీ ఎన్నికల పోలింగ్

ఎందుకు వార్తల్లో?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలకు సంబంధించిన మండల పరిషత్ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గాలు (MPTC), జిల్లా పరిషత్ ప్రాదేశిక నియోజకవర్గాలు (ZPTC) ఎన్నికల పోలింగ్ 2026 నవంబర్ 5న నిర్వహించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• 582 జడ్పీటీసీ స్థానాలు, 7,767 ఎంపీటీసీ స్థానాలకు పోలింగ్ నిర్వహించేందుకు ఏర్పాట్లు చేశారు.
• సుమారు 2.61 కోట్ల మంది ఓటర్లు ఓటు హక్కు వినియోగించుకునే అవకాశం పొందారు.
• రాష్ట్రవ్యాప్తంగా దాదాపు 31,460 పోలింగ్ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు.
• పోలింగ్ ఉదయం 7 గంటల నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు నిర్వహించేలా షెడ్యూల్ రూపొందించారు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం ఎన్నికల ప్రక్రియను పర్యవేక్షించింది.
• రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌గా అనిల్ చంద్ర పునేఠా ఎన్నికల ఏర్పాట్లను పర్యవేక్షించారు.
• భారీ వర్షాల కారణంగా ఏలూరు, తూర్పుగోదావరి జిల్లాల్లోని కొన్ని మండలాల్లో పోలింగ్ వాయిదా పడింది.
• ఓట్ల లెక్కింపును 2026 నవంబర్ 7న నిర్వహించేలా షెడ్యూల్ నిర్ణయించారు.
• గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల్లో ప్రజాప్రతినిధుల ఎంపికకు ఈ ఎన్నికలు నిర్వహిస్తారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• MPTC: Mandal Parishad Territorial Constituency.
• ZPTC: Zilla Parishad Territorial Constituency.
• ఎన్నికల నిర్వహణ సంస్థ: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం.
• రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 243K: పంచాయతీ ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన నిబంధన.
• 73వ రాజ్యాంగ సవరణ: పంచాయతీరాజ్ సంస్థలకు రాజ్యాంగ హోదా కల్పించింది.
• స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు: రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం నిర్వహిస్తుంది.

I. తెలంగాణ కరెంట్ అఫైర్స్

27. భూగర్భజల సంరక్షణ, కరవు నివారణకు తెలంగాణ ప్రత్యేక కార్యాచరణ ప్రణాళిక

ఎందుకు వార్తల్లో?

తెలంగాణలో భూగర్భజలాల సంరక్షణ, కరవు నివారణ చర్యలను బలోపేతం చేయడానికి సమగ్ర కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాలని రాష్ట్ర నీటిపారుదల, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి 2026 నవంబర్ 5న అధికారులను ఆదేశించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• హైదరాబాద్‌లోని డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర సచివాలయంలో సమీక్ష సమావేశం నిర్వహించారు.
• జిల్లాలవారీగా భూగర్భజలాల పరిస్థితిని అధ్యయనం చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు.
• రాజస్థాన్‌లో అమలవుతున్న భూగర్భజలాల పునరుద్ధరణ కార్యక్రమాలను అధ్యయనం చేయాలని సూచించారు.
• మహారాష్ట్రలో అమలైన నీటి సంరక్షణ చర్యలను కూడా పరిశీలించాలని కోరారు.
• తెలంగాణ భౌగోళిక పరిస్థితులకు అనువైన పద్ధతులను ఎంపిక చేయాలని సూచించారు.
• భూగర్భజల శాఖ అధికారులు జిల్లా స్థాయి అధికారులతో సమన్వయం చేసుకోవాలి.
• భూగర్భజలాల పునర్భరణ, కరవు పరిస్థితులను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం పెంపు ప్రధాన లక్ష్యాలు.
• నీటి సంరక్షణ అవసరాలకు నిధులు అందిస్తామని మంత్రి తెలిపారు.
• నీటిపారుదల, భూగర్భజల, పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేయాలని ఆదేశించారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• రాష్ట్రం: తెలంగాణ.
• రాజధాని: హైదరాబాద్.
• Groundwater Recharge: భూగర్భజల నిల్వలను తిరిగి పెంచే ప్రక్రియ.
• Watershed Management: ఒక పరీవాహక ప్రాంతంలో నేల, నీటి వనరుల సమగ్ర సంరక్షణ.
• ప్రధాన పర్యావరణ సమస్య: భూగర్భజల మట్టాల తగ్గుదల.
• సంబంధిత రంగాలు: సాగునీరు, తాగునీరు, వ్యవసాయం, పర్యావరణ పరిరక్షణ.

28. హైదరాబాద్ సెంట్రల్ జైలులో ప్రత్యేక జెండర్-న్యూట్రల్ సెల్ ఏర్పాటు

ఎందుకు వార్తల్లో?

జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) జోక్యంతో హైదరాబాద్ సెంట్రల్ జైలు అధికారులు ప్రత్యేక జెండర్-న్యూట్రల్ సెల్ను ఏర్పాటు చేసినట్లు 2026 నవంబర్ 5న వెల్లడైంది.

ముఖ్యాంశాలు

• విభిన్న లింగ గుర్తింపులు కలిగిన వ్యక్తుల కోసం ఈ ప్రత్యేక సదుపాయాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
• జైలు పరిధిలో వారి గౌరవం, భద్రత, తగిన వసతి ఏర్పాట్లను నిర్ధారించడం ప్రధాన లక్ష్యం.
• మానవ హక్కుల పరిరక్షణలో భాగంగా జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ ఈ అంశాన్ని పరిశీలించింది.
• ప్రత్యేక సెల్ ఏర్పాటు చేసినట్లు జైలు అధికారులు కమిషన్‌కు తెలియజేశారు.
• శిక్షాసంస్థల్లో ప్రతి వ్యక్తిని సమానంగా, గౌరవంగా చూడాల్సిన అవసరాన్ని ఈ పరిణామం గుర్తుచేస్తుంది.
• జైళ్ల నిర్వహణ ప్రధానంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పరిధిలో ఉంటుంది.
• రాజ్యాంగ సమానత్వం, వ్యక్తిగత గౌరవం, మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు ఈ అంశం సంబంధం కలిగి ఉంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• NHRC: National Human Rights Commission.
• సంబంధిత చట్టం: Protection of Human Rights Act, 1993.
• రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 14: చట్టం ముందు సమానత్వం, చట్టాల సమాన రక్షణ.
• రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 21: జీవించే హక్కు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు రక్షణ.
• జైళ్లు: రాజ్యాంగ ఏడవ షెడ్యూల్‌లో రాష్ట్ర జాబితా, ఎంట్రీ 4.

J. క్రీడా కరెంట్ అఫైర్స్

29. ఆసియా ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ హాకీ ఫైనల్‌కు భారత్

ఎందుకు వార్తల్లో?

పురుషుల ఆసియా ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ హాకీ టోర్నమెంట్ సెమీఫైనల్‌లో దక్షిణ కొరియాను ఓడించి భారత జట్టు ఫైనల్‌కు అర్హత సాధించింది.

ఈ మ్యాచ్ 2026 నవంబర్ 4 సాయంత్రం జరిగింది.

ముఖ్యాంశాలు

• సెమీఫైనల్‌లో భారత్ 8–1 గోల్స్ తేడాతో దక్షిణ కొరియాను ఓడించింది.
• ఇది పురుషుల ఆసియా ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ హాకీ టోర్నమెంట్ తొమ్మిదవ ఎడిషన్.
• టోర్నమెంట్ పంజాబ్‌లోని మొహాలీలో జరుగుతోంది.
• భారత జట్టు ఫైనల్‌లో జపాన్‌తో తలపడేందుకు అర్హత సాధించింది.
• ఫైనల్ మ్యాచ్‌ను 2026 నవంబర్ 5న నిర్వహించేలా షెడ్యూల్ నిర్ణయించారు.
• మ్యాచ్ వేదిక మొహాలీలోని ఒలింపియన్ బల్బీర్ సింగ్ సీనియర్ అంతర్జాతీయ హాకీ స్టేడియం.
• ఆసియా పురుషుల హాకీలో భారత జట్టు ప్రదర్శనకు ఈ విజయం ముఖ్యమైనది.
• ఆసియాలోని ప్రముఖ జట్లు పాల్గొనే అంతర్జాతీయ ఫీల్డ్ హాకీ పోటీ ఆసియా ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• క్రీడ: ఫీల్డ్ హాకీ.
• అంతర్జాతీయ సమాఖ్య: International Hockey Federation (FIH).
• ఆసియా సమాఖ్య: Asian Hockey Federation.
• టోర్నమెంట్ వేదిక: మొహాలీ, పంజాబ్.
• సెమీఫైనల్ ప్రత్యర్థి: దక్షిణ కొరియా.
• ఫైనల్ ప్రత్యర్థి: జపాన్.

30. డాకార్ యూత్ ఒలింపిక్స్ బ్యాడ్మింటన్ ఫైనల్‌కు తన్వీ పత్రి

ఎందుకు వార్తల్లో?

డాకార్ 2026 యూత్ ఒలింపిక్ క్రీడల్లో భారత బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి తన్వీ పత్రి మహిళల సింగిల్స్ ఫైనల్‌కు చేరుకుంది.

ఈ విభాగంలో ఫైనల్‌కు చేరుకున్న తొలి భారతీయ మహిళగా ఆమె గుర్తింపు పొందింది.

ముఖ్యాంశాలు

• తన్వీ పత్రి మహిళల బ్యాడ్మింటన్ సింగిల్స్ ఫైనల్‌కు అర్హత సాధించింది.
• సెమీఫైనల్‌లో జపాన్‌కు చెందిన యుజునో వతనాబెను ఓడించింది.
• మ్యాచ్ స్కోరు 21–14, 11–21, 21–19.
• మ్యాచ్ సుమారు 54 నిమిషాలపాటు కొనసాగింది.
• ఈ పోటీలు సెనెగల్‌లోని డాకార్ నగరంలో జరుగుతున్నాయి.
• యూత్ ఒలింపిక్స్ బ్యాడ్మింటన్‌లో భారత మహిళల విజయాలకు ఇది ముఖ్యమైన మైలురాయి.
• ఫైనల్‌కు చేరుకోవడంతో కనీసం రజత పతకం సాధించే అవకాశం ఖాయమైంది.
• ఫైనల్ ఫలితం ఆధారంగా స్వర్ణ పతక విజేత నిర్ణయించబడుతుంది.
• యువ బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణులకు ఆమె సాధించిన విజయం ప్రేరణగా నిలుస్తుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• క్రీడాకారిణి: తన్వీ పత్రి.
• క్రీడ: బ్యాడ్మింటన్.
• విభాగం: మహిళల సింగిల్స్.
• ఆతిథ్య నగరం: డాకార్.
• ఆతిథ్య దేశం: సెనెగల్.
• సెనెగల్ రాజధాని: డాకార్.
• అంతర్జాతీయ బ్యాడ్మింటన్ సమాఖ్య: Badminton World Federation (BWF).

31. ఆసియా పారా గేమ్స్‌లో భారత క్రీడాకారులను సత్కరించిన ప్రధానమంత్రి

ఎందుకు వార్తల్లో?

2026 ఆసియా పారా గేమ్స్‌లో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచిన భారత క్రీడాకారులను ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2026 నవంబర్ 5న న్యూఢిల్లీలో సత్కరించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• 2026 ఆసియా పారా గేమ్స్ జపాన్‌లోని ఐచి–నగోయాలో జరిగాయి.
• ఆసియా పారా గేమ్స్ చరిత్రలో భారత్ తన అత్యుత్తమ ప్రదర్శన నమోదు చేసింది.
• భారత క్రీడాకారులు మొత్తం 114 పతకాలు సాధించారు.
• వీటిలో 30 స్వర్ణ, 35 రజత, 49 కాంస్య పతకాలు ఉన్నాయి.
• మొత్తం 97 మంది భారత పారా క్రీడాకారులు పతకాలు సాధించారు.
• క్రీడాకారుల పట్టుదల, కృషి, విజయాలను ప్రధానమంత్రి అభినందించారు.
• భారతదేశంలో పారా క్రీడలకు పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యాన్ని ఈ కార్యక్రమం తెలియజేస్తుంది.
• ఆసియా పారా గేమ్స్‌లో అర్హత కలిగిన వైకల్యాలు ఉన్న క్రీడాకారులు వివిధ క్రీడల్లో పాల్గొంటారు.
• అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత పారా క్రీడాకారుల ప్రతిభను ప్రోత్సహించడానికి ఈ విజయాలు ఉపయోగపడతాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• పోటీలు: ఆసియా పారా గేమ్స్.
• 2026 ఆతిథ్య ప్రాంతం: ఐచి–నగోయా, జపాన్.
• భారత్ సాధించిన మొత్తం పతకాలు: 114.
• స్వర్ణ పతకాలు: 30.
• ఆసియా స్థాయి నిర్వహణ సంస్థ: Asian Paralympic Committee.
• అంతర్జాతీయ సంస్థ: International Paralympic Committee.

K. ముఖ్యమైన దినోత్సవాలు

32. నవంబర్ 5 – ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం 2026

ఎందుకు వార్తల్లో?

సునామీ ప్రమాదాలపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం, విపత్తుల సమయంలో ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గించడమే లక్ష్యంగా ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 5న ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం నిర్వహిస్తారు.

ముఖ్యాంశాలు

• ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవాన్ని ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 5న నిర్వహిస్తారు.
• 2026 అధికారిక థీమ్: “Be Tsunami Ready: Resilience Starts With You.”
• ఈ దినోత్సవాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 2015లో ప్రకటించింది.
• సునామీ ప్రమాద సంకేతాలను ముందుగానే గుర్తించడం, వేగంగా స్పందించడం ముఖ్యమని ఈ దినోత్సవం తెలియజేస్తుంది.
• సముద్ర గర్భంలో సంభవించే భారీ భూకంపాలు, సముద్రాంతర్గత భూస్ఖలనాలు, కొన్ని అగ్నిపర్వత సంఘటనల వల్ల సునామీలు ఏర్పడవచ్చు.
• తీర ప్రాంత ప్రజలు సురక్షిత ప్రాంతాలు, అత్యవసర తరలింపు మార్గాలను ముందుగానే గుర్తించాలి.
• ఈ దినోత్సవం సెండాయ్ విపత్తు ప్రమాదాల తగ్గింపు కార్యాచరణ చట్రం 2015–2030 లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.
• ఐక్యరాజ్యసమితి విపత్తు ప్రమాదాల తగ్గింపు కార్యాలయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవగాహన కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహిస్తుంది.
• UNESCO-IOC ఆధ్వర్యంలోని Tsunami Ready కార్యక్రమం స్థానిక సమాజాల సునామీ సంసిద్ధతను పెంపొందించడానికి సహాయపడుతుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం: నవంబర్ 5.
• 2026 థీమ్: Be Tsunami Ready: Resilience Starts With You.
• UNDRR: United Nations Office for Disaster Risk Reduction.
• సెండాయ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ కాలం: 2015–2030.
• UNESCO-IOC: Intergovernmental Oceanographic Commission of UNESCO.
• భారత సునామీ హెచ్చరికల సంస్థ: Indian National Centre for Ocean Information Services (INCOIS).
• INCOIS ప్రధాన కార్యాలయం: హైదరాబాద్.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: భూ విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ.

Daily Current Affairs Test – కరెంట్ అఫైర్స్ టెస్ట్ – 5 November 2026