భారత భూగోళ శాస్త్రం - టెస్ట్ 17 - భారత ఎడారి మరియు శుష్క భూరూపాలు
Please keep at least one language enabled. || కనీసం ఒక భాషను ఎంచుకోండి.
Question 1
ప్రశ్న 1
The Indian Desert lies principally on which side of the Aravalli Hills?
భారత ఎడారి ప్రధానంగా అరవళి కొండల ఏ వైపున ఉంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT places the Indian Desert toward the western margins of the Aravalli Hills.
• Much of this arid region occupies western and northwestern Rajasthan.
• The Aravalli system forms an important transition between the highly arid west and relatively less arid regions farther east.
• Much of this arid region occupies western and northwestern Rajasthan.
• The Aravalli system forms an important transition between the highly arid west and relatively less arid regions farther east.
వివరణ:
• NCERT ప్రకారం భారత ఎడారి అరవళి కొండల పశ్చిమ అంచుల వైపు ఉంది.
• ఈ శుష్క ప్రాంతంలో పెద్ద భాగం పశ్చిమ మరియు వాయవ్య రాజస్థాన్‌లో విస్తరించింది.
• అరవళి వ్యవస్థ అత్యంత శుష్క పశ్చిమ ప్రాంతం మరియు తూర్పున ఉన్న తులనాత్మకంగా తక్కువ శుష్క ప్రాంతాల మధ్య ముఖ్య భౌగోళిక మార్పు మండలంగా ఉంటుంది.
• ఈ శుష్క ప్రాంతంలో పెద్ద భాగం పశ్చిమ మరియు వాయవ్య రాజస్థాన్‌లో విస్తరించింది.
• అరవళి వ్యవస్థ అత్యంత శుష్క పశ్చిమ ప్రాంతం మరియు తూర్పున ఉన్న తులనాత్మకంగా తక్కువ శుష్క ప్రాంతాల మధ్య ముఖ్య భౌగోళిక మార్పు మండలంగా ఉంటుంది.
Question 2
ప్రశ్న 2
Which description best characterises the surface of the Indian Desert?
భారత ఎడారి ఉపరితలాన్ని అత్యంత సరిగ్గా వివరించేది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT describes the Indian Desert as an undulating sandy plain covered with sand dunes.
• Wind action is extremely important in shaping and redistributing its loose sandy sediments.
• Dunes, sandy tracts and sparse vegetation are characteristic features of its landscape.
• Wind action is extremely important in shaping and redistributing its loose sandy sediments.
• Dunes, sandy tracts and sparse vegetation are characteristic features of its landscape.
వివరణ:
• NCERT భారత ఎడారిని ఇసుక దిబ్బలతో కప్పబడిన అలలలాంటి ఇసుక మైదానంగా వివరిస్తుంది.
• ఇక్కడ సడలిన ఇసుక అవక్షేపాలను మలచడం మరియు తరలించడంలో గాలి చర్య అత్యంత ముఖ్యమైనది.
• ఇసుక దిబ్బలు, ఇసుక మైదానాలు మరియు పలుచని వృక్షావరణం ఈ ప్రాంత భూదృశ్యానికి ప్రత్యేక లక్షణాలు.
• ఇక్కడ సడలిన ఇసుక అవక్షేపాలను మలచడం మరియు తరలించడంలో గాలి చర్య అత్యంత ముఖ్యమైనది.
• ఇసుక దిబ్బలు, ఇసుక మైదానాలు మరియు పలుచని వృక్షావరణం ఈ ప్రాంత భూదృశ్యానికి ప్రత్యేక లక్షణాలు.
Question 3
ప్రశ్న 3
According to the standard NCERT description, annual rainfall in the Indian Desert region is generally:
ప్రామాణిక NCERT వివరణ ప్రకారం భారత ఎడారి ప్రాంతంలో వార్షిక వర్షపాతం సాధారణంగా ఎంత కంటే తక్కువగా ఉంటుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT characterises the Indian Desert as receiving very low annual rainfall, below about 150 mm.
• High evaporation further intensifies the regional moisture deficit.
• Low and erratic rainfall contributes to sparse vegetation and strongly seasonal drainage.
• High evaporation further intensifies the regional moisture deficit.
• Low and erratic rainfall contributes to sparse vegetation and strongly seasonal drainage.
వివరణ:
• NCERT ప్రకారం భారత ఎడారి సంవత్సరానికి సుమారు 150 మి.మీ. కంటే తక్కువ వర్షపాతం పొందే అత్యల్ప వర్షపాత ప్రాంతం.
• అధిక ఆవిరీభవనం ప్రాంతీయ తేమ కొరతను మరింత పెంచుతుంది.
• తక్కువ మరియు అనిశ్చిత వర్షపాతం పలుచని వృక్షావరణం మరియు తీవ్ర కాలానుగుణ నదీ ప్రవాహానికి దోహదపడుతుంది.
• అధిక ఆవిరీభవనం ప్రాంతీయ తేమ కొరతను మరింత పెంచుతుంది.
• తక్కువ మరియు అనిశ్చిత వర్షపాతం పలుచని వృక్షావరణం మరియు తీవ్ర కాలానుగుణ నదీ ప్రవాహానికి దోహదపడుతుంది.
Question 4
ప్రశ్న 4
Why do the Aravalli Hills provide only limited orographic rainfall to much of western Rajasthan during the southwest monsoon?
నైరుతి రుతుపవన కాలంలో పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని పెద్ద ప్రాంతానికి అరవళి కొండలు ఎందుకు పరిమిత పర్వతోత్థాన వర్షపాతమే కలిగిస్తాయి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Aravalli Range trends broadly southwest to northeast.
• Its alignment is largely parallel to the Arabian Sea branch of the southwest monsoon rather than transverse to it.
• Consequently, the range produces relatively weak forced uplift of these moisture-bearing winds and western Rajasthan remains comparatively dry.
• Its alignment is largely parallel to the Arabian Sea branch of the southwest monsoon rather than transverse to it.
• Consequently, the range produces relatively weak forced uplift of these moisture-bearing winds and western Rajasthan remains comparatively dry.
వివరణ:
• అరవళి శ్రేణి విస్తృతంగా నైరుతి నుండి ఈశాన్య దిశలో సాగుతుంది.
• దీని దిశ అరేబియా సముద్ర శాఖ నైరుతి రుతుపవన గాలులకు అడ్డంగా కాకుండా చాలావరకు సమాంతరంగా ఉంటుంది.
• అందువల్ల తేమగల గాలులను బలంగా పైకి ఎగరేసే ప్రభావం పరిమితంగా ఉండి పశ్చిమ రాజస్థాన్ తులనాత్మకంగా శుష్కంగా ఉంటుంది.
• దీని దిశ అరేబియా సముద్ర శాఖ నైరుతి రుతుపవన గాలులకు అడ్డంగా కాకుండా చాలావరకు సమాంతరంగా ఉంటుంది.
• అందువల్ల తేమగల గాలులను బలంగా పైకి ఎగరేసే ప్రభావం పరిమితంగా ఉండి పశ్చిమ రాజస్థాన్ తులనాత్మకంగా శుష్కంగా ఉంటుంది.
Question 5
ప్రశ్న 5
Which is the only large river specifically identified by NCERT in the Indian Desert region?
భారత ఎడారి ప్రాంతంలో NCERT ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్న ఏకైక పెద్ద నది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT identifies the Luni as the only large river of the Indian Desert region.
• It drains an extensive arid and semi-arid tract west of the Aravalli system.
• Many smaller desert streams are seasonal and disappear after flowing only short distances.
• It drains an extensive arid and semi-arid tract west of the Aravalli system.
• Many smaller desert streams are seasonal and disappear after flowing only short distances.
వివరణ:
• NCERT భారత ఎడారి ప్రాంతంలోని ఏకైక పెద్ద నదిగా లూనిని పేర్కొంటుంది.
• ఇది అరవళి వ్యవస్థకు పశ్చిమాన ఉన్న విస్తార శుష్క మరియు అర్ధశుష్క ప్రాంతాన్ని ప్రవహిస్తుంది.
• అనేక చిన్న ఎడారి ప్రవాహాలు కాలానుగుణమైనవి; కొద్దిదూరం ప్రవహించిన తరువాత మాయమవుతాయి.
• ఇది అరవళి వ్యవస్థకు పశ్చిమాన ఉన్న విస్తార శుష్క మరియు అర్ధశుష్క ప్రాంతాన్ని ప్రవహిస్తుంది.
• అనేక చిన్న ఎడారి ప్రవాహాలు కాలానుగుణమైనవి; కొద్దిదూరం ప్రవహించిన తరువాత మాయమవుతాయి.
Question 6
ప్రశ్న 6
What is the general drainage direction of the Luni River after it leaves the Aravalli region?
అరవళి ప్రాంతాన్ని విడిచిన తరువాత లూని నది సాధారణంగా ఏ దిశగా ప్రవహిస్తుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Luni and its tributaries constitute the major river system of Rajasthan's desert region.
• The system drains generally westward and southwestward across the arid plain.
• The Luni ultimately trends toward and terminates in the Rann of Kachchh region.
• The system drains generally westward and southwestward across the arid plain.
• The Luni ultimately trends toward and terminates in the Rann of Kachchh region.
వివరణ:
• లూని మరియు దాని ఉపనదులు రాజస్థాన్ ఎడారి ప్రాంతంలోని ప్రధాన నదీ వ్యవస్థను ఏర్పరుస్తాయి.
• ఈ వ్యవస్థ సాధారణంగా పశ్చిమ మరియు నైరుతి దిశల్లో శుష్క మైదానం మీదుగా ప్రవహిస్తుంది.
• లూని చివరకు రణ్ ఆఫ్ కచ్ ప్రాంతం వైపు ప్రవహించి అక్కడ ముగుస్తుంది.
• ఈ వ్యవస్థ సాధారణంగా పశ్చిమ మరియు నైరుతి దిశల్లో శుష్క మైదానం మీదుగా ప్రవహిస్తుంది.
• లూని చివరకు రణ్ ఆఫ్ కచ్ ప్రాంతం వైపు ప్రవహించి అక్కడ ముగుస్తుంది.
Question 7
ప్రశ్న 7
Why do many small streams in the Thar Desert fail to reach the sea?
థార్ ఎడారిలోని అనేక చిన్న ప్రవాహాలు సముద్రాన్ని ఎందుకు చేరలేవు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Desert streams commonly appear only during or shortly after rainfall events.
• Low rainfall, high evaporation and infiltration through sandy deposits greatly reduce their discharge.
• Consequently, many streams disappear into the sand before establishing an external outlet to the sea.
• Low rainfall, high evaporation and infiltration through sandy deposits greatly reduce their discharge.
• Consequently, many streams disappear into the sand before establishing an external outlet to the sea.
వివరణ:
• ఎడారి ప్రవాహాలు సాధారణంగా వర్షపాతం సమయంలో లేదా వెంటనే తరువాత మాత్రమే కనిపిస్తాయి.
• తక్కువ వర్షపాతం, అధిక ఆవిరీభవనం మరియు ఇసుక నిక్షేపాల్లోకి నీరు చొరబడటం వల్ల వాటి ప్రవాహ పరిమాణం బాగా తగ్గుతుంది.
• అందువల్ల అనేక ప్రవాహాలు సముద్రానికి బాహ్య నిష్క్రమణ ఏర్పరచకముందే ఇసుకలో మాయమవుతాయి.
• తక్కువ వర్షపాతం, అధిక ఆవిరీభవనం మరియు ఇసుక నిక్షేపాల్లోకి నీరు చొరబడటం వల్ల వాటి ప్రవాహ పరిమాణం బాగా తగ్గుతుంది.
• అందువల్ల అనేక ప్రవాహాలు సముద్రానికి బాహ్య నిష్క్రమణ ఏర్పరచకముందే ఇసుకలో మాయమవుతాయి.
Question 8
ప్రశ్న 8
Which intermittent river enters northern Rajasthan, follows the Ghaggar-Hakra desert drainage corridor and may carry monsoon flows before its downstream channel is eventually lost in sandy arid terrain?
ఉత్తర రాజస్థాన్‌లోకి ప్రవేశించి ఘగ్గర్-హక్రా ఎడారి నదీ మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, రుతుపవన కాలంలో ప్రవాహాన్ని మోసి, దిగువ భాగంలో చివరకు శుష్క ఇసుక భూభాగంలో మాయమయ్యే కాలానుగుణ నది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Ghaggar-Hakra is an intermittent river originating in the Shiwalik region and flowing through Haryana into northern Rajasthan.
• Its desert channel passes through the Hanumangarh-Ganganagar sector and may carry water during strong monsoon-flow episodes.
• Farther downstream, the intermittent channel ultimately loses its flow in the sandy arid tract rather than reaching the sea.
• Its desert channel passes through the Hanumangarh-Ganganagar sector and may carry water during strong monsoon-flow episodes.
• Farther downstream, the intermittent channel ultimately loses its flow in the sandy arid tract rather than reaching the sea.
వివరణ:
• ఘగ్గర్-హక్రా శివాలిక్ ప్రాంతంలో ఉద్భవించి హర్యానా గుండా ఉత్తర రాజస్థాన్‌లోకి ప్రవేశించే కాలానుగుణ నది.
• దీని ఎడారి ప్రవాహ మార్గం హనుమాన్గఢ్-గంగానగర్ ప్రాంతం గుండా సాగి, బలమైన రుతుపవన ప్రవాహ సందర్భాల్లో నీటిని మోస్తుంది.
• మరింత దిగువన ఈ కాలానుగుణ ప్రవాహ మార్గం సముద్రాన్ని చేరకుండా చివరకు శుష్క ఇసుక ప్రాంతంలో తన ప్రవాహాన్ని కోల్పోతుంది.
• దీని ఎడారి ప్రవాహ మార్గం హనుమాన్గఢ్-గంగానగర్ ప్రాంతం గుండా సాగి, బలమైన రుతుపవన ప్రవాహ సందర్భాల్లో నీటిని మోస్తుంది.
• మరింత దిగువన ఈ కాలానుగుణ ప్రవాహ మార్గం సముద్రాన్ని చేరకుండా చివరకు శుష్క ఇసుక ప్రాంతంలో తన ప్రవాహాన్ని కోల్పోతుంది.
Question 9
ప్రశ్న 9
Barchans are best described as:
బార్ఖాన్‌లను అత్యంత సరిగ్గా ఎలా వివరిస్తారు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Barchans are characteristically crescent-shaped dunes formed by wind action.
• They commonly develop where sand supply is limited and the prevailing wind direction is relatively consistent.
• NCERT specifically notes extensive barchans in the Indian Desert.
• They commonly develop where sand supply is limited and the prevailing wind direction is relatively consistent.
• NCERT specifically notes extensive barchans in the Indian Desert.
వివరణ:
• బార్ఖాన్‌లు గాలి చర్య వల్ల ఏర్పడే ప్రత్యేక అర్ధచంద్రాకార ఇసుక దిబ్బలు.
• ఇసుక సరఫరా పరిమితంగా ఉండి ప్రధాన గాలి దిశ తులనాత్మకంగా స్థిరంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇవి సాధారణంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.
• భారత ఎడారిలో బార్ఖాన్‌లు విస్తారంగా కనిపిస్తాయని NCERT ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది.
• ఇసుక సరఫరా పరిమితంగా ఉండి ప్రధాన గాలి దిశ తులనాత్మకంగా స్థిరంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇవి సాధారణంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.
• భారత ఎడారిలో బార్ఖాన్‌లు విస్తారంగా కనిపిస్తాయని NCERT ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది.
Question 10
ప్రశ్న 10
Which type of sand dune becomes particularly prominent near the Indo-Pakistan boundary in the Indian Desert?
భారత ఎడారిలో భారత్-పాకిస్తాన్ సరిహద్దు సమీపంలో ప్రత్యేకంగా ప్రముఖంగా కనిపించే ఇసుక దిబ్బల రకం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT states that longitudinal dunes become more prominent near the Indo-Pakistan boundary.
• These dunes occur as elongated ridges of sand influenced by persistent wind regimes.
• They contrast with the crescent-shaped barchans that cover large parts of the desert.
• These dunes occur as elongated ridges of sand influenced by persistent wind regimes.
• They contrast with the crescent-shaped barchans that cover large parts of the desert.
వివరణ:
• భారత్-పాకిస్తాన్ సరిహద్దు సమీపంలో దీర్ఘాకార ఇసుక దిబ్బలు మరింత ప్రముఖంగా ఉంటాయని NCERT పేర్కొంటుంది.
• ఇవి నిరంతర గాలి చర్య ప్రభావంతో ఏర్పడే పొడవైన ఇసుక శిఖరరేఖలు.
• ఇవి ఎడారిలో విస్తారంగా కనిపించే అర్ధచంద్రాకార బార్ఖాన్లకు భిన్నంగా ఉంటాయి.
• ఇవి నిరంతర గాలి చర్య ప్రభావంతో ఏర్పడే పొడవైన ఇసుక శిఖరరేఖలు.
• ఇవి ఎడారిలో విస్తారంగా కనిపించే అర్ధచంద్రాకార బార్ఖాన్లకు భిన్నంగా ఉంటాయి.
Question 11
ప్రశ్న 11
Which Rajasthan region is specifically cited by NCERT as a place where groups of barchans can be observed?
బార్ఖాన్ ఇసుక దిబ్బల సమూహాలను చూడగల ప్రాంతంగా NCERT ప్రత్యేకంగా రాజస్థాన్‌లో ఏ ప్రాంతాన్ని పేర్కొంటుంది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• NCERT specifically mentions Jaisalmer in connection with groups of barchan dunes.
• Jaisalmer lies within the sandy desert landscape of western Rajasthan.
• Wind-shaped dunes form one of the area's most characteristic physical-geography features.
• Jaisalmer lies within the sandy desert landscape of western Rajasthan.
• Wind-shaped dunes form one of the area's most characteristic physical-geography features.
వివరణ:
• బార్ఖాన్ ఇసుక దిబ్బల సమూహాల సందర్భంలో NCERT జైసల్మేర్ను ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది.
• జైసల్మేర్ పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని ఇసుక ఎడారి భూదృశ్యంలో ఉంది.
• గాలి చర్యతో ఏర్పడిన ఇసుక దిబ్బలు ఈ ప్రాంతంలోని అత్యంత ప్రత్యేక భౌతిక భూగోళ లక్షణాల్లో ఒకటి.
• జైసల్మేర్ పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని ఇసుక ఎడారి భూదృశ్యంలో ఉంది.
• గాలి చర్యతో ఏర్పడిన ఇసుక దిబ్బలు ఈ ప్రాంతంలోని అత్యంత ప్రత్యేక భౌతిక భూగోళ లక్షణాల్లో ఒకటి.
Question 12
ప్రశ్న 12
Which geomorphic process is most directly responsible for building sand dunes in an arid desert?
శుష్క ఎడారిలో ఇసుక దిబ్బల నిర్మాణానికి అత్యంత ప్రత్యక్షంగా బాధ్యత వహించే భూరూప ప్రక్రియ ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Wind is a dominant geomorphic agent over extensive sandy parts of the Thar Desert.
• It transports loose sand through processes such as surface creep and saltation.
• Where wind velocity falls, transported sand is deposited and dunes develop.
• It transports loose sand through processes such as surface creep and saltation.
• Where wind velocity falls, transported sand is deposited and dunes develop.
వివరణ:
• థార్ ఎడారిలోని విస్తార ఇసుక ప్రాంతాల్లో గాలి ప్రధాన భూరూప కారకం.
• ఇది ఉపరితల చలనం మరియు ఎగిరి-పడే రవాణా వంటి ప్రక్రియల ద్వారా సడలిన ఇసుకను తరలిస్తుంది.
• గాలి వేగం తగ్గిన చోట తరలించిన ఇసుక నిక్షేపించబడి ఇసుక దిబ్బలు ఏర్పడతాయి.
• ఇది ఉపరితల చలనం మరియు ఎగిరి-పడే రవాణా వంటి ప్రక్రియల ద్వారా సడలిన ఇసుకను తరలిస్తుంది.
• గాలి వేగం తగ్గిన చోట తరలించిన ఇసుక నిక్షేపించబడి ఇసుక దిబ్బలు ఏర్పడతాయి.
Question 13
ప్రశ్న 13
What is meant by 'inland' or 'internal drainage' in an arid region?
శుష్క ప్రాంతంలో 'అంతర్గత నదీ ప్రవాహం' అంటే ఏమిటి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Internal drainage means that runoff has no continuous external outlet to the sea.
• Much of western Rajasthan contains internally drained tracts where seasonal streams terminate in sandy areas or closed depressions.
• High evaporation and low, irregular runoff favour this closed-drainage pattern.
• Much of western Rajasthan contains internally drained tracts where seasonal streams terminate in sandy areas or closed depressions.
• High evaporation and low, irregular runoff favour this closed-drainage pattern.
వివరణ:
• అంతర్గత నదీ ప్రవాహం అంటే ఉపరితల జలానికి సముద్రానికి చేరే నిరంతర బాహ్య నిష్క్రమణ లేకపోవడం.
• పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని విస్తార ప్రాంతాల్లో కాలానుగుణ ప్రవాహాలు ఇసుక ప్రాంతాల్లో లేదా మూసివున్న లోతట్టు ప్రాంతాల్లో ముగుస్తాయి.
• అధిక ఆవిరీభవనం మరియు తక్కువ, అనిశ్చిత ప్రవాహం ఈ మూసివున్న నదీ వ్యవస్థకు అనుకూల పరిస్థితులు కల్పిస్తాయి.
• పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని విస్తార ప్రాంతాల్లో కాలానుగుణ ప్రవాహాలు ఇసుక ప్రాంతాల్లో లేదా మూసివున్న లోతట్టు ప్రాంతాల్లో ముగుస్తాయి.
• అధిక ఆవిరీభవనం మరియు తక్కువ, అనిశ్చిత ప్రవాహం ఈ మూసివున్న నదీ వ్యవస్థకు అనుకూల పరిస్థితులు కల్పిస్తాయి.
Question 14
ప్రశ్న 14
Sambhar Lake is best classified as:
సాంభర్ సరస్సును అత్యంత సరిగ్గా ఏ విధంగా వర్గీకరించవచ్చు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Sambhar is a major shallow saline inland lake of Rajasthan.
• Rajasthan's wetland inventory identifies it as a saline wetland and a Ramsar Site.
• Strong evaporation and the closed-basin setting contribute to the concentration of salts.
• Rajasthan's wetland inventory identifies it as a saline wetland and a Ramsar Site.
• Strong evaporation and the closed-basin setting contribute to the concentration of salts.
వివరణ:
• సాంభర్ రాజస్థాన్‌లోని ప్రధాన అల్పలోతు లవణీయ అంతర్గత సరస్సు.
• రాజస్థాన్ తడిబయళ్ల జాబితా దీన్ని లవణీయ తడిబయలుగా మరియు రామ్సర్ ప్రాంతంగా గుర్తిస్తుంది.
• అధిక ఆవిరీభవనం మరియు మూసివున్న బేసిన్ స్వభావం లవణాల సాంద్రీకరణకు దోహదపడతాయి.
• రాజస్థాన్ తడిబయళ్ల జాబితా దీన్ని లవణీయ తడిబయలుగా మరియు రామ్సర్ ప్రాంతంగా గుర్తిస్తుంది.
• అధిక ఆవిరీభవనం మరియు మూసివున్న బేసిన్ స్వభావం లవణాల సాంద్రీకరణకు దోహదపడతాయి.
Question 15
ప్రశ్న 15
Which feature best explains why salt commonly accumulates in closed desert depressions and saline lakes?
మూసివున్న ఎడారి లోతట్టు ప్రాంతాలు మరియు లవణీయ సరస్సుల్లో ఉప్పు సాధారణంగా ఎందుకు పేరుకుపోతుందో ఉత్తమంగా వివరించేది ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Closed desert basins lack an effective surface outlet capable of carrying dissolved minerals to the sea.
• Water entering through rainfall or seasonal runoff is strongly reduced by evaporation.
• Repeated evaporation leaves dissolved salts behind and progressively increases salinity.
• Water entering through rainfall or seasonal runoff is strongly reduced by evaporation.
• Repeated evaporation leaves dissolved salts behind and progressively increases salinity.
వివరణ:
• మూసివున్న ఎడారి బేసిన్లకు ద్రవీభవించిన ఖనిజాలను సముద్రానికి తీసుకెళ్లే సమర్థవంతమైన ఉపరితల నిష్క్రమణ ఉండదు.
• వర్షపాతం లేదా కాలానుగుణ ప్రవాహాల ద్వారా వచ్చిన నీరు అధిక ఆవిరీభవనం వల్ల బాగా తగ్గుతుంది.
• పునరావృత ఆవిరీభవనం వల్ల లవణాలు అక్కడే మిగిలి కాలక్రమేణా లవణీయత పెరుగుతుంది.
• వర్షపాతం లేదా కాలానుగుణ ప్రవాహాల ద్వారా వచ్చిన నీరు అధిక ఆవిరీభవనం వల్ల బాగా తగ్గుతుంది.
• పునరావృత ఆవిరీభవనం వల్ల లవణాలు అక్కడే మిగిలి కాలక్రమేణా లవణీయత పెరుగుతుంది.
Question 16
ప్రశ్న 16
Didwana in Rajasthan is geographically notable for which arid-landform feature?
రాజస్థాన్‌లోని డీడ్వానా ఏ శుష్క భూరూప లక్షణానికి భౌగోళికంగా ప్రసిద్ధి చెందింది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Didwana is a saline closed depression or playa in Rajasthan's arid-semi-arid landscape.
• It is shallow and strongly influenced by seasonal rainfall and evaporation.
• Such playas are characteristic depositional depressions of internally drained dryland regions.
• It is shallow and strongly influenced by seasonal rainfall and evaporation.
• Such playas are characteristic depositional depressions of internally drained dryland regions.
వివరణ:
• డీడ్వానా రాజస్థాన్ శుష్క-అర్ధశుష్క భూదృశ్యంలో ఉన్న లవణీయ మూసివున్న లోతట్టు ప్రాంతం లేదా ప్లాయా.
• ఇది అల్పలోతుగా ఉండి కాలానుగుణ వర్షపాతం మరియు ఆవిరీభవనం ప్రభావానికి బలంగా లోనవుతుంది.
• ఇటువంటి ప్లాయాలు అంతర్గత నదీ ప్రవాహం గల శుష్క ప్రాంతాల్లో ప్రత్యేక నిక్షేప లోతట్టు భూరూపాలు.
• ఇది అల్పలోతుగా ఉండి కాలానుగుణ వర్షపాతం మరియు ఆవిరీభవనం ప్రభావానికి బలంగా లోనవుతుంది.
• ఇటువంటి ప్లాయాలు అంతర్గత నదీ ప్రవాహం గల శుష్క ప్రాంతాల్లో ప్రత్యేక నిక్షేప లోతట్టు భూరూపాలు.
Question 17
ప్రశ్న 17
Which of the following is a group of saline depressions or salt-lake areas associated with Rajasthan's arid and semi-arid landscape?
రాజస్థాన్ శుష్క మరియు అర్ధశుష్క భూదృశ్యంతో సంబంధం గల లవణీయ లోతట్టు ప్రాంతాలు లేదా ఉప్పు సరస్సుల సమూహం ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Rajasthan's drylands contain several saline depressions including Sambhar, Didwana and Pachpadra.
• These closed or poorly drained basins are strongly influenced by evaporation and salt concentration.
• Several such basins have long been associated with salt production.
• These closed or poorly drained basins are strongly influenced by evaporation and salt concentration.
• Several such basins have long been associated with salt production.
వివరణ:
• రాజస్థాన్ శుష్క భూభాగాల్లో సాంభర్, డీడ్వానా మరియు పచ్పద్రా వంటి అనేక లవణీయ లోతట్టు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
• ఈ మూసివున్న లేదా బలహీన నిష్క్రమణ కలిగిన బేసిన్లపై ఆవిరీభవనం మరియు లవణాల సాంద్రీకరణ బలమైన ప్రభావం చూపుతాయి.
• ఇటువంటి అనేక బేసిన్లు చాలాకాలంగా ఉప్పు ఉత్పత్తితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.
• ఈ మూసివున్న లేదా బలహీన నిష్క్రమణ కలిగిన బేసిన్లపై ఆవిరీభవనం మరియు లవణాల సాంద్రీకరణ బలమైన ప్రభావం చూపుతాయి.
• ఇటువంటి అనేక బేసిన్లు చాలాకాలంగా ఉప్పు ఉత్పత్తితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.
Question 18
ప్రశ్న 18
Which statement correctly describes the Rann of Kachchh in Gujarat?
గుజరాత్‌లోని రణ్ ఆఫ్ కచ్‌ను సరిగ్గా వివరించే ప్రకటన ఏది?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Rann is a saline desert or salt-marsh landscape for much of the year.
• During the monsoon, broad areas become inundated and marshy.
• In the dry season, evaporation leaves extensive salt-encrusted surfaces over fine silts and clays.
• During the monsoon, broad areas become inundated and marshy.
• In the dry season, evaporation leaves extensive salt-encrusted surfaces over fine silts and clays.
వివరణ:
• రణ్ సంవత్సరంలో ఎక్కువ కాలం లవణీయ ఎడారి లేదా ఉప్పు చిత్తడి భూదృశ్యంగా ఉంటుంది.
• రుతుపవన కాలంలో విస్తార ప్రాంతాలు నీటితో నిండిపోయి చిత్తడిగా మారుతాయి.
• పొడి కాలంలో ఆవిరీభవనం వల్ల సన్నని సిల్ట్ మరియు మట్టి ఉపరితలాలపై విస్తార ఉప్పు పొరలు మిగులుతాయి.
• రుతుపవన కాలంలో విస్తార ప్రాంతాలు నీటితో నిండిపోయి చిత్తడిగా మారుతాయి.
• పొడి కాలంలో ఆవిరీభవనం వల్ల సన్నని సిల్ట్ మరియు మట్టి ఉపరితలాలపై విస్తార ఉప్పు పొరలు మిగులుతాయి.
Question 19
ప్రశ్న 19
The Rann of Kachchh is conventionally divided into which two major parts?
రణ్ ఆఫ్ కచ్‌ను సంప్రదాయంగా ఏ రెండు ప్రధాన భాగాలుగా విభజిస్తారు?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• The Kachchh saline lowland is conventionally recognised in two major parts: the Great Rann and the Little Rann.
• Both are extensive saline landscapes associated with the Kachchh region of Gujarat.
• Seasonal inundation, fine sediments and salt-encrusted dry-season surfaces are characteristic features.
• Both are extensive saline landscapes associated with the Kachchh region of Gujarat.
• Seasonal inundation, fine sediments and salt-encrusted dry-season surfaces are characteristic features.
వివరణ:
• కచ్ లవణీయ లోతట్టు భూభాగాన్ని సంప్రదాయంగా గ్రేట్ రణ్ మరియు లిటిల్ రణ్ అనే రెండు ప్రధాన భాగాలుగా గుర్తిస్తారు.
• ఇవి రెండూ గుజరాత్‌లోని కచ్ ప్రాంతంతో సంబంధం గల విస్తార లవణీయ భూదృశ్యాలు.
• కాలానుగుణ నీటి ముంపు, సన్నని అవక్షేపాలు మరియు పొడి కాలంలో ఉప్పు పొరలతో కూడిన ఉపరితలాలు వీటి ముఖ్య లక్షణాలు.
• ఇవి రెండూ గుజరాత్‌లోని కచ్ ప్రాంతంతో సంబంధం గల విస్తార లవణీయ భూదృశ్యాలు.
• కాలానుగుణ నీటి ముంపు, సన్నని అవక్షేపాలు మరియు పొడి కాలంలో ఉప్పు పొరలతో కూడిన ఉపరితలాలు వీటి ముఖ్య లక్షణాలు.
Question 20
ప్రశ్న 20
Consider the following statements about India's arid and desert geography:
1. The Thar Desert lies mainly west of the Aravalli system.
2. Luni is the major large river of the Indian Desert region.
3. Barchans are crescent-shaped sand dunes.
4. Sambhar is an inland saline lake of Rajasthan.
Which of the statements given above are correct?
1. The Thar Desert lies mainly west of the Aravalli system.
2. Luni is the major large river of the Indian Desert region.
3. Barchans are crescent-shaped sand dunes.
4. Sambhar is an inland saline lake of Rajasthan.
Which of the statements given above are correct?
భారత శుష్క మరియు ఎడారి భూగోళం గురించి క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. థార్ ఎడారి ప్రధానంగా అరవళి వ్యవస్థకు పశ్చిమాన ఉంది.
2. లూని భారత ఎడారి ప్రాంతంలోని ప్రధాన పెద్ద నది.
3. బార్ఖాన్‌లు అర్ధచంద్రాకార ఇసుక దిబ్బలు.
4. సాంభర్ రాజస్థాన్‌లోని అంతర్గత లవణీయ సరస్సు.
పై ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
1. థార్ ఎడారి ప్రధానంగా అరవళి వ్యవస్థకు పశ్చిమాన ఉంది.
2. లూని భారత ఎడారి ప్రాంతంలోని ప్రధాన పెద్ద నది.
3. బార్ఖాన్‌లు అర్ధచంద్రాకార ఇసుక దిబ్బలు.
4. సాంభర్ రాజస్థాన్‌లోని అంతర్గత లవణీయ సరస్సు.
పై ప్రకటనల్లో ఏవి సరైనవి?
Select an option first. || ముందుగా ఒక సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
Explanation:
• Statement 1 correctly places the core Indian Desert west of the Aravalli system, while statement 2 correctly identifies the Luni as its only large river in NCERT's description.
• Statement 3 correctly defines barchans as crescent-shaped dunes formed by wind action.
• Statement 4 is also correct because Sambhar is a major inland saline lake of Rajasthan; therefore all four statements are correct.
• Statement 3 correctly defines barchans as crescent-shaped dunes formed by wind action.
• Statement 4 is also correct because Sambhar is a major inland saline lake of Rajasthan; therefore all four statements are correct.
వివరణ:
• ప్రకటన 1 భారత ఎడారి ప్రధాన ప్రాంతాన్ని అరవళి వ్యవస్థకు పశ్చిమాన సరిగ్గా ఉంచుతుంది; ప్రకటన 2 NCERT వివరణ ప్రకారం లూనిని ఈ ప్రాంతంలోని ఏకైక పెద్ద నదిగా సరిగ్గా గుర్తిస్తుంది.
• ప్రకటన 3 బార్ఖాన్‌లను గాలి చర్యతో ఏర్పడే అర్ధచంద్రాకార ఇసుక దిబ్బలుగా సరిగ్గా నిర్వచిస్తుంది.
• ప్రకటన 4 కూడా సరైనది; సాంభర్ రాజస్థాన్‌లోని ప్రధాన అంతర్గత లవణీయ సరస్సు. అందువల్ల నాలుగు ప్రకటనలూ సరైనవే.
• ప్రకటన 3 బార్ఖాన్‌లను గాలి చర్యతో ఏర్పడే అర్ధచంద్రాకార ఇసుక దిబ్బలుగా సరిగ్గా నిర్వచిస్తుంది.
• ప్రకటన 4 కూడా సరైనది; సాంభర్ రాజస్థాన్‌లోని ప్రధాన అంతర్గత లవణీయ సరస్సు. అందువల్ల నాలుగు ప్రకటనలూ సరైనవే.
Answer Key సమాధానాల పట్టిక
-
Question 1 ప్రశ్న 1Answer: A. Western side సమాధానం: A. పశ్చిమ వైపు
-
Question 2 ప్రశ్న 2Answer: B. An undulating sandy plain with extensive sand dunes సమాధానం: B. విస్తార ఇసుక దిబ్బలతో కూడిన అలలలాంటి ఇసుక మైదానం
-
Question 3 ప్రశ్న 3Answer: A. Below about 150 mm సమాధానం: A. సుమారు 150 మి.మీ. కంటే తక్కువ
-
Question 4 ప్రశ్న 4Answer: B. Their general southwest-northeast alignment is broadly parallel to the Arabian Sea branch of the southwest monsoon సమాధానం: B. వాటి సాధారణ నైరుతి-ఈశాన్య దిశ అరేబియా సముద్ర శాఖ నైరుతి రుతుపవన గాలుల దిశకు విస్తృతంగా సమాంతరంగా ఉంటుంది
-
Question 5 ప్రశ్న 5Answer: B. Luni సమాధానం: B. లూని
-
Question 6 ప్రశ్న 6Answer: B. Southwest toward the Rann of Kachchh సమాధానం: B. నైరుతిగా రణ్ ఆఫ్ కచ్ వైపు
-
Question 7 ప్రశ్న 7Answer: B. They have insufficient and highly seasonal discharge and often disappear into sandy terrain సమాధానం: B. వాటి ప్రవాహం తక్కువగా, అత్యంత కాలానుగుణంగా ఉండి తరచుగా ఇసుక భూభాగంలో మాయమవుతుంది
-
Question 8 ప్రశ్న 8Answer: A. Ghaggar సమాధానం: A. ఘగ్గర్
-
Question 9 ప్రశ్న 9Answer: A. Crescent-shaped sand dunes సమాధానం: A. అర్ధచంద్రాకార ఇసుక దిబ్బలు
-
Question 10 ప్రశ్న 10Answer: A. Longitudinal dunes సమాధానం: A. దీర్ఘాకార ఇసుక దిబ్బలు
-
Question 11 ప్రశ్న 11Answer: A. Jaisalmer సమాధానం: A. జైసల్మేర్
-
Question 12 ప్రశ్న 12Answer: A. Wind transport followed by deposition of sand సమాధానం: A. గాలి ద్వారా ఇసుక రవాణా తరువాత నిక్షేపణ
-
Question 13 ప్రశ్న 13Answer: B. Drainage terminates within the land in depressions, lakes or sandy tracts instead of reaching the sea సమాధానం: B. నదీ ప్రవాహం సముద్రాన్ని చేరకుండా భూభాగంలోని లోతట్టు ప్రాంతాలు, సరస్సులు లేదా ఇసుక ప్రాంతాల్లో ముగియడం
-
Question 14 ప్రశ్న 14Answer: B. A shallow inland saline lake of Rajasthan సమాధానం: B. రాజస్థాన్‌లోని అల్పలోతు అంతర్గత లవణీయ సరస్సు
-
Question 15 ప్రశ్న 15Answer: A. Water leaves mainly by evaporation while dissolved salts remain behind సమాధానం: A. నీరు ప్రధానంగా ఆవిరైపోతూ ద్రవీభవించిన లవణాలు అక్కడే మిగిలిపోవడం
-
Question 16 ప్రశ్న 16Answer: A. A saline playa lake సమాధానం: A. లవణీయ ప్లాయా సరస్సు
-
Question 17 ప్రశ్న 17Answer: A. Sambhar, Didwana and Pachpadra సమాధానం: A. సాంభర్, డీడ్వానా మరియు పచ్పద్రా
-
Question 18 ప్రశ్న 18Answer: B. It is a saline desert that is largely dry and salt-encrusted in the dry season but becomes extensively inundated or marshy during the monsoon సమాధానం: B. ఇది పొడి కాలంలో ప్రధానంగా ఎండిపోయి ఉప్పు పొరలతో ఉండే లవణీయ ఎడారి; రుతుపవన కాలంలో విస్తారంగా నీటితో నిండిపోయి లేదా చిత్తడిగా మారుతుంది
-
Question 19 ప్రశ్న 19Answer: B. Great Rann and Little Rann సమాధానం: B. గ్రేట్ రణ్ మరియు లిటిల్ రణ్
-
Question 20 ప్రశ్న 20Answer: D. 1, 2, 3 and 4 సమాధానం: D. 1, 2, 3 మరియు 4