భారత భూగోళ శాస్త్రం - టెస్ట్ 91 - గ్రామీణ నివాసాలు మరియు నివాస నమూనాలు
Please keep at least one language enabled. || కనీసం ఒక భాషను ఎంచుకోండి.
Question 1
ప్రశ్న 1
Which of the following is a settlement shape rather than one of the four broad types of rural settlements commonly identified in India by NCERT?
క్రింది వాటిలో NCERT భారతదేశ గ్రామీణ నివాసాలకు పేర్కొన్న నాలుగు ప్రధాన రకాలలో ఒకటి కాకుండా, నివాస ఆకృతిని సూచించేది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT broadly classifies Indian rural settlements as clustered, semi-clustered, hamleted and dispersed.
• Linear refers to a geometrical form or spatial pattern of settlement rather than one of these four broad settlement types.
• A clustered settlement itself may display a rectangular, radial or linear arrangement of streets and houses.
• Linear refers to a geometrical form or spatial pattern of settlement rather than one of these four broad settlement types.
• A clustered settlement itself may display a rectangular, radial or linear arrangement of streets and houses.
వివరణ:
• NCERT భారత గ్రామీణ నివాసాలను ప్రధానంగా సమూహీకృత, అర్ధ-సమూహీకృత, ఉపగ్రామాలుగా విభజిత, చెదురుమదురు అనే నాలుగు రకాలుగా వర్గీకరిస్తుంది.
• రేఖాకార అనేది ఈ నాలుగు ప్రధాన రకాలలో ఒకటి కాకుండా నివాసం యొక్క జ్యామితీయ లేదా స్థల నమూనాను సూచిస్తుంది.
• సమూహీకృత నివాసం కూడా దీర్ఘచతురస్రాకార, రేడియల్ లేదా రేఖాకార అంతర్గత అమరికను కలిగి ఉండవచ్చు.
• రేఖాకార అనేది ఈ నాలుగు ప్రధాన రకాలలో ఒకటి కాకుండా నివాసం యొక్క జ్యామితీయ లేదా స్థల నమూనాను సూచిస్తుంది.
• సమూహీకృత నివాసం కూడా దీర్ఘచతురస్రాకార, రేడియల్ లేదా రేఖాకార అంతర్గత అమరికను కలిగి ఉండవచ్చు.
Question 2
ప్రశ్న 2
Which feature best characterises a clustered rural settlement?
సమూహీకృత గ్రామీణ నివాసాన్ని అత్యుత్తమంగా వివరించే లక్షణం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• A clustered settlement has a compact or closely built-up residential area.
• Its general living area is usually distinct from the surrounding farms, barns and pastures.
• Widely separated houses are characteristic of dispersed rather than clustered settlement.
• Its general living area is usually distinct from the surrounding farms, barns and pastures.
• Widely separated houses are characteristic of dispersed rather than clustered settlement.
వివరణ:
• సమూహీకృత నివాసంలో ఇళ్లు దగ్గరగా, సాంద్రంగా కూడి ఉంటాయి.
• సాధారణ నివాస ప్రాంతం చుట్టుపక్కల పొలాలు, గోదాములు, మేతభూముల నుండి స్పష్టంగా వేరుగా ఉంటుంది.
• ఇళ్లు చాలా దూరంగా విడివిడిగా ఉండటం సమూహీకృత నివాసానికి కాకుండా చెదురుమదురు నివాసానికి లక్షణం.
• సాధారణ నివాస ప్రాంతం చుట్టుపక్కల పొలాలు, గోదాములు, మేతభూముల నుండి స్పష్టంగా వేరుగా ఉంటుంది.
• ఇళ్లు చాలా దూరంగా విడివిడిగా ఉండటం సమూహీకృత నివాసానికి కాకుండా చెదురుమదురు నివాసానికి లక్షణం.
Question 3
ప్రశ్న 3
In parts of Rajasthan, which factor has historically encouraged compact rural settlement according to NCERT?
రాజస్థాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాంద్ర గ్రామీణ నివాసాలు ఏర్పడటానికి NCERT ప్రకారం ప్రధానంగా ఏ అంశం ప్రోత్సహించింది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT specifically associates compact settlement in parts of Rajasthan with scarcity of water.
• Concentration near usable water sources helps communities make maximum use of limited water resources.
• Thus, scarcity of water can sometimes promote settlement concentration rather than dispersion.
• Concentration near usable water sources helps communities make maximum use of limited water resources.
• Thus, scarcity of water can sometimes promote settlement concentration rather than dispersion.
వివరణ:
• రాజస్థాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాంద్ర నివాసాల ఏర్పాటును NCERT ప్రత్యేకంగా నీటి కొరతతో అనుసంధానిస్తుంది.
• ఉపయోగించగల నీటి వనరుల సమీపంలో ప్రజలు సమూహంగా నివసించడం పరిమిత నీటిని గరిష్ఠంగా వినియోగించేందుకు సహాయపడుతుంది.
• అందువల్ల నీటి కొరత కొన్ని పరిస్థితుల్లో నివాసాల చెదురుమదురుతనానికి కాకుండా కేంద్రీకరణకు దారితీయవచ్చు.
• ఉపయోగించగల నీటి వనరుల సమీపంలో ప్రజలు సమూహంగా నివసించడం పరిమిత నీటిని గరిష్ఠంగా వినియోగించేందుకు సహాయపడుతుంది.
• అందువల్ల నీటి కొరత కొన్ని పరిస్థితుల్లో నివాసాల చెదురుమదురుతనానికి కాకుండా కేంద్రీకరణకు దారితీయవచ్చు.
Question 4
ప్రశ్న 4
The occurrence of compact villages in the Bundelkhand region of central India has been associated with which factor?
మధ్య భారతదేశంలోని బుందేల్‌ఖండ్ ప్రాంతంలో సాంద్ర గ్రామాలు ఏర్పడటాన్ని ఏ అంశంతో అనుసంధానిస్తారు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Security and defence are recognised influences on rural settlement form.
• NCERT cites Bundelkhand in central India as an example where people lived in compact villages for security or defence reasons.
• Nagaland is also mentioned in this context, showing that settlement concentration is not determined by physical factors alone.
• NCERT cites Bundelkhand in central India as an example where people lived in compact villages for security or defence reasons.
• Nagaland is also mentioned in this context, showing that settlement concentration is not determined by physical factors alone.
వివరణ:
• గ్రామీణ నివాస రూపాన్ని ప్రభావితం చేసే అంశాల్లో భద్రత మరియు రక్షణ కూడా ఉన్నాయి.
• భద్రత లేదా రక్షణ కారణాల వల్ల ప్రజలు సాంద్ర గ్రామాల్లో నివసించిన ప్రాంతంగా మధ్య భారతదేశంలోని బుందేల్ఖండ్ను NCERT ఉదాహరిస్తుంది.
• ఈ సందర్భంలో నాగాలాండ్ను కూడా పేర్కొంటుంది; కాబట్టి నివాస కేంద్రీకరణను కేవలం భౌతిక అంశాలే నిర్ణయించవు.
• భద్రత లేదా రక్షణ కారణాల వల్ల ప్రజలు సాంద్ర గ్రామాల్లో నివసించిన ప్రాంతంగా మధ్య భారతదేశంలోని బుందేల్ఖండ్ను NCERT ఉదాహరిస్తుంది.
• ఈ సందర్భంలో నాగాలాండ్ను కూడా పేర్కొంటుంది; కాబట్టి నివాస కేంద్రీకరణను కేవలం భౌతిక అంశాలే నిర్ణయించవు.
Question 5
ప్రశ్న 5
Which statement best explains the formation of a semi-clustered or fragmented rural settlement?
అర్ధ-సమూహీకృత లేదా విభజిత గ్రామీణ నివాసం ఎలా ఏర్పడుతుందో ఉత్తమంగా వివరించే వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Semi-clustered settlements may result from a tendency to cluster within a restricted part of an otherwise dispersed settlement.
• They may also result from segregation or fragmentation of a formerly large compact village.
• They therefore represent an intermediate or fragmented form rather than complete concentration or complete isolation.
• They may also result from segregation or fragmentation of a formerly large compact village.
• They therefore represent an intermediate or fragmented form rather than complete concentration or complete isolation.
వివరణ:
• చెదురుమదురు నివాసంలోని ఒక పరిమిత ప్రాంతంలో ఇళ్లు సమూహీకరించబడటం వల్ల అర్ధ-సమూహీకృత నివాసం ఏర్పడవచ్చు.
• పెద్ద సాంద్ర గ్రామం వేరుపాటు లేదా విభజనకు లోనవడం వల్ల కూడా ఈ నమూనా ఏర్పడవచ్చు.
• అందువల్ల ఇది పూర్తి సాంద్రతకు లేదా పూర్తి ఏకాకితనానికి బదులుగా మధ్యస్థ లేదా విభజిత రూపాన్ని సూచిస్తుంది.
• పెద్ద సాంద్ర గ్రామం వేరుపాటు లేదా విభజనకు లోనవడం వల్ల కూడా ఈ నమూనా ఏర్పడవచ్చు.
• అందువల్ల ఇది పూర్తి సాంద్రతకు లేదా పూర్తి ఏకాకితనానికి బదులుగా మధ్యస్థ లేదా విభజిత రూపాన్ని సూచిస్తుంది.
Question 6
ప్రశ్న 6
Which description most accurately identifies a hamleted rural settlement?
ఉపగ్రామాలుగా విభజిత గ్రామీణ నివాసాన్ని అత్యంత ఖచ్చితంగా వివరించేది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• In a hamleted settlement, a village is fragmented into several units physically separated from one another.
• Despite their physical separation, the units bear a common village name.
• This differs from a dispersed pattern in which isolated dwellings or tiny groups are scattered over the landscape.
• Despite their physical separation, the units bear a common village name.
• This differs from a dispersed pattern in which isolated dwellings or tiny groups are scattered over the landscape.
వివరణ:
• ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసంలో గ్రామం భౌతికంగా వేరైన అనేక చిన్న నివాస విభాగాలుగా ఉంటుంది.
• భౌతికంగా వేరుగా ఉన్నప్పటికీ ఆ విభాగాలు ఒకే గ్రామ పేరును కలిగి ఉంటాయి.
• చెదురుమదురు నివాసంలో మాత్రం ఒంటరి గృహాలు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు విస్తారంగా చెల్లాచెదురుగా ఉంటాయి.
• భౌతికంగా వేరుగా ఉన్నప్పటికీ ఆ విభాగాలు ఒకే గ్రామ పేరును కలిగి ఉంటాయి.
• చెదురుమదురు నివాసంలో మాత్రం ఒంటరి గృహాలు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు విస్తారంగా చెల్లాచెదురుగా ఉంటాయి.
Question 7
ప్రశ్న 7
Which set consists entirely of local terms used for units of hamleted settlements in different parts of India?
భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాల చిన్న విభాగాలకు ఉపయోగించే స్థానిక పేర్ల సమూహం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT lists panna, para, palli, nagla and dhani as local names for physically separated units of hamleted settlements.
• These names vary among different parts of India while the separated units retain a common village identity.
• The other sets contain terms relating to physiography, agriculture or geographical regions rather than hamlet units.
• These names vary among different parts of India while the separated units retain a common village identity.
• The other sets contain terms relating to physiography, agriculture or geographical regions rather than hamlet units.
వివరణ:
• ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాల్లో భౌతికంగా వేరైన చిన్న విభాగాలకు పన్నా, పరా, పల్లి, నాగ్లా, ధాని వంటి స్థానిక పేర్లు ఉపయోగిస్తారని NCERT పేర్కొంటుంది.
• భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఈ పేర్లు మారినా, విడివిడిగా ఉన్న విభాగాలు ఒకే గ్రామ గుర్తింపును కలిగి ఉంటాయి.
• ఇతర ఎంపికలలోని పదాలు భూప్రకృతి, వ్యవసాయం లేదా భౌగోళిక ప్రాంతాలకు చెందినవి; ఉపగ్రామ విభాగాల పేర్లు కావు.
• భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఈ పేర్లు మారినా, విడివిడిగా ఉన్న విభాగాలు ఒకే గ్రామ గుర్తింపును కలిగి ఉంటాయి.
• ఇతర ఎంపికలలోని పదాలు భూప్రకృతి, వ్యవసాయం లేదా భౌగోళిక ప్రాంతాలకు చెందినవి; ఉపగ్రామ విభాగాల పేర్లు కావు.
Question 8
ప్రశ్న 8
Which region is correctly associated with a relatively frequent occurrence of hamleted settlements?
ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాలు తులనాత్మకంగా ఎక్కువగా కనిపించే ప్రాంతంతో సరిగా జతచేయబడినది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT states that hamleted settlements occur more frequently in the middle and lower Ganga Plain.
• Chhattisgarh and the lower valleys of the Himalayas are also specifically mentioned.
• Their segmentation is often associated with social and ethnic factors.
• Chhattisgarh and the lower valleys of the Himalayas are also specifically mentioned.
• Their segmentation is often associated with social and ethnic factors.
వివరణ:
• మధ్య మరియు దిగువ గంగా మైదానంలో ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయని NCERT పేర్కొంటుంది.
• ఛత్తీస్‌గఢ్ మరియు హిమాలయాల దిగువ లోయలను కూడా ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తుంది.
• ఇటువంటి గ్రామ విభజన తరచుగా సామాజిక మరియు జాతి సంబంధిత అంశాలతో ముడిపడి ఉంటుంది.
• ఛత్తీస్‌గఢ్ మరియు హిమాలయాల దిగువ లోయలను కూడా ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తుంది.
• ఇటువంటి గ్రామ విభజన తరచుగా సామాజిక మరియు జాతి సంబంధిత అంశాలతో ముడిపడి ఉంటుంది.
Question 9
ప్రశ్న 9
Which situation most strongly indicates a dispersed or isolated rural settlement pattern?
క్రింది పరిస్థితుల్లో ఏది చెదురుమదురు లేదా ఏకాకి గ్రామీణ నివాస నమూనాను అత్యంత స్పష్టంగా సూచిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Dispersed or isolated settlements consist of isolated dwellings or very small groups of dwellings separated from one another.
• NCERT associates them particularly with remote jungles, small hills and fragmented habitable terrain.
• A compact core, a common-name hamlet system or a continuous ribbon of houses represents a different settlement form.
• NCERT associates them particularly with remote jungles, small hills and fragmented habitable terrain.
• A compact core, a common-name hamlet system or a continuous ribbon of houses represents a different settlement form.
వివరణ:
• చెదురుమదురు లేదా ఏకాకి నివాసాల్లో ఒంటరి గృహాలు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు ఒకదానికొకటి దూరంగా ఉంటాయి.
• దూర అటవీ ప్రాంతాలు, చిన్న కొండలు, విభజిత నివాసయోగ్య భూభాగాలతో ఈ నమూనాను NCERT అనుసంధానిస్తుంది.
• సాంద్ర కేంద్రం, ఒకే పేరును పంచుకునే ఉపగ్రామాల వ్యవస్థ లేదా నిరంతర ఇళ్ల వరుస వేరే నివాస రూపాలను సూచిస్తాయి.
• దూర అటవీ ప్రాంతాలు, చిన్న కొండలు, విభజిత నివాసయోగ్య భూభాగాలతో ఈ నమూనాను NCERT అనుసంధానిస్తుంది.
• సాంద్ర కేంద్రం, ఒకే పేరును పంచుకునే ఉపగ్రామాల వ్యవస్థ లేదా నిరంతర ఇళ్ల వరుస వేరే నివాస రూపాలను సూచిస్తాయి.
Question 10
ప్రశ్న 10
Extreme dispersion of rural settlements is most directly favoured by which condition?
గ్రామీణ నివాసాలు అత్యంత చెదురుమదురుగా ఏర్పడటానికి క్రింది ఏ పరిస్థితి అత్యంత ప్రత్యక్షంగా అనుకూలిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Highly fragmented terrain separates suitable places for dwellings, farms and pastures.
• NCERT directly links extreme dispersion with the fragmented nature of terrain and the land-resource base of habitable areas.
• Continuous level terrain does not create the same degree of physical separation between suitable settlement sites.
• NCERT directly links extreme dispersion with the fragmented nature of terrain and the land-resource base of habitable areas.
• Continuous level terrain does not create the same degree of physical separation between suitable settlement sites.
వివరణ:
• తీవ్రంగా విభజిత భూభాగం గృహాలు, పొలాలు, మేతభూములకు అనుకూలమైన ప్రదేశాలను పరస్పరం వేరు చేస్తుంది.
• తీవ్రమైన చెదురుమదురు నివాసాన్ని విభజిత భూభాగం మరియు నివాసయోగ్య ప్రాంతాల భూ-వనరుల ఆధారంతో NCERT నేరుగా అనుసంధానిస్తుంది.
• నిరంతర సమతల భూమి అనుకూల నివాస ప్రదేశాల మధ్య ఇలాంటి తీవ్ర భౌతిక విభజనను సాధారణంగా కలిగించదు.
• తీవ్రమైన చెదురుమదురు నివాసాన్ని విభజిత భూభాగం మరియు నివాసయోగ్య ప్రాంతాల భూ-వనరుల ఆధారంతో NCERT నేరుగా అనుసంధానిస్తుంది.
• నిరంతర సమతల భూమి అనుకూల నివాస ప్రదేశాల మధ్య ఇలాంటి తీవ్ర భౌతిక విభజనను సాధారణంగా కలిగించదు.
Question 11
ప్రశ్న 11
A village in which houses extend mainly along a road, railway line, river, canal, valley edge or levee shows which settlement pattern?
రహదారి, రైలుమార్గం, నది, కాలువ, లోయ అంచు లేదా సహజ వరదతట్టు గట్టు వెంట ప్రధానంగా ఇళ్లు విస్తరించిన గ్రామం ఏ నివాస నమూనాను చూపుతుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Linear settlements develop where houses are arranged along an elongated feature or route.
• NCERT examples include roads, railway lines, rivers, canals, valley edges and levees.
• Linear describes the spatial form of settlement and does not automatically mean that the houses are widely dispersed.
• NCERT examples include roads, railway lines, rivers, canals, valley edges and levees.
• Linear describes the spatial form of settlement and does not automatically mean that the houses are widely dispersed.
వివరణ:
• పొడవుగా సాగిన భౌతిక లక్షణం లేదా మార్గం వెంట గృహాలు అమరినప్పుడు రేఖాకార నివాసం ఏర్పడుతుంది.
• రహదారులు, రైలుమార్గాలు, నదులు, కాలువలు, లోయ అంచులు, సహజ వరదతట్టు గట్లు వంటి వాటిని NCERT ఉదాహరణలుగా పేర్కొంటుంది.
• రేఖాకార అనేది నివాస స్థల రూపాన్ని సూచిస్తుంది; ఇళ్లు తప్పనిసరిగా చాలా దూరంగా చెదురుమదురుగా ఉన్నాయని అర్థం కాదు.
• రహదారులు, రైలుమార్గాలు, నదులు, కాలువలు, లోయ అంచులు, సహజ వరదతట్టు గట్లు వంటి వాటిని NCERT ఉదాహరణలుగా పేర్కొంటుంది.
• రేఖాకార అనేది నివాస స్థల రూపాన్ని సూచిస్తుంది; ఇళ్లు తప్పనిసరిగా చాలా దూరంగా చెదురుమదురుగా ఉన్నాయని అర్థం కాదు.
Question 12
ప్రశ్న 12
Which statement about the influence of village site and terrain on rural settlement form is most accurate?
గ్రామ స్థలం మరియు భూభాగ స్వరూపం గ్రామీణ నివాస రూపంపై చూపే ప్రభావం గురించి అత్యంత సరైన వాక్యం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT states that the site of a village and the surrounding topography and terrain influence its shape and size.
• Terrain controls where construction is feasible and how a settlement can spread spatially.
• Settlement form nevertheless reflects interaction with water, land use and social conditions as well.
• Terrain controls where construction is feasible and how a settlement can spread spatially.
• Settlement form nevertheless reflects interaction with water, land use and social conditions as well.
వివరణ:
• గ్రామ స్థలం, చుట్టుపక్కల భూప్రకృతి మరియు భూభాగ స్వరూపం గ్రామ ఆకారం, పరిమాణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయని NCERT పేర్కొంటుంది.
• ఎక్కడ నిర్మాణం సాధ్యమవుతుందో, గ్రామం ఏ విధంగా విస్తరించగలదో భూభాగం ప్రభావితం చేస్తుంది.
• అయితే నివాస రూపం నీరు, భూ వినియోగం మరియు సామాజిక పరిస్థితులతో కూడిన పరస్పర ప్రభావాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది.
• ఎక్కడ నిర్మాణం సాధ్యమవుతుందో, గ్రామం ఏ విధంగా విస్తరించగలదో భూభాగం ప్రభావితం చేస్తుంది.
• అయితే నివాస రూపం నీరు, భూ వినియోగం మరియు సామాజిక పరిస్థితులతో కూడిన పరస్పర ప్రభావాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది.
Question 13
ప్రశ్న 13
Consider the following factors influencing rural settlement types in India:
1. Nature of terrain and altitude
2. Climate and availability of water
3. Social structure, caste and religion
4. Security needs
Which of the above are recognised controls?
1. Nature of terrain and altitude
2. Climate and availability of water
3. Social structure, caste and religion
4. Security needs
Which of the above are recognised controls?
భారతదేశంలో గ్రామీణ నివాస రకాలపై ప్రభావం చూపే క్రింది అంశాలను పరిశీలించండి:
1. భూభాగ స్వరూపం మరియు ఎత్తు
2. వాతావరణం మరియు నీటి లభ్యత
3. సామాజిక నిర్మాణం, కులం మరియు మతం
4. భద్రతా అవసరాలు
పైవాటిలో గుర్తించబడిన నియంత్రకాలు ఏవి?
1. భూభాగ స్వరూపం మరియు ఎత్తు
2. వాతావరణం మరియు నీటి లభ్యత
3. సామాజిక నిర్మాణం, కులం మరియు మతం
4. భద్రతా అవసరాలు
పైవాటిలో గుర్తించబడిన నియంత్రకాలు ఏవి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Physical controls include terrain, altitude, climate and availability of water.
• Cultural and ethnic controls include social structure, caste and religion.
• Security considerations, including defence against thefts and robberies, are also recognised influences on rural settlement types.
• Cultural and ethnic controls include social structure, caste and religion.
• Security considerations, including defence against thefts and robberies, are also recognised influences on rural settlement types.
వివరణ:
• భౌతిక నియంత్రకాలలో భూభాగ స్వరూపం, ఎత్తు, వాతావరణం, నీటి లభ్యత ఉన్నాయి.
• సాంస్కృతిక మరియు జాతి సంబంధిత నియంత్రకాలలో సామాజిక నిర్మాణం, కులం, మతం ఉన్నాయి.
• దొంగతనాలు, దోపిడీల నుండి రక్షణ వంటి భద్రతా అంశాలు కూడా గ్రామీణ నివాస రకాలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
• సాంస్కృతిక మరియు జాతి సంబంధిత నియంత్రకాలలో సామాజిక నిర్మాణం, కులం, మతం ఉన్నాయి.
• దొంగతనాలు, దోపిడీల నుండి రక్షణ వంటి భద్రతా అంశాలు కూడా గ్రామీణ నివాస రకాలపై ప్రభావం చూపుతాయి.
Question 14
ప్రశ్న 14
Which site condition is especially favourable for a rural settlement dependent largely on crop cultivation?
పంట సాగుపై ప్రధానంగా ఆధారపడే గ్రామీణ నివాసానికి క్రింది ఏ స్థల పరిస్థితి ప్రత్యేకంగా అనుకూలంగా ఉంటుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Rural communities dependent on cultivation generally prefer land that is suitable for agriculture.
• Fertile soil supports crop production and has historically attracted permanent settlement.
• NCERT settlement geography therefore treats suitable fertile land as an important factor in the choice of rural settlement sites.
• Fertile soil supports crop production and has historically attracted permanent settlement.
• NCERT settlement geography therefore treats suitable fertile land as an important factor in the choice of rural settlement sites.
వివరణ:
• పంట సాగుపై ఆధారపడే గ్రామీణ సమాజాలు సాధారణంగా వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన భూమిని ఎంపిక చేసుకుంటాయి.
• సారవంతమైన నేల పంట ఉత్పత్తికి తోడ్పడి చారిత్రకంగా శాశ్వత నివాసాలను ఆకర్షించింది.
• అందువల్ల అనుకూలమైన సారవంతమైన భూమిని గ్రామీణ నివాస స్థల ఎంపికలో ముఖ్య అంశంగా NCERT నివాస భూగోళ శాస్త్రం పరిగణిస్తుంది.
• సారవంతమైన నేల పంట ఉత్పత్తికి తోడ్పడి చారిత్రకంగా శాశ్వత నివాసాలను ఆకర్షించింది.
• అందువల్ల అనుకూలమైన సారవంతమైన భూమిని గ్రామీణ నివాస స్థల ఎంపికలో ముఖ్య అంశంగా NCERT నివాస భూగోళ శాస్త్రం పరిగణిస్తుంది.
Question 15
ప్రశ్న 15
Which of the following pairs is incorrectly matched?
క్రింది జతల్లో తప్పుగా జతచేయబడినది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Clustered settlements are compact and closely built up.
• Semi-clustered settlements are widespread in the Gujarat Plain and parts of Rajasthan, while hamleted settlements consist of separated units bearing a common name.
• Dispersed settlements contain isolated houses or small groups and therefore are not a single compact block.
• Semi-clustered settlements are widespread in the Gujarat Plain and parts of Rajasthan, while hamleted settlements consist of separated units bearing a common name.
• Dispersed settlements contain isolated houses or small groups and therefore are not a single compact block.
వివరణ:
• సమూహీకృత నివాసాలు సాంద్రంగా, దగ్గరగా నిర్మితమై ఉంటాయి.
• అర్ధ-సమూహీకృత నివాసాలు గుజరాత్ మైదానం మరియు రాజస్థాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉంటాయి; ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాలు ఒకే పేరును కలిగిన వేరువేరు విభాగాలతో ఉంటాయి.
• చెదురుమదురు నివాసాల్లో ఒంటరి ఇళ్లు లేదా చిన్న గృహ సమూహాలు ఉంటాయి; అవి ఒకే సాంద్ర గృహ సముదాయం కావు.
• అర్ధ-సమూహీకృత నివాసాలు గుజరాత్ మైదానం మరియు రాజస్థాన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉంటాయి; ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాలు ఒకే పేరును కలిగిన వేరువేరు విభాగాలతో ఉంటాయి.
• చెదురుమదురు నివాసాల్లో ఒంటరి ఇళ్లు లేదా చిన్న గృహ సమూహాలు ఉంటాయి; అవి ఒకే సాంద్ర గృహ సముదాయం కావు.
Question 16
ప్రశ్న 16
Consider the following statements:
1. Hamleted settlements consist of physically separated units that may share a common village name.
2. Dispersed settlements may consist of isolated huts or very small hamlets in remote terrain.
3. Hamleted and dispersed settlements are identical concepts and can always be used interchangeably.
Which of the statements given above are correct?
1. Hamleted settlements consist of physically separated units that may share a common village name.
2. Dispersed settlements may consist of isolated huts or very small hamlets in remote terrain.
3. Hamleted and dispersed settlements are identical concepts and can always be used interchangeably.
Which of the statements given above are correct?
క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
1. ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాల్లో భౌతికంగా వేరైన విభాగాలు ఒకే గ్రామ పేరును పంచుకోవచ్చు.
2. చెదురుమదురు నివాసాల్లో దూర భూభాగంలో ఒంటరి ఇళ్లు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు ఉండవచ్చు.
3. ఉపగ్రామాలుగా విభజిత మరియు చెదురుమదురు నివాసాలు పూర్తిగా ఒకటే భావనలు; వాటిని ఎల్లప్పుడూ పరస్పరం మార్చి ఉపయోగించవచ్చు.
పై వాక్యాల్లో సరైనవి ఏవి?
1. ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాల్లో భౌతికంగా వేరైన విభాగాలు ఒకే గ్రామ పేరును పంచుకోవచ్చు.
2. చెదురుమదురు నివాసాల్లో దూర భూభాగంలో ఒంటరి ఇళ్లు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు ఉండవచ్చు.
3. ఉపగ్రామాలుగా విభజిత మరియు చెదురుమదురు నివాసాలు పూర్తిగా ఒకటే భావనలు; వాటిని ఎల్లప్పుడూ పరస్పరం మార్చి ఉపయోగించవచ్చు.
పై వాక్యాల్లో సరైనవి ఏవి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Statement 1 correctly describes the segmented but collectively named character of hamleted settlement.
• Statement 2 correctly describes the isolated-house or tiny-hamlet character of dispersed settlement.
• Statement 3 is incorrect because hamleted and dispersed settlements represent distinct spatial organisations.
• Statement 2 correctly describes the isolated-house or tiny-hamlet character of dispersed settlement.
• Statement 3 is incorrect because hamleted and dispersed settlements represent distinct spatial organisations.
వివరణ:
• వాక్యం 1 ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసంలోని విభాగాలు వేరైనా ఒకే గ్రామ పేరును పంచుకునే స్వభావాన్ని సరిగా వివరిస్తుంది.
• వాక్యం 2 చెదురుమదురు నివాసాల్లో ఒంటరి గృహాలు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు ఉండే లక్షణాన్ని సరిగా తెలియజేస్తుంది.
• వాక్యం 3 తప్పు; ఉపగ్రామాలుగా విభజిత మరియు చెదురుమదురు నివాసాలు వేర్వేరు స్థల అమరికలను సూచిస్తాయి.
• వాక్యం 2 చెదురుమదురు నివాసాల్లో ఒంటరి గృహాలు లేదా అతి చిన్న గృహ సమూహాలు ఉండే లక్షణాన్ని సరిగా తెలియజేస్తుంది.
• వాక్యం 3 తప్పు; ఉపగ్రామాలుగా విభజిత మరియు చెదురుమదురు నివాసాలు వేర్వేరు స్థల అమరికలను సూచిస్తాయి.
Question 17
ప్రశ్న 17
Which comparison between fertile level plains and highly fragmented hilly terrain is geographically most defensible?
సారవంతమైన సమతల మైదానాలు మరియు తీవ్రంగా విభజిత కొండ భూభాగాల మధ్య క్రింది ఏ పోలిక భౌగోళికంగా అత్యంత సమర్థించదగినది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Clustered settlements are commonly associated with fertile alluvial plains where continuous usable land permits concentration.
• Highly fragmented terrain separates habitable and cultivable sites and can promote dispersed settlement.
• These are broad tendencies rather than absolute rules because water, society and security also influence settlement patterns.
• Highly fragmented terrain separates habitable and cultivable sites and can promote dispersed settlement.
• These are broad tendencies rather than absolute rules because water, society and security also influence settlement patterns.
వివరణ:
• నిరంతరంగా ఉపయోగించగల భూమి కేంద్రీకృత నివాసానికి అనుకూలంగా ఉండే సారవంతమైన ఒండ్రు మైదానాల్లో సమూహీకృత నివాసాలు సాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
• తీవ్రంగా విభజిత భూభాగం నివాసయోగ్య మరియు సాగుయోగ్య ప్రదేశాలను విడదీసి చెదురుమదురు నివాసాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చు.
• ఇవి సాధారణ ధోరణులు మాత్రమే; నీరు, సామాజిక పరిస్థితులు, భద్రత కూడా నివాస నమూనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
• తీవ్రంగా విభజిత భూభాగం నివాసయోగ్య మరియు సాగుయోగ్య ప్రదేశాలను విడదీసి చెదురుమదురు నివాసాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చు.
• ఇవి సాధారణ ధోరణులు మాత్రమే; నీరు, సామాజిక పరిస్థితులు, భద్రత కూడా నివాస నమూనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
Question 18
ప్రశ్న 18
Which group of regions is specifically cited by NCERT as containing many areas with dispersed or isolated settlements?
NCERT ప్రకారం అనేక ప్రాంతాల్లో చెదురుమదురు లేదా ఏకాకి నివాసాలు కనిపించే రాష్ట్రాల సమూహం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT specifically mentions many areas of Meghalaya, Uttarakhand, Himachal Pradesh and Kerala as having dispersed settlements.
• Such settlements commonly occur where houses or small hamlets are separated by difficult or fragmented terrain.
• The middle and lower Ganga Plain and Chhattisgarh are more prominently cited in NCERT in connection with hamleted settlements.
• Such settlements commonly occur where houses or small hamlets are separated by difficult or fragmented terrain.
• The middle and lower Ganga Plain and Chhattisgarh are more prominently cited in NCERT in connection with hamleted settlements.
వివరణ:
• మేఘాలయ, ఉత్తరాఖండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ మరియు కేరళలోని అనేక ప్రాంతాల్లో చెదురుమదురు నివాసాలు కనిపిస్తాయని NCERT ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది.
• క్లిష్టమైన లేదా విభజిత భూభాగం కారణంగా ఇళ్లు లేదా చిన్న గృహ సమూహాలు పరస్పరం దూరంగా ఉన్న చోట్ల ఇటువంటి నివాసాలు సాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
• మధ్య మరియు దిగువ గంగా మైదానం, ఛత్తీస్‌గఢ్ ప్రాంతాలను NCERT ముఖ్యంగా ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాలకు సంబంధించి ప్రస్తావిస్తుంది.
• క్లిష్టమైన లేదా విభజిత భూభాగం కారణంగా ఇళ్లు లేదా చిన్న గృహ సమూహాలు పరస్పరం దూరంగా ఉన్న చోట్ల ఇటువంటి నివాసాలు సాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
• మధ్య మరియు దిగువ గంగా మైదానం, ఛత్తీస్‌గఢ్ ప్రాంతాలను NCERT ముఖ్యంగా ఉపగ్రామాలుగా విభజిత నివాసాలకు సంబంధించి ప్రస్తావిస్తుంది.
Question 19
ప్రశ్న 19
In flood-prone low-lying river basins, why may relatively elevated terraces or levees be preferred as rural settlement sites?
వరదలకు గురయ్యే లోతట్టు నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లో సాపేక్షంగా ఎత్తైన నది మెట్లు లేదా సహజ వరదతట్టు గట్లు గ్రామీణ నివాస స్థలాలుగా ఎందుకు ఎంపిక చేయబడవచ్చు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Rural settlements in flood-prone basins often seek comparatively elevated and safer ground.
• Terraces and levees can function as relatively dry points above frequently inundated low-lying surfaces.
• The choice illustrates how relief and flood risk can influence the location of rural settlements.
• Terraces and levees can function as relatively dry points above frequently inundated low-lying surfaces.
• The choice illustrates how relief and flood risk can influence the location of rural settlements.
వివరణ:
• వరద ప్రమాదం ఉన్న నదీ పరివాహక ప్రాంతాల్లో గ్రామీణ నివాసాలు సాధారణంగా సాపేక్షంగా ఎత్తైన, భద్రమైన భూమిని ఎంపిక చేసుకుంటాయి.
• నది మెట్లు మరియు సహజ వరదతట్టు గట్లు తరచుగా మునిగే లోతట్టు ఉపరితలాల కంటే సాపేక్షంగా పొడి ప్రదేశాలుగా ఉండవచ్చు.
• భూప్రకృతి మరియు వరద ప్రమాదం గ్రామీణ నివాస స్థల ఎంపికను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో ఇది చూపిస్తుంది.
• నది మెట్లు మరియు సహజ వరదతట్టు గట్లు తరచుగా మునిగే లోతట్టు ఉపరితలాల కంటే సాపేక్షంగా పొడి ప్రదేశాలుగా ఉండవచ్చు.
• భూప్రకృతి మరియు వరద ప్రమాదం గ్రామీణ నివాస స్థల ఎంపికను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో ఇది చూపిస్తుంది.
Question 20
ప్రశ్న 20
Which inference best explains how a village can be compact in the spacing of its houses yet display a linear internal pattern?
ఒక గ్రామంలో ఇళ్లు దగ్గరగా ఉండి సాంద్ర నివాసాన్ని ఏర్పరుస్తూనే, అంతర్గతంగా రేఖాకార నమూనాను ఎలా చూపగలదో ఉత్తమంగా వివరించే నిర్ధారణ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Clustered describes the compactness and inter-house spacing of the settlement.
• Linear describes the geometric arrangement of houses or streets along an elongated axis.
• NCERT notes that the streets of a clustered settlement may themselves show a linear geometric pattern.
• Linear describes the geometric arrangement of houses or streets along an elongated axis.
• NCERT notes that the streets of a clustered settlement may themselves show a linear geometric pattern.
వివరణ:
• సమూహీకృత అనే పదం నివాస సాంద్రతను మరియు ఇళ్ల మధ్య దూరాన్ని సూచిస్తుంది.
• రేఖాకార అనే పదం పొడవైన అక్షం వెంట ఇళ్లు లేదా వీధుల జ్యామితీయ అమరికను సూచిస్తుంది.
• సమూహీకృత నివాసంలోని వీధులు కూడా రేఖాకార జ్యామితీయ నమూనాను చూపవచ్చని NCERT పేర్కొంటుంది.
• రేఖాకార అనే పదం పొడవైన అక్షం వెంట ఇళ్లు లేదా వీధుల జ్యామితీయ అమరికను సూచిస్తుంది.
• సమూహీకృత నివాసంలోని వీధులు కూడా రేఖాకార జ్యామితీయ నమూనాను చూపవచ్చని NCERT పేర్కొంటుంది.
Answer Key సమాధానాల పట్టిక
-
Question 1 ప్రశ్న 1Answer: D. Linear సమాధానం: D. రేఖాకార
-
Question 2 ప్రశ్న 2Answer: B. Houses form a compact, closely built-up living area distinct from surrounding fields సమాధానం: B. ఇళ్లు సన్నిహితంగా సమూహంగా ఉండి, నివాస ప్రాంతం చుట్టుపక్కల పొలాల నుండి స్పష్టంగా వేరుగా ఉంటుంది
-
Question 3 ప్రశ్న 3Answer: B. Scarcity of water and the need to maximise use of available water resources సమాధానం: B. నీటి కొరత మరియు లభ్యమయ్యే నీటి వనరులను గరిష్ఠంగా వినియోగించాల్సిన అవసరం
-
Question 4 ప్రశ్న 4Answer: A. Security and defence సమాధానం: A. భద్రత మరియు రక్షణ
-
Question 5 ప్రశ్న 5Answer: A. It may develop from restricted clustering within a dispersed settlement or from segregation or fragmentation of a large compact village సమాధానం: A. చెదురుమదురు నివాసంలోని పరిమిత ప్రాంతంలో సమూహీకరణ వల్ల లేదా పెద్ద సాంద్ర గ్రామం వేరుపాటు లేదా విభజనకు లోనవడం వల్ల ఇది ఏర్పడవచ్చు
-
Question 6 ప్రశ్న 6Answer: B. Several physically separated units that together bear a common village name సమాధానం: B. భౌతికంగా వేరుగా ఉన్న అనేక నివాస విభాగాలు కలిపి ఒకే గ్రామ పేరును కలిగి ఉండటం
-
Question 7 ప్రశ్న 7Answer: A. Panna, para, palli, nagla, dhani సమాధానం: A. పన్నా, పరా, పల్లి, నాగ్లా, ధాని
-
Question 8 ప్రశ్న 8Answer: A. Middle and lower Ganga Plain సమాధానం: A. మధ్య మరియు దిగువ గంగా మైదానం
-
Question 9 ప్రశ్న 9Answer: B. Isolated huts or small groups of huts separated across remote hills or forested terrain సమాధానం: B. దూర ప్రాంత కొండలు లేదా అటవీ భూభాగంలో ఒకదానికొకటి దూరంగా ఉన్న ఒంటరి ఇళ్లు లేదా చిన్న గృహ సమూహాలు
-
Question 10 ప్రశ్న 10Answer: B. Highly fragmented terrain and a fragmented land-resource base of habitable areas సమాధానం: B. తీవ్రంగా విభజిత భూభాగం మరియు నివాసయోగ్య ప్రాంతాల విభజిత భూ-వనరుల ఆధారం
-
Question 11 ప్రశ్న 11Answer: B. Linear సమాధానం: B. రేఖాకార
-
Question 12 ప్రశ్న 12Answer: B. They can influence both the shape and size of a village సమాధానం: B. అవి గ్రామం యొక్క ఆకారం మరియు పరిమాణం రెండింటినీ ప్రభావితం చేయగలవు
-
Question 13 ప్రశ్న 13Answer: D. 1, 2, 3 and 4 సమాధానం: D. 1, 2, 3 మరియు 4
-
Question 14 ప్రశ్న 14Answer: B. Fertile land suitable for agriculture సమాధానం: B. వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన సారవంతమైన భూమి
-
Question 15 ప్రశ్న 15Answer: D. Dispersed settlement — necessarily a single compact block surrounded by farms సమాధానం: D. చెదురుమదురు నివాసం — తప్పనిసరిగా పొలాలతో చుట్టుముట్టబడిన ఒకే సాంద్ర గృహ సముదాయం
-
Question 16 ప్రశ్న 16Answer: C. 1 and 2 only సమాధానం: C. 1 మరియు 2 మాత్రమే
-
Question 17 ప్రశ్న 17Answer: B. Fertile level plains commonly favour greater clustering, whereas fragmented terrain can favour dispersion సమాధానం: B. సారవంతమైన సమతల మైదానాలు సాధారణంగా ఎక్కువ సమూహీకరణకు అనుకూలిస్తాయి; విభజిత భూభాగం చెదురుమదురు నివాసాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చు
-
Question 18 ప్రశ్న 18Answer: A. Meghalaya, Uttarakhand, Himachal Pradesh and Kerala సమాధానం: A. మేఘాలయ, ఉత్తరాఖండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ మరియు కేరళ
-
Question 19 ప్రశ్న 19Answer: B. They provide relatively dry sites that are less prone to flooding సమాధానం: B. అవి వరదలకు తక్కువగా గురయ్యే సాపేక్షంగా పొడి మరియు ఎత్తైన స్థలాలను అందించడం వల్ల
-
Question 20 ప్రశ్న 20Answer: A. Clustered and linear describe different dimensions of settlement classification సమాధానం: A. సమూహీకృత మరియు రేఖాకార అనే పదాలు నివాస వర్గీకరణలో వేర్వేరు లక్షణాలను సూచిస్తాయి