15 September 2026 – Daily Current Affairs – తెలుగు మరియు English లో

English – Daily Current Affairs – 15 September 2026

A. International Current Affairs

1. South Korea and Kazakhstan Sign MoU on Peaceful Nuclear Energy Cooperation

Why in News?

South Korea and Kazakhstan signed a Memorandum of Understanding on 15 September 2026 to strengthen cooperation in the peaceful use of nuclear energy. The agreement was concluded during talks between South Korean President Lee Jae Myung and Kazakhstan President Kassym-Jomart Tokayev.

Key Points

• The nuclear-energy agreement focuses on the peaceful use of atomic energy.
• It was among 13 cooperation documents concluded during the bilateral engagement.
• The two countries also agreed to strengthen cooperation in energy, science and technology, trade and critical minerals.
• Kazakhstan is strategically important because of its large uranium and mineral resources.
• South Korea is seeking diversified supplies of minerals required for advanced manufacturing and high-technology industries.
• The discussions also covered artificial intelligence and industrial cooperation.
• The bilateral engagement took place ahead of wider South Korea–Central Asia talks.

Exam Focus

• Kazakhstan Capital: Astana
• South Korea Capital: Seoul
• Kazakhstan is one of the world’s leading uranium-producing countries.
• Nuclear cooperation agreements generally cover peaceful areas such as power generation, research, safety and technology.

2. China’s New Technology-Security Exit and Entry Rules Take Effect

Why in News?

China’s new exit-and-entry regulations took effect on 15 September 2026, expanding restrictions connected with national, industrial and technological security.

Key Points

• Chinese authorities can restrict citizens from leaving the country in specified technology-security cases.
• The rules cover violations related to export controls and technology import-export regulations that could affect industrial or technological security.
• Exit restrictions can range from six months to three years in specified cases.
• Chinese citizens who commit certain illegal or criminal acts abroad affecting national security can face restrictions after returning.
• Foreign nationals may also face entry bans for specified violations, including false visa-related statements.
• The framework reflects China’s growing emphasis on protecting strategic technologies and intellectual property.
• The rules have also attracted attention because of their implications for professionals working in sensitive technology sectors.

Exam Focus

• China Capital: Beijing
• Technology export controls are increasingly important in global competition involving semiconductors, AI and advanced manufacturing.
• Exit controls are different from ordinary visa restrictions because they regulate a person’s ability to leave a country.

3. UN Reports Initial Progress in DRC Ebola Response but Says Crisis Remains Severe

Why in News?

United Nations and health officials reported on 15 September 2026 that some indicators in the Ebola outbreak in the Democratic Republic of the Congo (DRC) were improving, but warned that it was still too early to declare that the epidemic had passed its peak.

Key Points

• The outbreak has affected multiple provinces and thousands of people in the DRC.
• Some affected health zones have reported extended periods without new infections.
• Ituri province has shown encouraging signs of improvement.
• Conditions remain particularly difficult in parts of North Kivu.
• Conflict, population movement and limited health access complicate outbreak control.
• Contact tracing, surveillance, isolation and vaccination remain important components of the response.
• International health authorities cautioned against declaring the outbreak under control prematurely.

Exam Focus

• DRC Capital: Kinshasa
• Ebola is caused by viruses belonging to the Filoviridae family.
• Ebola primarily spreads through direct contact with infected bodily fluids.
• The World Health Organization headquarters is in Geneva, Switzerland.

B. National Current Affairs

4. 89th Know India Programme Begins for Indian Diaspora Youth

Why in News?

The 89th edition of the Know India Programme (KIP) began on 15 September 2026. The Ministry of External Affairs programme is scheduled to continue until 29 September 2026 and is designed to connect young members of the Indian diaspora with contemporary India and their ancestral roots.

Key Points

• KIP is a flagship initiative of the Ministry of External Affairs.
• The 89th edition runs from 15–29 September 2026.
• The programme provides diaspora youth exposure to India’s culture, heritage, economy, innovation, science and technology.
• It also introduces participants to India’s development programmes and institutions.
• The 89th edition focuses particularly on “Scholars and Innovators.”
• Participants visit important institutions, historical locations and development projects.
• The programme seeks to strengthen long-term engagement between India and younger generations of the overseas Indian community.

Exam Focus

• KIP: Know India Programme
• Parent Ministry: Ministry of External Affairs
• It primarily targets young members of the Indian diaspora.
• Diaspora terminology includes PIOs, OCIs and NRIs depending on programme eligibility rules.

5. Rural Development Department and PFRDA Launch ‘Pension Sakhis’ Initiative

Why in News?

The Department of Rural Development and the Pension Fund Regulatory and Development Authority (PFRDA) signed an MoU on 15 September 2026 to expand rural pension coverage through a grassroots network of Pension Sakhis.

Key Points

• Pension Sakhis will promote awareness of pension and retirement-security schemes.
• They will assist rural households with enrolment and pension-related services.
• The programme will leverage the community network of DAY-NRLM.
• Banking Correspondent Sakhis and other trained community resource persons can support implementation.
• Important target groups include Self-Help Group members, rural women and underserved households.
• Services are intended to reach people in remote areas through doorstep assistance.
• The initiative combines pension-sector expertise with India’s large rural SHG institutional network.

Exam Focus

• PFRDA: Pension Fund Regulatory and Development Authority
• DAY-NRLM: Deendayal Antyodaya Yojana–National Rural Livelihoods Mission
• DAY-NRLM functions under the Ministry of Rural Development.
• PFRDA regulates and develops India’s pension sector, including the National Pension System.

6. Reduced Sugar Stock-Holding Limit Comes into Force

Why in News?

The Union government’s reduced stock-holding limit for sugar dealers came into effect on 15 September 2026. The ceiling was reduced from 4,000 quintals to 2,000 quintals and is scheduled to remain applicable until 30 November 2026.

Key Points

• The new general stock ceiling is 2,000 quintals per sugar dealer.
• The measure became effective on 15 September.
• Dealers cannot ordinarily retain stock for more than 30 days from the date of receipt.
• The measure is intended to curb hoarding and speculative accumulation.
• It also seeks to maintain adequate domestic availability and price stability.
• Kolkata and its extended metropolitan areas retain a higher 4,000-quintal limit because of their role in supplying eastern and North-Eastern India.
• The government has also strengthened monitoring and physical verification of sugar stocks.

Exam Focus

• 1 quintal = 100 kilograms
• Sugar regulation comes under the Department of Food and Public Distribution.
• The department is under the Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution.
• Stock limits can be used to discourage hoarding of essential commodities.

C. Economy & Banking Current Affairs

7. New UPI Merchant MDR Framework Announced for Payments Above ₹2,000

Why in News?

A new framework announced on 15 September 2026 provides for a 0.4% Merchant Discount Rate (MDR) on specified UPI merchant transactions above ₹2,000, with implementation scheduled from 15 October 2026. Person-to-person UPI transfers are not covered by the merchant charge.

Key Points

• The measure concerns eligible person-to-merchant UPI transactions.
• It does not impose a charge on ordinary person-to-person UPI transfers.
• The general merchant rate for the specified transactions is 0.4%.
• The revised framework is scheduled to take effect on 15 October 2026.
• Special structures apply to certain sectors such as fuel, railways, insurance and telecom.
• Merchants are not supposed to transfer the applicable MDR burden to consumers.
• UPI continues to be India’s principal real-time interoperable retail-payment platform.

Exam Focus

• UPI: Unified Payments Interface
• NPCI: National Payments Corporation of India
• MDR: Merchant Discount Rate
• UPI was launched in 2016.
• NPCI also operates major retail-payment infrastructure such as IMPS and RuPay.

8. India Records $20.8 Billion Balance of Payments Surplus in July 2026

Why in News?

Data released on 15 September 2026 showed that India’s overall Balance of Payments surplus increased to $20.8 billion in July 2026, compared with approximately $0.3 billion in July 2025.

Key Points

• India’s overall BoP position recorded a substantial surplus during July.
• The improvement was supported by a sharp rise in foreign-exchange inflows.
• Overseas deposits played an important role in strengthening capital inflows.
• India’s current account nevertheless remained in deficit during the month.
• The current account includes merchandise trade, services, income and transfers.
• The capital and financial side reflects investments, loans and other cross-border financial flows.
• A BoP surplus can contribute to an increase in foreign-exchange reserves, depending on central-bank operations.

Exam Focus

• India’s external-sector statistics are compiled by the Reserve Bank of India.
• Current Account: trade in goods/services, income and transfers.
• Financial Account: cross-border investment and other financial transactions.
• Balance of Payments records economic transactions between residents of India and the rest of the world.

9. RBI Files Caveat in Bombay High Court in Tata Sons Listing Matter

Why in News?

The Reserve Bank of India filed a caveat in the Bombay High Court in connection with the regulatory issue concerning the proposed mandatory listing of Tata Sons, following the rejection of the company’s request to surrender its registration as a core investment company.

Key Points

• A caveat seeks to ensure that the RBI is heard before any court order is passed in a potential challenge.
• Tata Sons is the principal holding company of the Tata Group.
• It is classified within the RBI’s regulatory framework for Core Investment Companies/NBFCs.
• RBI’s scale-based regulatory framework subjects systemically important NBFCs to stronger oversight.
• The regulatory dispute has implications for whether Tata Sons may be required to undertake a public listing.
• The development brought renewed attention to RBI’s regulation of large non-bank financial institutions.
• A caveat itself does not constitute a final judicial decision on the merits of a dispute.

Exam Focus

• RBI Headquarters: Mumbai
• RBI was established in 1935.
• NBFC: Non-Banking Financial Company
• Core Investment Companies primarily hold investments in group companies.

D. Science, Technology & Space Current Affairs

10. MediaTek Launches Dimensity 9600 Pro Using TSMC’s 2-nanometre Technology

Why in News?

MediaTek launched its Dimensity 9600 Pro mobile processor on 15 September 2026, built using Taiwan Semiconductor Manufacturing Company’s advanced 2-nanometre process technology.

Key Points

• The Dimensity 9600 Pro targets the premium smartphone market.
• It is MediaTek’s first flagship smartphone processor based on TSMC’s 2-nm technology.
• Smaller semiconductor process nodes can support improvements in transistor density, performance and energy efficiency.
• The processor includes enhanced Neural Processing Unit (NPU) capabilities.
• The NPU is designed to accelerate on-device artificial-intelligence workloads.
• MediaTek also introduced the Dimensity 9600M using a 3-nm process.
• The development highlights intensifying competition in advanced semiconductor manufacturing.

Exam Focus

• TSMC: Taiwan Semiconductor Manufacturing Company
• NPU: Neural Processing Unit
• Semiconductor fabrication process nodes are commonly expressed in nanometres.
• Advanced chips are central to smartphones, AI systems, automobiles and high-performance computing.

11. Vega-C Carries FLEX and Copernicus Sentinel-3C on Dual Earth-Observation Mission

Why in News?

Europe’s Vega-C launch vehicle carried the FLEX and Copernicus Sentinel-3C Earth-observation satellites from Europe’s Spaceport in French Guiana in the early hours of 15 September 2026.

Key Points

• FLEX stands for Fluorescence Explorer.
• FLEX is an ESA Earth Explorer mission designed to measure plant fluorescence associated with photosynthesis.
• The mission will help scientists assess vegetation health and understand carbon and water cycles.
• Sentinel-3C is the third satellite in the Copernicus Sentinel-3 series.
• Sentinel-3 satellites monitor oceans, land, ice and atmospheric conditions.
• Sentinel-3C operates as part of Europe’s Copernicus Earth-observation programme.
• The satellites were carried by the Vega-C launch system.
• Their Earth-observation data can support climate science, vegetation assessment, ocean monitoring and weather services.

Exam Focus

• ESA: European Space Agency
• FLEX: Fluorescence Explorer
• Copernicus: European Union Earth-observation programme
• Launch site: Europe’s Spaceport, French Guiana
• FLEX studies photosynthetic activity by observing fluorescence from plants.

12. CSIR-NIScPR Adopts SARAL AI to Convert Research Papers into Short Videos

Why in News?

The CSIR-National Institute of Science Communication and Policy Research (CSIR-NIScPR) announced on 15 September 2026 that it is using SARAL AI to convert research papers published in its journals into short, accessible videos.

Key Points

• SARAL AI is an initiative connected with the Anusandhan National Research Foundation (ANRF).
• CSIR-NIScPR is using it to simplify the communication of scientific research.
• Research papers can be transformed into more accessible video formats.
• The initiative is particularly aimed at students and the general public.
• It seeks to expand the reach of scientific knowledge beyond conventional academic journals.
• The initiative demonstrates a practical application of generative and multimedia AI in science communication.
• Scientific institutions have been encouraged to explore emerging technologies for wider public engagement.

Exam Focus

• CSIR: Council of Scientific and Industrial Research
• NIScPR: National Institute of Science Communication and Policy Research
• ANRF: Anusandhan National Research Foundation
• ANRF was created to strengthen India’s research and innovation ecosystem.

E. Environment & Ecology Current Affairs

13. World Circular Economy Forum 2026 Opens in Gandhinagar

Why in News?

The World Circular Economy Forum 2026 (WCEF 2026) opened at Mahatma Mandir, Gandhinagar, Gujarat, on 15 September 2026. It is the 10th edition of the forum and marks its first hosting in South Asia.

Key Points

• The main WCEF 2026 forum is being held on 15–16 September 2026.
• Accelerator sessions are scheduled for 17–18 September.
• The theme is “Circular Economy: Transition for People and Prosperity.”
• The forum brings together governments, industry, researchers, financiers and innovators.
• Major areas include resource efficiency, waste reduction, circular production and sustainable business models.
• The event is organised with the participation of CPCB, the Union Environment Ministry, the Government of Gujarat and Finland’s Sitra.
• WCEF is a global initiative associated with the Finnish Innovation Fund Sitra.
• The forum has been organised annually since 2017.

Exam Focus

• WCEF 2026: 10th edition
• Venue: Gandhinagar, Gujarat
• Theme: Circular Economy: Transition for People and Prosperity
• Sitra: Finnish Innovation Fund
• Circular economy emphasises keeping materials and products in productive use for longer while reducing waste.

F. Defence & Security Current Affairs

14. Indian Air Force Holds First Dronathon-2026 at Pokhran

Why in News?

The Indian Air Force’s first Dronathon-2026 was inaugurated at the Pokhran Field Firing Range in Jaisalmer, Rajasthan, during the strict current-affairs window. The three-day programme runs from 14–16 September 2026 and focuses on indigenous unmanned and counter-unmanned technologies.

Key Points

• The event was inaugurated by Air Marshal Ashutosh Dixit, Vice Chief of the Air Staff.
• Dronathon brings together defence companies, startups, MSMEs, DPSUs and technology innovators.
• Participants demonstrate Unmanned Aerial Systems (UAS) under operational conditions.
• Counter-Unmanned Aerial Systems are another major focus.
• Demonstrations include surveillance and reconnaissance systems.
• Other focus areas include autonomous operations, swarm technology and electronic warfare.
• The initiative supports greater interaction between the IAF and India’s domestic defence-technology ecosystem.
• Dronathon aligns with the objective of building indigenous, future-ready defence capabilities.

Exam Focus

• UAS: Unmanned Aerial System
• CUAS: Counter-Unmanned Aerial System
• Venue: Pokhran Field Firing Range, Jaisalmer, Rajasthan
• Organiser: Indian Air Force
• Drone swarms, autonomous navigation and electronic warfare are increasingly important in modern warfare.

G. Awards, Appointments, Reports & Rankings

15. WTO Releases World Trade Report 2026

Why in News?

The World Trade Organization released the World Trade Report 2026 on 15 September 2026, examining the achievements and growing challenges facing the multilateral trading system.

Key Points

• The report says the multilateral trading system is at a critical juncture.
• It examines the long-term role of GATT and the WTO in reducing trade barriers and expanding global commerce.
• Around 72% of global merchandise trade continues to take place under WTO most-favoured-nation tariff terms.
• The WTO currently has 166 members.
• The report identifies geopolitical tensions, industrial policy, digitalisation, AI and environmental pressures as major challenges.
• It warns that fragmentation of the global economy into competing trade blocs would impose substantial economic costs.
• A scenario in which WTO-based multilateralism is replaced entirely by an unstructured network of free-trade agreements could significantly reduce global GDP and exports.
• Stronger international cooperation, by contrast, could provide gains to world output and trade.

Exam Focus

• WTO Headquarters: Geneva, Switzerland
• Established: 1 January 1995
• WTO succeeded GATT — General Agreement on Tariffs and Trade.
• MFN: Most-Favoured-Nation principle
• WTO covers trade in goods, services and intellectual property.

16. CEEW Study Says Renewables Plus Storage Can Reduce Rajasthan’s Future Power Costs

Why in News?

A new study released on 15 September 2026 by the Council on Energy, Environment and Water (CEEW) examined Rajasthan’s future electricity requirements and found that renewable energy combined with storage could offer a lower-cost alternative to adding new coal capacity in certain scenarios.

Key Points

• The study evaluates options for meeting Rajasthan’s rising and increasingly variable electricity demand.
• It compares new coal capacity with combinations of renewable energy and storage.
• Renewable-plus-storage solutions could reduce future power-procurement costs under the study’s modelling assumptions.
• Energy storage is particularly important for meeting demand outside solar-generation hours.
• The study highlights the importance of planning for peak demand, not merely total annual electricity consumption.
• Battery storage and other flexible resources can help integrate variable solar and wind power.
• The findings are relevant to India’s broader transition towards a cleaner and more flexible power system.

Exam Focus

• CEEW: Council on Energy, Environment and Water
• Rajasthan is one of India’s leading states in solar-energy development.
• Energy storage helps balance the variable output of solar and wind power.
• Power-sector planning increasingly combines generation capacity with storage and transmission requirements.

H. Andhra Pradesh Current Affairs

17. NREDCAP Outlines Andhra Pradesh Roadmap for Over 160 GW of Clean Energy Capacity

Why in News?

The New & Renewable Energy Development Corporation of Andhra Pradesh (NREDCAP) outlined on 15 September 2026 the state’s implementation strategy for handling rising power demand while moving towards more than 160 GW of clean-energy capacity under the Andhra Pradesh Integrated Clean Energy Policy framework.

Key Points

• Andhra Pradesh aims to develop more than 160 GW of clean-energy capacity.
• The roadmap includes major expansion of both solar and wind generation.
• NREDCAP identified energy storage as essential for maintaining grid reliability.
• The state is targeting development of large-scale pumped-storage capacity.
• Battery Energy Storage Systems are another major component of the clean-energy strategy.
• Growing electricity demand from data centres and energy-intensive industries is expected to increase the need for reliable green power.
• The state is promoting hybrid renewable, Firm and Dispatchable Renewable Energy and round-the-clock power solutions.
• The roadmap forms part of Andhra Pradesh’s ambition to position itself as a major clean-energy investment and manufacturing hub.

Exam Focus

• NREDCAP: New & Renewable Energy Development Corporation of Andhra Pradesh
• It is the state’s nodal agency for renewable-energy development.
• FDRE: Firm and Dispatchable Renewable Energy
• Pumped-storage hydropower is used to store energy by moving water between reservoirs at different elevations.

I. Telangana Current Affairs

18. Telangana Seeks Aga Khan Foundation Support for Musi Rejuvenation and Heritage Conservation

Why in News?

Telangana Chief Minister A. Revanth Reddy met Prince Rahim Aga Khan V at Hyderabad’s Taj Falaknuma Palace on 15 September 2026 and sought the Aga Khan Foundation’s cooperation in the Musi River rejuvenation programme and conservation of important heritage structures.

Key Points

• The Chief Minister sought cooperation for conservation of Hyderabad’s architectural heritage.
• He highlighted the Aga Khan Foundation’s previous role in restoring the Qutb Shahi Tombs.
• The Foundation has also been associated with restoration of the Telangana Legislative Council building.
• Telangana sought assistance for conserving the historic Osmania General Hospital structure.
• Support was also requested for restoration of City College along the Musi.
• The state plans to combine river rejuvenation with heritage conservation and riverfront development.
• The government also intends to promote a night-time economy along parts of the Musi riverfront.
• Revanth Reddy invited Prince Rahim Aga Khan V to the Telangana Global Summit, scheduled at Future City from 7–9 December 2026.

Exam Focus

• Musi River flows through Hyderabad.
• Musi is a tributary of the Krishna River.
• Qutb Shahi Tombs: Hyderabad
• Taj Falaknuma Palace: Hyderabad
• Heritage conservation is an important component of urban redevelopment and cultural tourism.

J. Sports Current Affairs

Nothing Important Available.

K. Important Days & Observances

19. International Day of Democracy Observed on 15 September

Why in News?

The International Day of Democracy was observed worldwide on 15 September 2026, providing an opportunity to highlight democratic participation, accountable institutions, human rights and public involvement in decision-making.

Key Points

• International Day of Democracy is observed annually on 15 September.
• The United Nations General Assembly established the observance in 2007.
• The first International Day of Democracy was observed in 2008.
• The day encourages governments to strengthen democratic institutions and processes.
• Democracy is closely linked with participation, accountability, human rights and the rule of law.
• The observance also promotes broader public engagement in governance.
• It provides an opportunity to review challenges faced by democratic institutions worldwide.

Exam Focus

• Date: 15 September
• UNGA Resolution: 62/7
• Established: 2007
• First observed: 2008

20. India Observes Engineers’ Day in Honour of Sir M. Visvesvaraya

Why in News?

India observed Engineers’ Day on 15 September 2026 in honour of legendary engineer and statesman Sir Mokshagundam Visvesvaraya.

Key Points

• Engineers’ Day in India is observed every year on 15 September.
• The date commemorates the birth anniversary of Sir M. Visvesvaraya.
• He was born on 15 September 1861.
• Visvesvaraya made important contributions to irrigation, water management and engineering.
• He served as the Dewan of Mysore from 1912 to 1918.
• He was associated with major infrastructure and industrial-development initiatives in Mysore.
• He received India’s highest civilian honour, the Bharat Ratna, in 1955.
• Engineers’ Day recognises the contribution of engineers to infrastructure, innovation, technology and nation-building.

Exam Focus

• Full Name: Sir Mokshagundam Visvesvaraya
• Birth: 15 September 1861
• Bharat Ratna: 1955
• Engineers’ Day in India: 15 September
• World Engineering Day for Sustainable Development: 4 March

తెలుగులో – 15 సెప్టెంబర్ 2026 – డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్

A. అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్

1. శాంతియుత అణుశక్తి సహకారంపై దక్షిణ కొరియా–కజకిస్తాన్ అవగాహన ఒప్పందం

ఎందుకు వార్తల్లో?

15 సెప్టెంబర్ 2026న దక్షిణ కొరియా, కజకిస్తాన్ దేశాలు శాంతియుత అణుశక్తి వినియోగంలో సహకారాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి. దక్షిణ కొరియా అధ్యక్షుడు లీ జే మ్యుంగ్, కజకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు కాసిమ్-జోమార్ట్ టోకాయేవ్ మధ్య జరిగిన చర్చల సందర్భంగా ఈ ఒప్పందం కుదిరింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ ఒప్పందం ప్రధానంగా శాంతియుత అణుశక్తి వినియోగంపై దృష్టి సారిస్తుంది.
• ద్వైపాక్షిక సమావేశంలో మొత్తం 13 సహకార పత్రాలు కుదిరాయి.
• ఇంధనం, విజ్ఞాన సాంకేతికత, వాణిజ్యం, కీలక ఖనిజాల రంగాల్లో సహకారాన్ని విస్తరించేందుకు రెండు దేశాలు అంగీకరించాయి.
• కజకిస్తాన్‌కు భారీ యురేనియం, కీలక ఖనిజ వనరులు ఉన్నాయి.
• ఆధునిక తయారీ, హైటెక్ పరిశ్రమలకు అవసరమైన ఖనిజాల సరఫరాను విభిన్నీకరించడానికి దక్షిణ కొరియా ప్రయత్నిస్తోంది.
• కృత్రిమ మేధస్సు, పారిశ్రామిక సహకారం కూడా చర్చల్లో భాగమయ్యాయి.
• విస్తృత దక్షిణ కొరియా–మధ్య ఆసియా చర్చలకు ముందు ఈ ద్వైపాక్షిక సమావేశం జరిగింది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• కజకిస్తాన్ రాజధాని: అస్తానా
• దక్షిణ కొరియా రాజధాని: సియోల్
• ప్రపంచంలోని ప్రధాన యురేనియం ఉత్పత్తి దేశాల్లో కజకిస్తాన్ ఒకటి.
• శాంతియుత అణుశక్తి సహకారంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి, పరిశోధన, భద్రత, సాంకేతికత వంటి రంగాలు ఉంటాయి.

2. చైనాలో కొత్త సాంకేతిక–జాతీయ భద్రత ప్రవేశ, నిష్క్రమణ నిబంధనలు అమల్లోకి

ఎందుకు వార్తల్లో?

జాతీయ, పారిశ్రామిక, సాంకేతిక భద్రతకు సంబంధించిన అంశాల్లో ప్రవేశం మరియు దేశం విడిచి వెళ్లడంపై పరిమితులను విస్తరించే చైనా కొత్త నిబంధనలు 15 సెప్టెంబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి.

ముఖ్యాంశాలు

• నిర్దిష్ట సాంకేతిక భద్రతా కేసుల్లో చైనా పౌరులు దేశం విడిచి వెళ్లకుండా అధికారులు ఆంక్షలు విధించవచ్చు.
• ఎగుమతి నియంత్రణలు, సాంకేతిక దిగుమతి–ఎగుమతి నిబంధనల ఉల్లంఘనలు ఈ పరిధిలోకి వస్తాయి.
• కొన్ని సందర్భాల్లో నిష్క్రమణ ఆంక్షలు ఆరు నెలల నుంచి మూడు సంవత్సరాల వరకు ఉండవచ్చు.
• విదేశాల్లో జాతీయ భద్రతకు విఘాతం కలిగించే చట్టవిరుద్ధ చర్యలకు పాల్పడిన చైనా పౌరులపై తిరిగి వచ్చిన తర్వాత కూడా పరిమితులు విధించవచ్చు.
• తప్పుడు వీసా సమాచారం వంటి ఉల్లంఘనలపై విదేశీయులకు ప్రవేశ నిషేధం విధించే అవకాశం ఉంది.
• వ్యూహాత్మక సాంకేతికత, మేధో సంపత్తి పరిరక్షణపై చైనా పెంచుతున్న దృష్టిని ఈ నిబంధనలు ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
• సెమీకండక్టర్లు, కృత్రిమ మేధస్సు, అధునాతన తయారీ వంటి రంగాల్లో ప్రపంచ పోటీ పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇవి ప్రాధాన్యం పొందాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• చైనా రాజధాని: బీజింగ్
• సాంకేతిక ఎగుమతి నియంత్రణలు సెమీకండక్టర్లు, AI, అధునాతన తయారీ రంగాల్లో కీలకంగా మారుతున్నాయి.
• నిష్క్రమణ నియంత్రణలు వీసా పరిమితులతో భిన్నం; ఇవి వ్యక్తి దేశం విడిచి వెళ్లే సామర్థ్యాన్ని నియంత్రిస్తాయి.

3. డీఆర్ కాంగో ఎబోలా పరిస్థితిలో ప్రారంభ మెరుగుదల సంకేతాలు

ఎందుకు వార్తల్లో?

15 సెప్టెంబర్ 2026న ఐక్యరాజ్యసమితి, ఆరోగ్య అధికారులు **డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (DRC)**లో ఎబోలా వ్యాప్తికి సంబంధించిన కొన్ని సూచికల్లో మెరుగుదల కనిపిస్తున్నట్లు తెలిపారు. అయితే మహమ్మారి గరిష్ఠ స్థాయిని దాటిందని చెప్పడానికి ఇంకా సమయం ఉందని హెచ్చరించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• డీఆర్ కాంగోలోని అనేక ప్రావిన్సులు ఎబోలా ప్రభావానికి లోనయ్యాయి.
• కొన్ని ఆరోగ్య మండలాల్లో వరుసగా కొత్త కేసులు నమోదు కాకపోవడం సానుకూల సంకేతంగా భావిస్తున్నారు.
• ఇటురి ప్రావిన్స్లో పరిస్థితి మెరుగుపడుతున్న సూచనలు కనిపించాయి.
• నార్త్ కివులోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి ఇంకా తీవ్రమైనదిగా ఉంది.
• ఘర్షణలు, ప్రజల తరలింపు, ఆరోగ్య సేవలకు పరిమిత ప్రాప్యత వ్యాధి నియంత్రణను క్లిష్టం చేస్తున్నాయి.
• సంపర్కుల గుర్తింపు, నిఘా, వేరుచేయడం, టీకాలు ప్రధాన నియంత్రణ చర్యలుగా ఉన్నాయి.
• మహమ్మారి పూర్తిగా అదుపులోకి వచ్చిందని తొందరగా ప్రకటించరాదని అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య సంస్థలు సూచించాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• DRC రాజధాని: కిన్షాసా
• ఎబోలా వైరస్‌లు Filoviridae కుటుంబానికి చెందినవి.
• సోకిన వ్యక్తి శరీర ద్రవాలతో ప్రత్యక్ష సంపర్కం ద్వారా ఎబోలా ప్రధానంగా వ్యాపిస్తుంది.
• ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం: జెనీవా, స్విట్జర్లాండ్

B. జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్

4. భారత ప్రవాస యువత కోసం 89వ ‘నో ఇండియా ప్రోగ్రామ్’ ప్రారంభం

ఎందుకు వార్తల్లో?

89వ Know India Programme (KIP) 15 సెప్టెంబర్ 2026న ప్రారంభమైంది. విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించే ఈ కార్యక్రమం 29 సెప్టెంబర్ 2026 వరకు కొనసాగుతుంది. భారత ప్రవాస యువతను ఆధునిక భారతదేశం, వారి పూర్వీకుల మూలాలతో మరింత దగ్గర చేయడం దీని లక్ష్యం.

ముఖ్యాంశాలు

• KIP అనేది విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధాన కార్యక్రమాల్లో ఒకటి.
• 89వ ఎడిషన్ 15–29 సెప్టెంబర్ 2026 మధ్య జరుగుతుంది.
• భారత సంస్కృతి, వారసత్వం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఆవిష్కరణలు, విజ్ఞాన సాంకేతిక రంగాలపై పాల్గొనేవారికి అవగాహన కల్పిస్తారు.
• భారత అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, సంస్థలను పరిచయం చేస్తారు.
• 89వ ఎడిషన్‌లో **“Scholars and Innovators”**కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.
• పాల్గొనేవారు ప్రముఖ సంస్థలు, చారిత్రక ప్రదేశాలు, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను సందర్శిస్తారు.
• విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయుల యువతరంతో దీర్ఘకాలిక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడం కార్యక్రమ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• KIP: Know India Programme
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ
• ఇది ప్రధానంగా భారత ప్రవాస యువతను లక్ష్యంగా చేసుకున్న కార్యక్రమం.
• అర్హతను బట్టి PIO, OCI, NRI వర్గాలకు చెందిన యువత ఇందులో భాగమవుతారు.

5. గ్రామీణ పింఛను విస్తరణకు ‘పెన్షన్ సఖీ’ కార్యక్రమం

ఎందుకు వార్తల్లో?

గ్రామీణాభివృద్ధి విభాగం మరియు Pension Fund Regulatory and Development Authority (PFRDA) 15 సెప్టెంబర్ 2026న అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకొని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పింఛను భద్రతను విస్తరించేందుకు ‘Pension Sakhis’ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టాయి.

ముఖ్యాంశాలు

• పెన్షన్ సఖీలు గ్రామీణ ప్రజల్లో పింఛను, వృద్ధాప్య ఆర్థిక భద్రతపై అవగాహన పెంచుతారు.
• పింఛను పథకాలలో నమోదు, సంబంధిత సేవల్లో సహాయం అందిస్తారు.
• ఈ కార్యక్రమం DAY-NRLM గ్రామీణ సామాజిక నెట్‌వర్క్‌ను వినియోగిస్తుంది.
• Banking Correspondent Sakhis, శిక్షణ పొందిన ఇతర సామాజిక వనరుల వ్యక్తులు అమలులో భాగమవుతారు.
• స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులు, గ్రామీణ మహిళలు, సేవలు తక్కువగా అందుతున్న కుటుంబాలు ప్రధాన లక్ష్య వర్గాలు.
• మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఇంటి వద్దకే సేవలు అందించడంపై దృష్టి ఉంటుంది.
• గ్రామీణ SHG వ్యవస్థను పింఛను రంగ నైపుణ్యంతో అనుసంధానం చేయడం ఈ కార్యక్రమ ప్రత్యేకత.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• PFRDA: Pension Fund Regulatory and Development Authority
• DAY-NRLM: Deendayal Antyodaya Yojana–National Rural Livelihoods Mission
• DAY-NRLM, గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
• PFRDA భారత పింఛను రంగాన్ని నియంత్రించి అభివృద్ధి చేస్తుంది.

6. తగ్గించిన చక్కెర నిల్వ పరిమితి అమల్లోకి

ఎందుకు వార్తల్లో?

చక్కెర డీలర్లకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన కొత్త నిల్వ పరిమితి 15 సెప్టెంబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. సాధారణ నిల్వ పరిమితిని 4,000 క్వింటాళ్ల నుంచి 2,000 క్వింటాళ్లకు తగ్గించారు. ఈ నిబంధన 30 నవంబర్ 2026 వరకు అమల్లో ఉంటుంది.

ముఖ్యాంశాలు

• సాధారణ డీలర్లకు గరిష్ఠ చక్కెర నిల్వ పరిమితి 2,000 క్వింటాళ్లు.
• ఈ పరిమితి 15 సెప్టెంబర్ నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.
• సాధారణంగా చక్కెర అందిన తేదీ నుంచి 30 రోజులకు మించి నిల్వ ఉంచకూడదు.
• అక్రమ నిల్వలు, ఊహాజనిత నిల్వలను నియంత్రించడం ప్రధాన లక్ష్యం.
• దేశీయ మార్కెట్లో సరిపడా చక్కెర లభ్యతను కొనసాగించడం మరో ఉద్దేశ్యం.
• కోల్‌కతా మరియు విస్తృత మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలకు 4,000 క్వింటాళ్ల అధిక పరిమితి కొనసాగుతుంది.
• తూర్పు, ఈశాన్య భారతదేశానికి సరఫరా కేంద్రంగా కోల్‌కతాకు ఉన్న ప్రాధాన్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచి మినహాయింపు ఇచ్చారు.
• చక్కెర నిల్వల తనిఖీ, పర్యవేక్షణను ప్రభుత్వం బలోపేతం చేసింది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• 1 క్వింటాల్ = 100 కిలోగ్రాములు
• చక్కెర నియంత్రణకు సంబంధించిన అంశాలను ఆహార మరియు ప్రజా పంపిణీ విభాగం పర్యవేక్షిస్తుంది.
• ఈ విభాగం వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, ఆహారం మరియు ప్రజా పంపిణీ మంత్రిత్వ శాఖలో భాగం.
• నిల్వ పరిమితులను అధిక నిల్వలు, కృత్రిమ కొరతలను నిరోధించేందుకు ఉపయోగిస్తారు.

C. ఆర్థిక & బ్యాంకింగ్ కరెంట్ అఫైర్స్

7. ₹2,000కు పైబడిన UPI వ్యాపారి చెల్లింపులకు కొత్త MDR విధానం

ఎందుకు వార్తల్లో?

15 సెప్టెంబర్ 2026న ప్రకటించిన కొత్త విధానం ప్రకారం, నిర్దిష్ట UPI వ్యాపారి చెల్లింపుల్లో ₹2,000కు పైబడిన లావాదేవీలకు 0.4% Merchant Discount Rate (MDR) వర్తించేలా నిర్ణయించారు. ఈ మార్పు 15 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి రావాల్సి ఉంది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఈ విధానం అర్హత కలిగిన వ్యక్తి నుంచి వ్యాపారికి చేసే UPI చెల్లింపులకు సంబంధించినది.
• సాధారణ వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి చేసే UPI బదిలీలపై ఇది వర్తించదు.
• నిర్దిష్ట వ్యాపారి చెల్లింపులకు సాధారణ MDR **0.4%**గా నిర్ణయించారు.
• సవరించిన విధానం 15 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమల్లోకి రావాల్సి ఉంది.
• ఇంధనం, రైల్వేలు, బీమా, టెలికాం వంటి కొన్ని రంగాలకు ప్రత్యేక నిర్మాణం ఉంటుంది.
• వర్తించే MDR భారాన్ని వినియోగదారులకు బదిలీ చేయరాదు.
• UPI భారతదేశంలో ప్రధాన తక్షణ, పరస్పర అనుసంధానిత డిజిటల్ చెల్లింపు వ్యవస్థగా కొనసాగుతోంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• UPI: Unified Payments Interface
• NPCI: National Payments Corporation of India
• MDR: Merchant Discount Rate
• UPIను 2016లో ప్రారంభించారు.
• NPCI, IMPS మరియు RuPay వంటి ఇతర రిటైల్ చెల్లింపు వ్యవస్థలను కూడా నిర్వహిస్తుంది.

8. జూలై 2026లో భారత్‌కు $20.8 బిలియన్ల చెల్లింపుల సమతుల్యత మిగులు

ఎందుకు వార్తల్లో?

15 సెప్టెంబర్ 2026న విడుదలైన గణాంకాల ప్రకారం, జూలై 2026లో భారతదేశ మొత్తం Balance of Payments (BoP) మిగులు $20.8 బిలియన్లకు పెరిగింది. జూలై 2025లో ఇది సుమారు $0.3 బిలియన్లు మాత్రమే.

ముఖ్యాంశాలు

• జూలై 2026లో భారత మొత్తం BoP స్థితి భారీ మిగులును నమోదు చేసింది.
• విదేశీ మారక ద్రవ్య ప్రవాహాలు పెరగడం ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి.
• విదేశీ డిపాజిట్ల ప్రవాహం ఆర్థిక ఖాతా బలపడేందుకు తోడ్పడింది.
• అదే నెలలో ప్రస్తుత ఖాతా మాత్రం లోటులోనే ఉంది.
• ప్రస్తుత ఖాతాలో వస్తువుల వాణిజ్యం, సేవలు, ఆదాయం, బదిలీలు ఉంటాయి.
• ఆర్థిక ఖాతాలో విదేశీ పెట్టుబడులు, రుణాలు, ఇతర సరిహద్దు ఆర్థిక ప్రవాహాలు ఉంటాయి.
• కేంద్ర బ్యాంకు చర్యలను బట్టి BoP మిగులు విదేశీ మారక నిల్వల పెరుగుదలకు తోడ్పడవచ్చు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• భారత బాహ్య రంగ గణాంకాలను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా సంకలనం చేస్తుంది.
• Current Account: వస్తువులు, సేవలు, ఆదాయం, బదిలీలు
• Financial Account: విదేశీ పెట్టుబడులు మరియు ఇతర ఆర్థిక లావాదేవీలు
• BoP దేశ నివాసులు మరియు మిగతా ప్రపంచం మధ్య జరిగే ఆర్థిక లావాదేవీలను నమోదు చేస్తుంది.

9. టాటా సన్స్ లిస్టింగ్ వ్యవహారంలో బాంబే హైకోర్టులో RBI కేవియట్

ఎందుకు వార్తల్లో?

టాటా సన్స్ తప్పనిసరి లిస్టింగ్‌కు సంబంధించిన నియంత్రణ వివాదంలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా బాంబే హైకోర్టులో కేవియట్ దాఖలు చేసింది. Core Investment Companyగా నమోదును రద్దు చేయాలన్న టాటా సన్స్ అభ్యర్థన తిరస్కరణ అనంతరం ఈ పరిణామం చోటుచేసుకుంది.

ముఖ్యాంశాలు

• కేవియట్ దాఖలు చేయడం ద్వారా ఏదైనా తాత్కాలిక కోర్టు ఉత్తర్వు ఇవ్వడానికి ముందు RBI వాదన కూడా వినాలని కోరుతుంది.
• టాటా సన్స్, టాటా గ్రూప్ ప్రధాన హోల్డింగ్ కంపెనీ.
• RBI నియంత్రణ వ్యవస్థలో ఇది Core Investment Company/NBFC వర్గానికి సంబంధించిన సంస్థ.
• RBI Scale-Based Regulation ప్రకారం వ్యవస్థాత్మక ప్రాధాన్యం ఉన్న NBFCలపై కఠిన పర్యవేక్షణ ఉంటుంది.
• టాటా సన్స్ పబ్లిక్ లిస్టింగ్ చేయాల్సి వస్తుందా అనే అంశంతో ఈ నియంత్రణ వివాదం సంబంధం కలిగి ఉంది.
• ఈ పరిణామం పెద్ద నాన్-బ్యాంకింగ్ ఆర్థిక సంస్థలపై RBI నియంత్రణకు ప్రాధాన్యం తెచ్చింది.
• కేవియట్ దాఖలు చేయడం వివాదంపై తుది న్యాయ తీర్పు కాదు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• RBI ప్రధాన కార్యాలయం: ముంబై
• RBI స్థాపన: 1935
• NBFC: Non-Banking Financial Company
• Core Investment Companies ప్రధానంగా తమ గ్రూప్ కంపెనీల్లో పెట్టుబడులను కలిగి ఉంటాయి.

D. సైన్స్, టెక్నాలజీ & అంతరిక్ష కరెంట్ అఫైర్స్

10. TSMC 2 నానోమీటర్ సాంకేతికతతో MediaTek Dimensity 9600 Pro

ఎందుకు వార్తల్లో?

MediaTek తన Dimensity 9600 Pro మొబైల్ ప్రాసెసర్‌ను 15 సెప్టెంబర్ 2026న విడుదల చేసింది. ఈ చిప్‌ను Taiwan Semiconductor Manufacturing Companyకి చెందిన అధునాతన 2-nanometre తయారీ ప్రక్రియ ఆధారంగా రూపొందించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• Dimensity 9600 Pro ప్రధానంగా ప్రీమియం స్మార్ట్‌ఫోన్ మార్కెట్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకుంది.
• TSMC 2-nm సాంకేతికతపై రూపొందిన MediaTek తొలి ఫ్లాగ్‌షిప్ స్మార్ట్‌ఫోన్ ప్రాసెసర్ ఇది.
• చిన్న తయారీ ప్రక్రియలు ఎక్కువ ట్రాన్సిస్టర్ సాంద్రత, మెరుగైన పనితీరు, తక్కువ విద్యుత్ వినియోగానికి దోహదపడతాయి.
• చిప్‌లో మెరుగైన Neural Processing Unit (NPU) సామర్థ్యం ఉంది.
• పరికరంలోనే AI పనులను వేగంగా నిర్వహించడానికి NPU ఉపయోగపడుతుంది.
• MediaTek, 3-nm ప్రక్రియతో Dimensity 9600Mను కూడా ప్రవేశపెట్టింది.
• అధునాతన సెమీకండక్టర్ తయారీలో పెరుగుతున్న ప్రపంచ పోటీని ఈ పరిణామం ప్రతిబింబిస్తుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• TSMC: Taiwan Semiconductor Manufacturing Company
• NPU: Neural Processing Unit
• సెమీకండక్టర్ తయారీ ప్రక్రియ పరిమాణాలను సాధారణంగా నానోమీటర్లలో పేర్కొంటారు.
• అధునాతన చిప్‌లు స్మార్ట్‌ఫోన్లు, AI, వాహనాలు, అధిక పనితీరు కంప్యూటింగ్‌లో కీలకం.

11. FLEX, Copernicus Sentinel-3C ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి తీసుకెళ్లిన Vega-C

ఎందుకు వార్తల్లో?

యూరప్‌కు చెందిన Vega-C ప్రయోగ వాహనం FLEX మరియు Copernicus Sentinel-3C భూ పరిశీలన ఉపగ్రహాలను 15 సెప్టెంబర్ 2026 తెల్లవారుజామున ఫ్రెంచ్ గయానాలోని యూరప్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి ప్రయోగించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• FLEX పూర్తి రూపం Fluorescence Explorer.
• మొక్కల కిరణజన్య సంయోగక్రియకు సంబంధించిన ఫ్లోరసెన్స్‌ను కొలవడం FLEX ప్రధాన లక్ష్యం.
• మొక్కల ఆరోగ్యం, కార్బన్ చక్రం, జలచక్రంపై అవగాహన పెంచేందుకు ఈ మిషన్ సహాయపడుతుంది.
• Sentinel-3C, Copernicus Sentinel-3 శ్రేణిలో మూడో ఉపగ్రహం.
• Sentinel-3 ఉపగ్రహాలు సముద్రాలు, భూమి, మంచు, వాతావరణ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తాయి.
• Sentinel-3C యూరప్ Copernicus భూ పరిశీలన కార్యక్రమంలో భాగం.
• రెండు ఉపగ్రహాలను Vega-C రాకెట్ ద్వారా ప్రయోగించారు.
• వీటి సమాచారం వాతావరణ శాస్త్రం, వృక్షసంపద అంచనా, సముద్ర పరిశీలన, వాతావరణ సేవలకు ఉపయోగపడుతుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• ESA: European Space Agency
• FLEX: Fluorescence Explorer
• Copernicus: యూరోపియన్ యూనియన్ భూ పరిశీలన కార్యక్రమం
• ప్రయోగ కేంద్రం: Europe’s Spaceport, French Guiana
• FLEX మొక్కల కిరణజన్య సంయోగక్రియను ఫ్లోరసెన్స్ ద్వారా అధ్యయనం చేస్తుంది.

12. పరిశోధన పత్రాలను చిన్న వీడియోలుగా మార్చేందుకు CSIR-NIScPRలో SARAL AI

ఎందుకు వార్తల్లో?

CSIR-National Institute of Science Communication and Policy Research (CSIR-NIScPR) తన జర్నళ్లలో ప్రచురితమైన పరిశోధన పత్రాలను సులభంగా అర్థమయ్యే చిన్న వీడియోలుగా మార్చేందుకు SARAL AIను వినియోగిస్తున్నట్లు 15 సెప్టెంబర్ 2026న ప్రకటించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• SARAL AI, **Anusandhan National Research Foundation (ANRF)**తో అనుసంధానమైన కార్యక్రమం.
• శాస్త్రీయ పరిశోధనను సాధారణ ప్రజలకు సులభంగా చేరవేయడానికి CSIR-NIScPR దీన్ని ఉపయోగిస్తోంది.
• పరిశోధన పత్రాలను వీడియో రూపంలో సులభంగా అర్థమయ్యే విధంగా మార్చవచ్చు.
• విద్యార్థులు, సాధారణ ప్రజలు ప్రధాన లక్ష్య ప్రేక్షకులు.
• సాంప్రదాయ అకాడమిక్ జర్నళ్లకు పరిమితం కాకుండా శాస్త్రీయ జ్ఞానాన్ని విస్తృతంగా అందించడం లక్ష్యం.
• విజ్ఞాన సమాచార ప్రసారంలో AI వినియోగానికి ఇది ప్రాయోగిక ఉదాహరణ.
• అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలను ప్రజలతో శాస్త్ర సంబంధాన్ని పెంచేందుకు వినియోగించాలని శాస్త్రీయ సంస్థలకు ప్రోత్సాహం అందిస్తోంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• CSIR: Council of Scientific and Industrial Research
• NIScPR: National Institute of Science Communication and Policy Research
• ANRF: Anusandhan National Research Foundation
• భారత పరిశోధన, ఆవిష్కరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ANRF ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

E. పర్యావరణం & జీవావరణ కరెంట్ అఫైర్స్

13. గాంధీనగర్‌లో World Circular Economy Forum 2026 ప్రారంభం

ఎందుకు వార్తల్లో?

World Circular Economy Forum 2026 (WCEF 2026) 15 సెప్టెంబర్ 2026న గుజరాత్‌లోని గాంధీనగర్ మహాత్మా మందిర్లో ప్రారంభమైంది. ఇది ఈ ఫోరమ్ 10వ ఎడిషన్. దక్షిణ ఆసియాలో WCEF నిర్వహించడం ఇదే మొదటిసారి.

ముఖ్యాంశాలు

• ప్రధాన WCEF 2026 సమావేశాలు 15–16 సెప్టెంబర్ 2026లో జరుగుతున్నాయి.
• Accelerator కార్యక్రమాలు 17–18 సెప్టెంబర్‌లో నిర్వహించనున్నారు.
• 2026 థీమ్: “Circular Economy: Transition for People and Prosperity.”
• ప్రభుత్వాలు, పరిశ్రమలు, పరిశోధకులు, ఆర్థిక సంస్థలు, ఆవిష్కర్తలు ఇందులో పాల్గొంటున్నారు.
• వనరుల సమర్థ వినియోగం, వ్యర్థాల తగ్గింపు, సర్క్యులర్ ఉత్పత్తి, స్థిరమైన వ్యాపార నమూనాలు ప్రధాన అంశాలు.
• CPCB, కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ, గుజరాత్ ప్రభుత్వం, ఫిన్లాండ్‌కు చెందిన Sitra భాగస్వామ్యంతో కార్యక్రమం నిర్వహిస్తున్నారు.
• WCEF ప్రపంచ స్థాయి కార్యక్రమం, దీనితో Finnish Innovation Fund Sitraకు కీలక సంబంధం ఉంది.
• ఈ ఫోరమ్‌ను 2017 నుంచి నిర్వహిస్తున్నారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• WCEF 2026: 10వ ఎడిషన్
• వేదిక: గాంధీనగర్, గుజరాత్
• థీమ్: Circular Economy: Transition for People and Prosperity
• Sitra: Finnish Innovation Fund
• సర్క్యులర్ ఎకానమీ ఉత్పత్తులు, పదార్థాలను ఎక్కువకాలం ఉపయోగంలో ఉంచుతూ వ్యర్థాలను తగ్గించడంపై దృష్టి పెడుతుంది.

F. రక్షణ & భద్రత కరెంట్ అఫైర్స్

14. పోఖ్రాన్‌లో భారత వైమానిక దళం తొలి Dronathon-2026

ఎందుకు వార్తల్లో?

భారత వైమానిక దళం తొలి Dronathon-2026 కార్యక్రమం రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్ ప్రాంతంలోని Pokhran Field Firing Rangeలో నిర్వహించబడుతోంది. 14–16 సెప్టెంబర్ 2026 మధ్య జరుగుతున్న మూడు రోజుల కార్యక్రమం స్వదేశీ డ్రోన్, యాంటీ-డ్రోన్ సాంకేతికతలపై దృష్టి సారించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• కార్యక్రమాన్ని వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ది ఎయిర్ స్టాఫ్ ఎయిర్ మార్షల్ అశుతోష్ దీక్షిత్ ప్రారంభించారు.
• రక్షణ సంస్థలు, స్టార్టప్‌లు, MSMEలు, రక్షణ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, సాంకేతిక ఆవిష్కర్తలు ఇందులో పాల్గొంటున్నారు.
• వాస్తవిక కార్యాచరణ పరిస్థితుల్లో Unmanned Aerial Systems (UAS) ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తున్నారు.
• Counter-Unmanned Aerial Systems కూడా ప్రధాన అంశం.
• నిఘా, పరిశీలన సాంకేతికతలను ప్రదర్శిస్తున్నారు.
• స్వయంచాలక కార్యకలాపాలు, డ్రోన్ స్వార్మ్ సాంకేతికత, ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్‌పై ప్రత్యేక దృష్టి ఉంది.
• భారత వైమానిక దళం మరియు దేశీయ రక్షణ సాంకేతిక రంగం మధ్య సహకారాన్ని పెంచడం ఈ కార్యక్రమ ఉద్దేశ్యం.
• స్వదేశీ, భవిష్యత్ అవసరాలకు తగిన రక్షణ సామర్థ్యాల నిర్మాణానికి ఇది తోడ్పడుతుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• UAS: Unmanned Aerial System
• CUAS: Counter-Unmanned Aerial System
• వేదిక: Pokhran Field Firing Range, Jaisalmer, Rajasthan
• నిర్వాహక సంస్థ: Indian Air Force
• డ్రోన్ స్వార్మ్‌లు, స్వయంచాలక నావిగేషన్, ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్ ఆధునిక యుద్ధాల్లో కీలక సాంకేతికతలు.

G. అవార్డులు, నియామకాలు, నివేదికలు & ర్యాంకింగ్స్

15. World Trade Report 2026 విడుదల చేసిన WTO

ఎందుకు వార్తల్లో?

World Trade Organization (WTO) 15 సెప్టెంబర్ 2026న World Trade Report 2026ను విడుదల చేసింది. బహుపాక్షిక వాణిజ్య వ్యవస్థ సాధించిన విజయాలు, ప్రస్తుతం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను నివేదిక విశ్లేషించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• బహుపాక్షిక వాణిజ్య వ్యవస్థ ప్రస్తుతం కీలక మలుపులో ఉందని నివేదిక పేర్కొంది.
• GATT, WTO వ్యవస్థలు వాణిజ్య అడ్డంకులను తగ్గించి ప్రపంచ వాణిజ్య విస్తరణకు చేసిన సహకారాన్ని విశ్లేషించింది.
• ప్రపంచ సరుకు వాణిజ్యంలో సుమారు 72% ఇంకా WTO Most-Favoured-Nation సుంక నిబంధనల ప్రకారమే జరుగుతోంది.
• WTOలో ప్రస్తుతం 166 సభ్య దేశాలు ఉన్నాయి.
• భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, పారిశ్రామిక విధానాలు, డిజిటలైజేషన్, AI, పర్యావరణ ఒత్తిళ్లను ప్రధాన సవాళ్లుగా గుర్తించింది.
• ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ పోటీ వాణిజ్య బ్లాకులుగా విడిపోతే భారీ ఆర్థిక నష్టం వాటిల్లవచ్చని హెచ్చరించింది.
• WTO ఆధారిత బహుపాక్షిక వ్యవస్థ పూర్తిగా తగ్గిపోతే ప్రపంచ GDP, ఎగుమతులు గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉందని నమూనా అంచనాలు సూచించాయి.
• బలమైన అంతర్జాతీయ సహకారం ప్రపంచ ఉత్పత్తి, వాణిజ్యానికి అనుకూల ఫలితాలు ఇవ్వగలదని నివేదిక పేర్కొంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• WTO ప్రధాన కార్యాలయం: జెనీవా, స్విట్జర్లాండ్
• స్థాపన: 1 జనవరి 1995
• WTOకు పూర్వ వ్యవస్థ: GATT — General Agreement on Tariffs and Trade
• MFN: Most-Favoured-Nation
• WTO వస్తువులు, సేవలు, మేధో సంపత్తికి సంబంధించిన అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నియమాలను పర్యవేక్షిస్తుంది.

16. రాజస్థాన్ విద్యుత్ అవసరాలకు పునరుత్పాదక శక్తి + నిల్వ తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్న మార్గమని CEEW అధ్యయనం

ఎందుకు వార్తల్లో?

Council on Energy, Environment and Water (CEEW) 15 సెప్టెంబర్ 2026న విడుదల చేసిన అధ్యయనం, రాజస్థాన్‌లో పెరుగుతున్న విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చేందుకు కొన్ని పరిస్థితుల్లో కొత్త బొగ్గు విద్యుత్ సామర్థ్యంతో పోలిస్తే పునరుత్పాదక శక్తి మరియు నిల్వ వ్యవస్థల కలయిక తక్కువ వ్యయంతో కూడుకున్న ప్రత్యామ్నాయంగా ఉండవచ్చని తెలిపింది.

ముఖ్యాంశాలు

• రాజస్థాన్‌లో పెరుగుతున్న, మారుతున్న విద్యుత్ డిమాండ్‌ను తీర్చేందుకు వివిధ మార్గాలను అధ్యయనం పరిశీలించింది.
• కొత్త బొగ్గు సామర్థ్యాన్ని పునరుత్పాదక శక్తి + నిల్వ వ్యవస్థలతో పోల్చింది.
• కొన్ని నమూనా పరిస్థితుల్లో పునరుత్పాదక శక్తి, నిల్వ కలయిక భవిష్యత్ విద్యుత్ కొనుగోలు వ్యయాన్ని తగ్గించవచ్చు.
• సౌర విద్యుత్ ఉత్పత్తి తగ్గే సమయాల్లో విద్యుత్ సరఫరాను కొనసాగించేందుకు నిల్వ వ్యవస్థలు కీలకం.
• వార్షిక విద్యుత్ వినియోగం మాత్రమే కాకుండా గరిష్ఠ డిమాండ్ను కూడా ప్రణాళికలో పరిగణించాల్సిన అవసరాన్ని అధ్యయనం చూపింది.
• బ్యాటరీ నిల్వ వంటి వనరులు సౌర, పవన విద్యుత్‌లో ఉండే మార్పులను సమతుల్యం చేయగలవు.
• స్వచ్ఛమైన, అనువైన భారత విద్యుత్ వ్యవస్థకు ఈ ఫలితాలు ప్రాధాన్యం కలిగిస్తున్నాయి.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• CEEW: Council on Energy, Environment and Water
• రాజస్థాన్ భారతదేశంలో ప్రధాన సౌరశక్తి రాష్ట్రాల్లో ఒకటి.
• శక్తి నిల్వ వ్యవస్థలు సౌర, పవన విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో మార్పులను సమతుల్యం చేస్తాయి.
• విద్యుత్ రంగ ప్రణాళికలో ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో పాటు నిల్వ, ప్రసార వ్యవస్థలు కూడా కీలకం.

H. ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్

17. 160 GWకు పైగా స్వచ్ఛ శక్తి సామర్థ్యానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ రోడ్‌మ్యాప్

ఎందుకు వార్తల్లో?

New & Renewable Energy Development Corporation of Andhra Pradesh (NREDCAP) 15 సెప్టెంబర్ 2026న రాష్ట్రంలో పెరుగుతున్న విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చడంతో పాటు 160 GWకు పైగా స్వచ్ఛ శక్తి సామర్థ్యం అభివృద్ధి చేయడానికి అనుసరించనున్న వ్యూహాన్ని వివరించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ఆంధ్రప్రదేశ్ 160 GWకు పైగా స్వచ్ఛ శక్తి సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• సౌర, పవన విద్యుత్ సామర్థ్యాల విస్తరణకు ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది.
• గ్రిడ్ స్థిరత్వానికి శక్తి నిల్వ వ్యవస్థలు అత్యవసరమని NREDCAP పేర్కొంది.
• భారీ స్థాయిలో Pumped Storage ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేయాలని రాష్ట్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• Battery Energy Storage Systems కూడా వ్యూహంలో కీలక భాగం.
• డేటా సెంటర్లు, అధిక విద్యుత్ వినియోగ పరిశ్రమల వల్ల భవిష్యత్ విద్యుత్ డిమాండ్ పెరుగుతుందని అంచనా.
• Hybrid Renewable Energy, Firm and Dispatchable Renewable Energy, Round-the-Clock విద్యుత్ పరిష్కారాలను రాష్ట్రం ప్రోత్సహిస్తోంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ప్రధాన స్వచ్ఛ శక్తి పెట్టుబడి, తయారీ కేంద్రంగా మార్చడం దీర్ఘకాలిక లక్ష్యం.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• NREDCAP: New & Renewable Energy Development Corporation of Andhra Pradesh
• ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పునరుత్పాదక శక్తి అభివృద్ధికి ఇది రాష్ట్ర నోడల్ సంస్థ.
• FDRE: Firm and Dispatchable Renewable Energy
• Pumped Storageలో వేర్వేరు ఎత్తుల్లో ఉన్న జలాశయాల మధ్య నీటిని తరలించడం ద్వారా శక్తిని నిల్వ చేస్తారు.

I. తెలంగాణ కరెంట్ అఫైర్స్

18. మూసీ పునరుజ్జీవనం, వారసత్వ పరిరక్షణకు Aga Khan Foundation సహకారం కోరిన తెలంగాణ

ఎందుకు వార్తల్లో?

తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి 15 సెప్టెంబర్ 2026న హైదరాబాద్‌లోని తాజ్ ఫలక్‌నుమా ప్యాలెస్‌లో ప్రిన్స్ రహీమ్ ఆగా ఖాన్ Vను కలుసుకుని మూసీ నది పునరుజ్జీవనం, హైదరాబాద్ వారసత్వ కట్టడాల పరిరక్షణలో Aga Khan Foundation సహకారం కోరారు.

ముఖ్యాంశాలు

• హైదరాబాద్ చారిత్రక నిర్మాణాల పరిరక్షణకు సహకారం కోరారు.
• Qutb Shahi Tombs పునరుద్ధరణలో Aga Khan Foundation గతంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
• తెలంగాణ శాసన మండలి భవనం పునరుద్ధరణతో కూడా ఈ సంస్థకు సంబంధం ఉంది.
• చారిత్రక Osmania General Hospital నిర్మాణ పరిరక్షణకు సహకారం కోరారు.
• మూసీ తీరంలోని City College పునరుద్ధరణకు కూడా సహాయం కోరారు.
• నది పునరుజ్జీవనం, వారసత్వ పరిరక్షణ, రివర్‌ఫ్రంట్ అభివృద్ధిని సమన్వయం చేయాలని రాష్ట్రం భావిస్తోంది.
• మూసీ తీర ప్రాంతాల్లో రాత్రి ఆర్థిక కార్యకలాపాలను అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రణాళిక ఉంది.
• 7–9 డిసెంబర్ 2026లో Future Cityలో నిర్వహించనున్న Telangana Global Summitకు ప్రిన్స్ రహీమ్ ఆగా ఖాన్ Vను ఆహ్వానించారు.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• మూసీ నది హైదరాబాద్ నగరం గుండా ప్రవహిస్తుంది.
• మూసీ, కృష్ణా నదికి ఉపనది.
• Qutb Shahi Tombs: హైదరాబాద్
• Taj Falaknuma Palace: హైదరాబాద్
• పట్టణ పునరాభివృద్ధిలో వారసత్వ పరిరక్షణ, సాంస్కృతిక పర్యాటకం కీలక భాగాలు.

J. క్రీడా కరెంట్ అఫైర్స్

ముఖ్యమైన సమాచారం అందుబాటులో లేదు.

K. ముఖ్యమైన దినోత్సవాలు

19. సెప్టెంబర్ 15న అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవం

ఎందుకు వార్తల్లో?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా 15 సెప్టెంబర్ 2026న International Day of Democracyను పాటించారు. ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం, బాధ్యతాయుత సంస్థలు, మానవ హక్కులు, ప్రజల నిర్ణయ ప్రక్రియలో భాగస్వామ్యాన్ని ఈ దినోత్సవం ప్రధానంగా ప్రోత్సహిస్తుంది.

ముఖ్యాంశాలు

• అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 15న నిర్వహిస్తారు.
• ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 2007లో ఈ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
• మొదటి International Day of Democracyను 2008లో నిర్వహించారు.
• ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు, ప్రక్రియలను బలోపేతం చేయాలని ఈ దినోత్సవం ప్రోత్సహిస్తుంది.
• ప్రజాస్వామ్యం ప్రజల భాగస్వామ్యం, బాధ్యత, మానవ హక్కులు, న్యాయపాలనతో ముడిపడి ఉంటుంది.
• పాలనలో ప్రజల విస్తృత భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా ప్రధాన లక్ష్యం.
• ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను పరిశీలించే అవకాశాన్ని ఈ రోజు అందిస్తుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• తేదీ: సెప్టెంబర్ 15
• UNGA తీర్మానం: 62/7
• ఏర్పాటు: 2007
• మొదటిసారి నిర్వహణ: 2008

20. సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య జయంతి సందర్భంగా భారత ఇంజనీర్ల దినోత్సవం

ఎందుకు వార్తల్లో?

ప్రముఖ ఇంజనీర్, దూరదృష్టి గల పరిపాలకుడు సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జయంతిని పురస్కరించుకుని భారత్‌లో 15 సెప్టెంబర్ 2026న Engineers’ Dayను నిర్వహించారు.

ముఖ్యాంశాలు

• భారతదేశంలో ఇంజనీర్ల దినోత్సవాన్ని ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 15న నిర్వహిస్తారు.
• ఈ తేదీ సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య జయంతి.
• ఆయన 15 సెప్టెంబర్ 1861న జన్మించారు.
• సాగునీరు, నీటి నిర్వహణ, ఇంజనీరింగ్ రంగాల్లో విశేష కృషి చేశారు.
• 1912 నుంచి 1918 వరకు మైసూరు దివాన్‌గా పనిచేశారు.
• మైసూరు సంస్థానంలో మౌలిక సదుపాయాలు, పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి విశేష సేవలందించారు.
• 1955లో భారత రత్న పురస్కారం అందుకున్నారు.
• మౌలిక సదుపాయాలు, ఆవిష్కరణలు, సాంకేతికత, దేశ నిర్మాణంలో ఇంజనీర్ల పాత్రను ఈ రోజు గుర్తుచేస్తుంది.

పరీక్షా దృష్టికోణం

• పూర్తి పేరు: Sir Mokshagundam Visvesvaraya
• జననం: 15 సెప్టెంబర్ 1861
• భారత రత్న: 1955
• భారత Engineers’ Day: సెప్టెంబర్ 15
• World Engineering Day for Sustainable Development: మార్చి 4

Daily Current Affairs Test – కరెంట్ అఫైర్స్ టెస్ట్ – 15 September 2026